Category Archives: Ymse

Det var en gang en maur….

Eg er usikker på kor historia kjem frå. Søk på Mauren løven kakkerlakken gir fleire nyare treff. På engelsk vert historia kalla «The ant fable». Historia er til ettertanke:

Det var en gang en maur. Den gikk til jobben tidlig hver morgen for å arbeide. Mauren var flittig og likte jobben sin. Lederen, løven, ble overrasket da han fikk se at mauren var effektiv uten noen over seg som ledet arbeidet. Han tenkte, om mauren er så effektiv uten arbeidsledelse, så bør mauren være ennå mer effektiv med noen til å lede arbeidet.

Løven ansatte Kakkerlakken som hadde lederutdanning og var kjent for sine grundige rapporter. Kakkerlakkens første oppdrag var å lage et arbeidsskjema. Han behøvde også en sekretær for å føre rapporter så han ansatte en edderkopp for å holde rede på arkivet og svare på telefoner.

Løven var begeistret over de rapporter som kakkerlakken skrev, og ba ham om å lage diagrammer over produksjonen og analysere utviklingen. Disse dokumentene kunne Løven vise sjefen sin. Kakkerlakken var tvunget til å kjøpe en pc og ansatte flua som ansvarlig for IT-avdelingen.

Mauren, som tidligere var en glad og produktiv arbeidstaker, hatet sin nye jobb, han var jo tvunget til å gå på ulike møter og beskrive sitt arbeide i ulike rapporter og registrere alle avvik!

Løven syntes det var på høy tid å ansette en sjef til enheten der Mauren jobbet. Sjefsstillingen ga han til kleggen, hvis første innsats var å kjøpe en fin matte og en ergonomisk arbeidsstol til kontoret. Den nye sjefen, Kleggen, behøvde naturligvis også en pc, og en personlig assistent for å kunne framstille en plan for å optimalisere arbeidet og budsjettet.

Enheten der Mauren jobbet var ikke lengre en trivelig arbeidsplass, alle var irriterte og urolige for sin framtid. Da foreslo Kleggen til Løven at man burde foreta en arbeidsmiljøkartlegging. Det framkom at Maurens enhet hadde høyere kostnader og produktiviteten hadde minsket. Da ansatte Løven Uglen, en velrenomert konsulent som skulle foreta en undersøkelse og komme med forslag til forandringer. Ugla gransket virksomheten i tre måneder og fikk fram en gigantisk rapport hvor resultatet viste at :

“Det er for mange ansatte…”

Gjett hvem Løven avskjediget først?  Naturligvis Mauren, da rapporten viste at han led av “mangel på motivasjon og hadde en negativ innstilling”.

Valfarsen i Leikanger

Eg les forsvaret til ein tidlegare arbeidarpartiveljar i Sogn Avis den 17.09.11. La oss først gå gjennom artiklane som er publisert på nettet:

Legg merke til datoen i den siste artikkelen. Det som saka står og fell på var oppe i Leikanger AP sitt styre 06.09.2011, i god tid før valet. Leikanger AP sitt styre haldt avstemming over innvendingane frå Tobias Dahle. Han vart nedstemt med fire mot to.

Striden rundt den nedredigerte, meir kompakte foldaren oppstod før 06.09.2011. I den siste lenka med kommentar frå Knut Henning Grepstap oppgir Tobias Dahle at striden oppstod to veker før valet, med andre ord i månadsskiftet august/september.

Den 09.09.2011 har Tobias Dahle eit innlegg i Sogn Avis som arbeidarpartimedlem:

Eg har teke meg den fridom å legge ved eit bilete av innlegget. Det er mogleg at ikkje eg ser det, men ikkje på nokon stad i innlegget gir Tobias Dahle uttrykk for at han meinar at det er vesentlege avvik mellom foldaren og partiprogrammet. Med andre ord, i innlegget som blir publisert 3 dagar etter at avgjerda om å fasthalde foldaren, framstår Tobias Dahle som ein ordinær representant for Leikanger Arbeidarparti.

I mine auge hadde Tobias Dahle meir enn nok tid på seg til å presisere det han meinte var eit avvik mellom foldaren og programmet mellom den 06.09.2011 og 12.09.2011. Han gav ingen signal i sitt innlegg publisert 09.09.2011 og det var heller ingen signal som eg har greidd å plukke opp, før han brått melde seg ut av Leikanger Arbeidarparti, like etter at vallokala stengde.

Reaksjonane lot ikkje vente på seg både frå redaktør i Sogn Avis og politisk kommentator:

Eg har aldri har forstått kva som var det vesentlege avviket som kunne føre til denne drastiske handlinga. Eg har heller ikkje forstått kvifor Tobias ikkje kunne gi klart uttrykk for sine meiningar, presisere avviket eller gjere veljaren merksam på avviket, slik at veljaren kunne vurdere tilhøvet før valdagen. I eit demokrati må det alltid vere opp til veljarane å vurdere om ein kandidat på lista står for noko veljaren står for. Det er difor vi har moglegheita til å kumulere slik at sluttresultatet kan bli annleis. Sett i lys av den tragiske hendinga i juli i år med det påfølgjande unisone oppropet om meir demokrati, virkar Tobias si handling merkeleg og stikk i strid med mantra frå berre ein og ein halv månad før.

Etter mi meining kan Tobias Dahle sin framgangsmåte vanskeleg forsvarast på nokon måte.

Leikanger og kraftverk

For dei som leitar gjennom bloggen vil de sjå at eg er for kraftverket som søknaden er sendt på. Det er fleire grunnar til det:

1. Økonomi

Kommunen vår er ikkje rik og har mange utfordringar:

  • Vi manglar symjebasseng. Elevane våre får ikkje ei tilfredsstillande symjeopplæring. Det er forskjell på å ha kjennskap til symjing og faktisk kunne symje.
  • Utbyggingar på skular blir gjort klattvis til høgare kostnad enn om ein hadde samla to steg.
  • Vi har eit utfordring på leidningsnettet for drikkevatn der mykje er gamalt og lek som ein sil.
  • Vegane er heller ikkje i den beste forfatning. Det er berre å nemne djupe hjulspor og dårleg dekke.
  • Moderne ikt-tenester
    Telenor driv etter bedriftsøkonomiske føresetnadar og har etter det eg veit ingen planar for kabling av bygda. Mykje kan løysast trådlaust, men kva med tunge datatenester som tv, video og lyd i høg kvalitet. Dei som bur nær ungdomsskulen med sentralen har ikkje problem med kapasiteten, men på Hermansverk står det dårleg til på det gamle koparnettet. Kan det at kommunen ikkje kan tilby innbyggarane tilgang til slike tenester vere med å styre potensielle innbyggarar og skattekroner til andre kommunar?
  • Vi kjem til å få større utfordringar etterkvart som alderssamansetjinga i Leikanger endrar seg til fleire eldre. Her er det snakk om alt frå omsorgsbustader til heimesjukepleie.
  • Kan vi lite på at staten sikrar Leikanger arbeidsplassar til ei kvar tid? Det har gått bra hittil, men kva med den dagen det blir gradvise nedtrappingar for å samle seg andre plassar? Har kommunen i dag reservar til å stø opp om viktige satsingar til å skape meir balanse mellom private og offentlege arbeidsplassar i Leikanger?
  • Du kan sikkert liste opp fleire utfordringar.

Inntektene frå kraftverket kan ikkje løyse ei kvar utfordring slik at vi blir eit slags «mini-Luster» eller «mini-Modalen». Men med millionar ekstra kvart år gjer at ein kan løyse meir av utfordringane og kanskje førebygge noko av dei komande utfordringane.

Eg har ikkje lese alt som dei er mot kraftverket har skrive, men eg kan ikkje sei at eg har lagt merke til at økonomi har vore eit tema frå den kanten. Eg kan ikkje minnast at media har stilt spørsmålet om korleis motstandarane ønskjer å hente inn tilsvarande inntekter på. Sidan eg har rekneskapsbakgrunn ser eg berre to måtar å gjere det på: kutte kostnader og tilbod eller auke skattar og oppretthalde tilbod. Eg reknar med at for dei fleste er det eit val mellom pest eller kolera….

2. Grunneigarane er for, kvifor sei nei?

Kvifor skal kommunen sei nei så lenge drikkevassforsyninga er sikra? Er det ein refleksreaksjon a la Ludvig (i Flåklypa) eller innbiller ein seg at vi lever i eit Tidemand og Gude-måleri?

Slik eg ser det blir inngrepa minimale og over tid vil mykje få sitt grøne teppe slik at det synes mindre.

Det var masse støy om traktorvegen til Hangsete, men vi ser han knapt. Eg har gått vegen fleire gonger. Det er ingen veg for bilar, men han vil blir svært bra for dei som ønskjer alternativ rute opp til både Bjørgahaug eller Hangsete. Vegen svingar tett forbi stien opp til Kyrafossen. Han gjer denne turen lettare tilgjengeleg. I motsetning til opp Kidlestigen treng du ikkje stoppe for andre når du prøver å setje personleg rekord i motbakkane. Eg ser elles fram til at grunneigarane får rydda litt i skogen i nærleiken. Dei gamle granfelta har vore mogne for felling lenge.

3. Dalane gror att

Eg har gått mykje i Leikanger kommune, spesielt dei siste 5-6 åra. Berre på denne korte tida har lagt merke til store endringar. Eg har ikkje talt småfe eg treff på, men eg er 100% sikker på at blir mindre av dei. Utan våre firbeinte gartnarar får botanikken fritt spelerom. Eg merkar det spesielt opp forbi Ruud. Tidlegare vart det på garden slått her oppe og oppe på Skare var det sauer som beita. No er det slutt og ein vassar gjennom enger som naturen gradvis på veg til å ta tilbake.

Det same skjer i Henjadalen. Dei som berre går til Flya ser det ikkje så tydeleg. Det er få eller ingen som legg merke til om veggen av tre på innsida tetnar til. Går du på framover mot Nyastøl og vidare så vil du legge merke til korleis vegetasjonen tettar seg til og til tider kan ein spørje seg om det faktisk går ein sti her. Vestsida av elva fram til Nyastøl er nok litt betre, men det er no tett her og der.

Med vegar lengre inn i dalane og opp i terrenget kjem ein seg nærare det som verkeleg er oppleving. Ein slepp å bakse seg gjennom skog i nærare 10 km før ein er fri og kan nyte utsynet. Slikt er ikkje moro dersom ein går på stadar der flåtten herjar som verst. Heldigvis er eg ikkje populær hjå dei.

I dag er det mange som ikkje får nyte områda i Leikanger fordi tilkomsten er for dårleg.

Huks- eller Grindsdalen har ein dårleg veg på 6 km som fordrar høg bil. Det er dårleg med møteplassar slik at du kan ende opp med å rygge lange distansar. Alt dette hemmar innbyggarane i å nå opne turområder med fri tilgang til høgfjellet.

Henjadalen har bom på grunn av drikkevassinntak. Her skal ein i tillegg ikkje slå opp telt heller bade. Med betre tilkomst inn i dalane kan innbyggarane i Leikanger verkeleg få oppleve flotte områda over skoggrensa, gode fiskevatn og opne områder å vandre i.

På den andre sida har vi Njøsadalen med veg både til Skagasete og mot Geitadalen. Det går greitt å køyre vanleg bil til begge plassane.  Med å kome seg opp på Skagasete får ein lettare tilgang til områda opp mot Lusaskar. Vegen mot Geitadalen endar under Hottadalen eller Tuftahaug. Parkeringsplassen er ikkje langt frå tregrensa slik at du kan gå i rimeleg opne områder derifrå. Turen fram til Fjærlandsete er vorte vesentleg kortare. I dag treng vi ikkje køyre inn til Fardal og opp i Øvstedalen for å gå den kortaste turen til Fjærlandsete. Det har vorte merkbart har det vorte større trafikk i Njøsadalen. Årsaken til det er betre tilgjenge. Det er flott at både grunneigarar og innbyggarar kan nyte godt av denne vegen.

Grunneigarane får med vegane i dalane lettare tilgang til skog og områder som kan vere eit incitament til å rydde skog for å ta ut verdiar som elles vil rotne på rot. Eg er litt meir usikker på om det blir fleire firbeinte gartnarar i områda. Det har meir med økonomien i landbruket å gjere. Uansett vil lettare tilkomst for grunneigarane og bøndene ikkje vere til hinder for fleire dyr i områda.

Eg har vore oppe i ulike sidevegar i Jostedalen. Det er ikkje mykje du ser att av eit tverrslag, men eg legg merke til at det letnar nok fotturen ved å kunne starte turen inn i snaufjellet langt oppe. Kva med Nørstedalsseter inst i Fortunsdalen? Må nok sei det er finare å kunne køyre fram og ha ho som utgangspunkt for turar enn å først måtte gå Fortunsdalen for å kome dit.

Kvifor skal ikkje innbyggarane i Leikanger og tilreisande ha tilgang til opne turområder alle plassar i kommunen?

Det er viktig at vi legg til rette for ulike måtar å røre seg på. Kombinasjon av kunnskapsarbeidsplassar og moglegheita for eit variert tilrettelagt tilbod av fysisk aktivitet vil gjere Leikanger meir attraktiv.

Meir kjem etterkvart….

Flytta til WordPress

Microsoft gav opp bloggetenesta Live Spaces, så no har eg flytta til WordPress med løysinga Live Spaces tilbydde. Dei gamle lenkene til Live Space-sider går via omdirigering WordPress. Eg trur det er lurast å korrigere desse lenkene til faktisk å peike direkte mot sidene hos WordPress. Ein veit aldri når omdirigeringa sluttar.  Det vil ta noko tid å få justert alle lenkene.

Nei takk til 11 millionar

Det ser ut som om saka om kraftverk i Leikanger kjem opp att no. Fleirtalet går framleis i mot.

Det er mogleg at eg har vanskeleg for å forstå, men slik eg skjønar saka så vart det framforhandla ein avtale av velvilje frå Sognekraft. Her ligg det inne 10 millionar og 1 million til barne- og ungdomsidrett. Skulle ein ha følgt minimumsreglane hadde det vore lommerusk Leikanger kommune ville fått. Prioritet av vasstilførsel er/var òg sikra i avtalen. Avtalen var på plass og godkjent av kommunestyret før nokon av ein eller anna grunn fekk kalde føter eller idear om at ein kunne greie noko betre. Vi snakkar om eit soleklart avtalebrot. Slike har som oftast  konsekvensar. Sognekraft var ikkje verre på det enn at dei gjekk i nye forhandlingar.

Det er greitt å spele høgt når ein veit at ein har trumfkortet, men i denne saka har Leikanger kommune ingen ting. Eg er rimeleg sikker på at utbygging blir det uavhengig av kva som måtte skje i kommunestyret. Det vil vere synd om Leikanger kommune kjem til å sitje att med småpengar. 10 mill kjem godt med i ein anstrengt økonomi, men det ser ut som om dei folkevalde meinar at innbyggjarane har evne til å akseptere auka (eigedoms)skattar, avgifter. Ein kan vel heller ikkje sjå bortifrå at vederlag for bruk av kommunen sine lokaler, t.d. idrettshallen og skulen, gjer eit byks. Dei folkevalde får òg ta høgde for eit erstatningssøksmål frå Sognekraft samt betale for kunstgrasbana som ein ikkje lenger vil ha midlar til.

Eg reknar med at framtidige aktørar bit seg merke i korleis politikarane har handtert saka. Eg er ikkje sikker på at andre vil vere like velvillige dersom ein kan sleppe unna med å følgje eit eller anna lovpålagt minimum. Eg veit kva eg ville ha valt…

Er Noreg budd på framtida?

Eg registrerer at politikarane meiner at ein må auke skattenivået for å møte eldrebølgja som kjem. Vi har hatt gode lønsøkningar og låg arbeidsledigheit dei siste åra. Folk har store hus, fleire bilar, heimekino, pcar, klede, dyre feriar og gjerne hytte og/eller båt. Vi har tilgang til billege varer produsert på billegaste måte. Det gjeld alt frå matvarer som norsk fisk filetert i asiatiske lågkostland til mobiltelefonar produsert i arbeidsmiljø som fører til dei tek livet av seg. Vi i Vesten, og spesielt Noreg, sit som kongen på haugen i velstand og har aldri hatt det betre. Men det er visse ting som eg synes ber galt av stad for ungane og borneborn.

Kunnskapssamfunnet?
Frå ulike kjelder og eigen observasjon må eg konstantere at Noreg som eit vareproduserande land for eksport er på hell. Takka vere gode oppgjer og velstandsauking, som kanksje til tider er vel i overkant, har vi prisa oss ut av konkurransen. Kraftkrevjande industri etablerer seg andre plassar fordi mellom anna kraftprisane ikkje kan vege opp for andre, høgare kostnader. Hydro etablerer seg i Quatar og vurderer Island på grunn av god tilgang til energi. Oljeproduksjonen er redusert med ca 40% sidan tusenårsskiftet, men det er framleis liv laga i tiår enno. Auke i gassproduksjon veg opp litt. Her vil det vere rom for kunnskapsarbeidsplassar ei tid til. Fiskeindustrien vår er for det meste basert på eksport av råvarer som blir foredla i rimelegare land, Sverige eller langt borte i Østen. Igjen sit vi som eksportør av råvarer som gir svært lite arbeidsplassar og ikkje spesielt mange kunnskapsarbeidsplassar.

Andre land avhenige av oljeproduksjon tek grep. Eit eksempel er Quatar som sputtar inn store midlar i å stable på beina eit variert næringsliv. Dei forente arbiske emirater er også på veg til å gjere seg mindre avhengig av olja. Dubai er ein plass som har utmerka seg med si satsing på luksushus på øyer i den arabiske golf, finanssenter med meir. Dei fekk litt problem under finanskrisa.

Politikarane har store vyer om at Noreg skal bygge opp ei kunnskapssamfunn, men kor er denne satsinga har eg lurt på i lengre tid. Eg greier ikkje å registrere offensiv satsing. Det bekymrar meg fordi eg veit at desse rimelege produksjonslanda i austen er eller er på veg til å verte høgteknologiske senter. Kor er nyskapinga og det som skal ta oss vidare etter at olja tek slutt?

Den 04.08.2010 kjøpte eg Aftenposten der det vart referert frå European Innovation Scoreboard der Noreg hamnar saman med land som Spania, Hellas og Italia på ranking over inovasjon. Om ikkje eg hugsar heilt feil er dette land i Europa med ein heller tvilsom økonomi. Har vi ikkje sett masse opprør i Hellas når dei no løyser opp i spesielle ordningar for å få kunne få has på den gigantiske gjelda si?

Undersøkinga viser at Noreg har ei smalspora innovasjonsevne som er konsentrert rundt olje og gass. For meg er dette eit signal på at ting ikkje er som det skal vere i Noreg. Vi er blenda av vår rikdom, lulla inn over at vår sunne råvareøkonomi har gitt oss rom for å sleppe med skrekken under finanskrisa. I staden for å satse på å søke nye områder å satse på for vore born og borneborn håpar vi at oljeformuen vår skal vare til evig tid.

Det er òg noko med kunnskapssamfunnet som eg ikkje får til å stemme heilt. Kva skal dei som ikkje er kunnskapsmenn/-kvinner/“skulelys” gjere? Eg let spørsmålet henge.

Eit framtidsretta sastingsområde?
Dessertgenerasjonen (etterkrigsborna) kan gå av med AFP ved 62 år og i tillegg halde fram i full jobb med full løn. Dessertgenerasjonen bygde hus når moms vart innført og fekk refundert momsen. Renta var statstyrt og langt under prisstiginga slik at prisstiginga åt opp lånet deira. Foreldrene deira sleit seg ut for å bygge opp landet sidan 30-talet og etter krigen. Dessertgenerasjonen klagar over at dei er utslitne?!!

Når ein fekk innført alderspensjon ved 67 år, var levealderen noko over 70 år. La oss sei 73 i snitt for menn og kvinner. Det var ikkje mange år før snittnordmannen vart lagt under torva. Oppteninga var ikkje stor og mange var minstepensjonistar sidan ordninga nett var innført. Totalkostnaden vart ikkje høg.

SSB sin befolkningsstatistikk avslører at levealderen har endra seg gradvis. I 2006 kunne nyfødte jenter forvente å leve i nesten 83 år og nyfødte gutter vel 78 år. For tjue år sidan (1986), var dei tilsvarende tala 79 og 73 år. Går ein person av med pensjon ved 62 år, kan ein forvente at vedkomande i snitt vil gå 18 år på pensjon. 18 år kontra 6-7 år er mykje. Dei som kjem til å betale rekninga er meg og deg, våre born og borneborn.

Er Noreg på veg til å bli som Spania etter alle erobringane og plyndringane for fleire 100 år sidan? Vil vi få eit krafig anfall av hollandsk sjuke? Når alt er brukt opp, sit vi att som fattiglus utan å ha investert noko for framtida?

Kraftline i Hardanger

Eg har registrert at det vart litt støy når vedtaket vart fatta og at det framleis «ulmar i glørne». Her om dagen kom eg på at ved Hermansverk, i Fatla, har vi eit svært luftspenn over til sørsida av fjorden. Det er vel 4 km i rett line over. Frå same plassen på sørsida av fjorden har vi eit like langt luftspenn over til Fimreite. Det siste er merka med små raude kuler på kablane. Korkje heimanfrå eller frå badestranda på Hermansverk greier du å sjå strekka, med mindre du går inn for det. I mørke skuggeparti kan du sjå i kablane. Den einaste gongen du kan sjå dei er dersom det er låg sol om kvelden. Mastene både på Fimreite og på sørsida er vanskelege å sjå, men dei siste mastene før spennet er i raudt og kvitt. Det er ein akseptabel pris å betale slik at dei som flyg i området ikkje endar opp i spenna.

Så er vi over til det ein i Hardanger er så redd for: At det skal gå ut over turismen i regionen. Mi oppfatning er at turismen i indre Sogn lir inga naud av desse spenna. Cruisebåtar og luksusyachtar må segle under for å kome til Flåm, Nærøyfjorden eller Lusterfjorden (Skjolden). Vil dei til ei evt. komande cruisekai i Sogndal, greier det seg med å sigle under det frå Fatla til sørsida, men ein må sigle parallelt med det frå sørsida til Fimreite eit kort stykke. For ikkje å snakke om at dei må under spennet frå Fardal til Fimreite.

Trafikken til Flåm og Nærøyfjorden har aldri vore så stor som i dei siste åra. Finanskrisa kan ha hatt sin innverknad, men det seglar jamnt og trutt båtar/skip inn og ut for å få med seg attraksjonane. At ei kraftline øydelegg for turismen har eg lita tru på. Eg har meir tru på at i framtida vil vår satsinga på vasskraft stå fram som tydelegare og eit langt meir fornuftige val av fornybar energi som også kan bli ein attraksjon. Land som ikkje har våre føresetnader, må basere seg på energi frå andre kjelder. Eg veit kva eg ville valt om det stod om vassdrivne kraftverk, vindmølleparkar eller store solcelleparkar. Det første er vanlegvis gøymt vekk i ein dal. Dei to siste er avhengige av tilgang til vind eller sol det meste av døgeret og må plasserast på opne plassar. Men kanskje er det best med atomkraft?

Naturlegvis kan det vere noko å justere med omsyn til traseval enkelte plassar i Hardanger. Å flytte litt på nokre master her og der bør la seg gjere, men eg har inga tru på slike kablar i jord eller i fjorden. I mi enkle tru er eg overtydd om at det er enklare å finne eit brot i eit luftspenn med å fly eit helikopter langs spennet enn det er å feilsøke nedgrevne eller -søkte kablar. Ligg kabelen på botnen vil han bli påvirka av endringar i botnforholda som t.d. at deler av botnen raser ut eller at nokon slepper noko ned på han. Det kan vere straum- og botnforhold som gjer at kabelen ligg og gnisser og ryk eller det går hol på isolasjonen, slik at straumen går til jord.

Eg vil berre minne om kva som skjedde når dei skulle strekke ein sjøkabel til Måren sitt kraftverk i Sognefjorden. Kabelen miste dei frå båten og det vart vurdert rimelegare å strekke opp ein ny. Eg registrerer at BKK har kjøpt kabelen og at dei var usikre om alt var OK. Heldigvis var heile kabelen brukande, men som ein ser: Det tek mykje tid før ein kan få fiksa brot i ein kabel som ligg i sjøen.

Eg kan også dra fram andre eksempel på sjøkablar som står omtala i denne artikkelen. Sjøkabelen til Nederland som Statnett meinar er teknologisk svært avansert, har hatt 3 straumbrot siden han kom i drift i 2008. Det siste tok 3 måneder å reparere den siste feilen. Over Oslofjorden har Statnett ledningar som kryssar fjorden i sjøkablar. Her erfarte Statnett samtidig feil på sjøkablane til 2 av ledningane, med svært lang reparasjonstid.

Kor dyrt og miljøvennleg er det å leggje nye kablar når ein kabel ikkje er lønsam eller tilnærma umogleg å reparere? Er det ikkje mykje isolasjon i ein slik kabel som ikkje er så lett nedbrytbar i naturen? Kor lang tid på ein bruke gasskraftverk og gjerne mobile gasskraftverk til å avhjelpe ein situasjon med eit langvarig problem med sjøkabelen? Ryk ein kabel frå eit luftspenn og hamnar i fjorden, vil den vere av reint metall og ruste over tid.