Eit fyrtårn slokna

Eg har dei siste åra følgt med på det som skjer i USA. Det er ikkje til å legge skjul på at eg aldri har skjønt Trump og har vorte meir og meir forskrekka over løgner og hofteskot som kjem frå den sida. Like sjokkert er eg over det konservative partiet omtrent ikkje har protestar til det lenger. Det som ein gong i tida var eit parti for lov og orden har i det store og heile gått i forsvar for Trump. Frykten for å miste plassane sine i senatet og huset gjer dei handlingslamma. Kor vart det av prinsippa?

Eg har prøvd å halde auge med begge sidene der borte, mellom anna det eg vil kalle «propagandakanalen Fox News«. Her har du Jugde Jeanine, Sean Hannity, Tucker Carlson, Laura Ingram, Lou Dobbs, morgonvertane på Fox & Friends. Tross i nokre sprekker i det siste er desse underhaldarane hardnakka tilhengarar av Trump og fungerer som ekkokammeret til Trump. Nei, desse personane har ingen ting med nyhende å gjere. Dei er synsarar, pratmakarar, underhaldarar som sprer eller fyrer opp under konspirasjonsteoriar. Fakta er det tynt med. Med slike aktørar tilgjengeleg 80-90 år tilbake, ville ein viss propagandaminister vore strålande nøgd.

Ikkje alt har vore mørkt. Shepard Smith, i nyhendedelen av Fox News, har vore ein hardnakka tilhengar av fakta og har gang på gang påpeika det ville frå dagens administrasjon. Underhaldarane i Fox News, med sine støttespelarar, har til tider og i det siste angrepe Shepard Smith si faktabaserte formidling av nyhende. Likevel var det til mange si store overrasking at Shepard Smith i går valde å gi seg etter 23 år:

Eg har registrert at riksadvokaten William Barr har vore i møter med Murdoch, eigaren av Fox News, dei siste dagane. Det er framleis att nokre få lys i nyhende hos Fox News, men det vil ikkje overraska om Fox News blir fullt ut propagandakanalen Trump News eller skal vi sei Trumps Alternative Facts. Det er ei farleg tilnærming vi er vitne til.

Unøyaktige grenser for eldre eigedomar i digitale kart

prospekt_utdragI sommar vart barndomsheimen min selt. I løpet av prosessen lærte alle at overføring av gamle kartoppmålingar (1964) til dagens digitale kart hos Kartverket kan vere svært lite presise. Ikkje bli overraska om grensene i det digitale kartet for eldre eigedomar har feilmarginar på over 5 meter!

Til høgre har eg lagt ved eit utsnitt frå det som var lagt inn som vestre grensa på eigedomen i det digitale kartet hos Kartverket. Mor mi reagerte på at det nordre hjørnet var plassert feil. Sidan tomta vart utskilt til far min, har vi alle vore kjent med at grensa var meir inn mot midten av huset over. Mi eiga oppfatning var at grensa starta ein plass i nærleiken av den venstre, raude streken, som symboliserer arken på huset. Nabo var òg av oppfatning at grensa starta meir mot midten av huset, litt innom mi oppfatning.

Familien min hadde dei gamle kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretningane for tomta og nabotoma i vest frå henholdsvis 1964 og 1965:

1964-kartforretning
Oppmåling 1964
1965-kartforretning
Oppmåling nabotomt mot elva 1965

På den tida var tomta gnr/bnr 22/26 mindre enn i dag. 153 kvm, eller litt større enn huset på den tida. Austveggen på huset, utan seinare tilbygg, stod i eller tett mot austgrensa. Legg merke til at det på oppmålinga frå 1964 for tomta til barndomsheimen min er det 6,32 m frå grensa i aust for gnr/bnr 22/26. På nabotomta si oppmåling er det målt 7,60 m frå vestre grense for gnr/bnr 22/26. Noko stemte ikkje og ein måtte be kommunen om ny oppmåling.

Eit anna moment som vart oppdaga i løpet av prosessen var at det i oppmålinga frå 1964 var notert arealet på barndomseigedomen.

flatemalet

Basert på grensene som var oppført i det digitale kartet skulle eigedomen vere på 1549 kvm, 170 kvm større enn oppgitt i 1964.

Kommunen utførte ny oppmåling basert på grensemerker/-steinar og ein avdekka avvik. Ei oppmåling kostar i underkant av kr 10 000. Dårleg overføring frå gamle kartoppmålingar synes eg ikkje burde lastast eigar. Eg meinte rekninga burde kommunen eller kartverket ta, men kom ikkje langt med den. Her er svaret frå kommunen ved teknisk sjef. Eg har utheva nokre liner som kan vere nyttig lærdom for andre som kjøper eldre eigedomar:

Hei

Dette er nok ei heilt vanleg sak om grenser i matrikkelen som avvik i høve til dei faktiske grensene i marka. I matrikkelen er grenser kodet med nøyaktighet. Nøyaktighet på grenselinjene er satt ut ifrå korleis dei er registrert i matrikkelkartet. Nøyaktigheten vil variere frå hjelpelinje fiktiv (ukjent) til betre enn 10 cm (oppmålt). Unøyaktige grenser i matrikkelen fører og til unøyaktig areal for eigedomane. For denne eigedomen var nøyaktigheten på grensa mot gbnr. 24/128  satt til +/- 5 meter. Grensa mot gbnr. 24/129 hadde ein nøyaktighet på dårlegare enn 5 meter. Grensa mot den kommunale vegen var ei fiktiv hjelpelinje.  Unøyaktige grenser er heilt vanleg i matrikkelen og det er ikkje noko krav om at kommunane skal ha eit matrikkelkart kor alle grenselinjer er oppmålt med stor nøyaktighet. I utgangspunktet er det kun grenselinjer som er oppmålt etter 1980 som har stor nøyaktighet.

Det som er veldig viktig er at dei som brukar informasjon frå matrikkelen er klar over dette. Dei fleste (kanskje alle) innsynsprogram i matrikkelen nyttar fargekodar på grenser slik at det skal vere enkelt og sjå kva kvalitet dei ulike grenselinjene har. I denne saka har ein nytta areal direkte frå matrikkelen utan og ta høgde for kvaliteten på dei ulike grenselinjene. Når fleire av grenselinjene for eigedomen er registrert med dårleg kvalitet så kan det diverre få store avvik på arealet som vert berekna. Eigar av gbnr. 24/125 rekvirerte klarlegging av grensene med bakgrunn i at ho meinte at matrikkelført grense mot vest var feil. Ved oppmålingsforretninga påviste partane ei grense som er om lag 2 meter lengre aust enn kva matrikkelkartet viste. Matrikkelført grense hadde ein kvalitet på +/- 5 meter, slik at kodinga i matrikkelen var innanfor det som partane påviste som rett grense.

Som sagt ovanfor må brukarane av matrikkeldata vere klar over at data har ulike kvalitet og at informasjon vert handsama deretter.  Kommunen dekkar i utgangspunktet ikkje utgifter til oppmåling av gamle grenser som er kodet med dårlig nøyaktighet i matrikkelen. Kommunane har ingen plikt/krav til å ha eit matrikkelkart kor alle grensene er innmålt med stor nøyaktighet.

Med helsing…

No stemmer det digitale kartet og arelet med kartoppmålinga innafor akseptabel feilmargin.

Råd til seljar og kjøpar

fargekodarFor alle som skal selje eller kjøpe eigedomar, ta ein titt på fargekodinga av grensene i det digitale kartet til Kartverket. Ei lysegrøn line rundt tomta tyder på at grensa er nøyaktig. Dersom grensene har andre fargar enn grønt, vil eg råde om å be om ei ny oppmåling basert på gamal kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretning.

Det er surt å basere seg på unøyaktige grenser og seinare oppdage at gjerdet eller garasjen du sette opp, tett mot grensa, må rivast fordi gjerdet eller garasjen står delvis på naboen si tomt.

Monty Python, kor vart de av?

Eg trudde ikkje mine eigne øyre eller auge når eg såg dette innslaget på CNN:

I Storbritannia er det innført ein ny regel som forbyr reklame å spele på stereotypar av kjønn eller kjønnsmøster ein meiner kan vere skadande eller vesentleg krenkande. Tanken bak er at innbyggarane ikkje skal føle seg bundne i kjønnsrollemønster, men eg stiller spørsmål om slike reglar kan handhevast sidan dei virkar for lite objektive. Forbudet mot desse to reklamefilmane forstår ikkje eg, men det viser at eg som mann ikkje blir krenka. Eg har humor.

I reklamen for smørjeosten er det to nybakte familiefedre som forgløymer seg litt. Dei set ungane på eit saktegåande transportbelte for matrettar som går rundt i lokalet når dei blir frista av eit par skiver og nyt eit par bitar. Ifølgje intervjuobjekt fekk reklamen 130 klager forbi ein meinte reklamen spelte på at menn ikkje kunne ta vare på ungar. Ein kan ikkje spele på slike stereotypar at menn eller for den del kvinner ikkje kan ta vare på sine ungar….

  • Kven har ikkje forgløymt seg litt med ungane rundt seg?

I den andre reklamen for VW e-Golf la eg ikkje merka til at det utfordra stereotypar. Det er tre illustrasjonar på det å flytte grenser. I den første ser ein det eg oppfattar som eit par i eit telt. Kvinna søv og mannen lukkar teltet medan kamera zoomar ut, slik at vi ser at teltet heng i ein vertikal fjellvegg. I den andre scena ser vi to karar i ein romstasjon som flyt vektlaust rundt medan dei arbeidar. I den siste ser vi ein mannleg idrettsutøvar med kunstig fot som hoppar lengde. Som ei avslutning på desse tre scene kjem teksten «we can achieve anything» fram. Deretter endrar det seg til bilete av ei kvinne som sit på ein parkbenk, ved ein veg og les ei bok. Ved sida av ho står ei barnevogn. I bakgrunn kjem ein VW e-Golf inn i bilete, lydlaust, og glir forbi uten at kvinna ser på bilen. I etterkant løfter ho blikket som om ho har registrert eit vindsus av at noko som passerte. Det er stille ellers. Ungen i barnevogna vaknar ikkje. Alt er harmonisk og roleg og ein klipper til bilen som paserte med teksten «The 100% electric e-Golf». Eg sit og lurer på kva som var problemet med reklamen.

  • Kan nokon fortelje meg kva for skadeleg kjønnsrollemønster annonsa spelte på?

Eg trudde at Monty Python hadde løyst opp i den attekneppa haldninga i Storbritannia for lenge sidan. Det er tydeleg at Storbritannia på nytt treng nokon som kan harsellere med stereotypar og kome med ironiske og satiriske spark i alle retningar.

Vil du vera med, ikkje sov …!

Eg registrerer at (lokal)pressa klagar på reduksjon av distribusjon sidan ein reduserer postomberinga. Eit lett gjenkjenneleg parti heng seg på denne klagesangen. Men det er ikkje slik at alt skal vere slik det var. Postombering var ein gong i tida viktig. Alt vi fekk av informasjon kom på papir: Postkort, brev, reklame, rekningar, aviser, ukeblad, magasin, teikneseriar osv. Av det eg har lista opp er det berre litt reklame som kjem i postkassen min. Postkort og brev sender eg ikkje. E-post, chat, SMS og ein telefon i ny og ne har teke over dei siste 20 åra. Er det noko viktig frå det offentlege får eg post i den Digitale Postkasse. Skattemeldinga ligg i Altinn. Rekningar kjem på e-post eller i nettbanken. Ein kan ikkje oppretthalde tenester berre for at det er kjekt. Like lite som ein kan satse på at bensin og diesel vil være alternativet i framtida. Alt er i endring heile tida.

For min del består post i å bere reklamen frå postkassen og kanskje nett sjå over han før eg legg han i den blå/papir papirbosset når eg kjem heim, etter ein 200 meters gåtur. Ja, eg kunne ha sett opp ein klisterlappe på postkassen, men det virkar som dette løyser seg sjølv.

I eit miljø- og for den del økonomiperspektiv er det ikkje forsvarleg at vi på død og liv skal behalde ein ombering kvar dag. Bilane blir meir miljøvenlege, men kvifor skal vi fylle vegane med bilar som berre flyttar luft. Papir er ikkje lenger det primære «transportmiddel» for informasjon. Eg ser det som tullete å trykke informasjon på papir berre for å kaste det i søppelet. Den digitale alderen er over oss og nokre mediehus har teke omsyn til dette, jf. Nettavisen og lokalt Porten i Årdal.

Dei som sit att på gjerdet er dei gamle tradisjonelle, konservative bakstrevarane. Greit nok at dei har fått appar til å lese avisene på, men på eit nettbrett er det ikkje bra. Det er heller ikkje bra på e-pages.dk på PC. Intet er designa med digital presentasjon i tankane. Dei tvingar deg til avis-formatet som det skal zoomast på. Når du skal over i artikkelmodus, blir presentasjonen elendig. Det verste eg veit er animerte billedseriar som blafrar forbi i artikkelen. Eg saknar ein spaltelayout som gjer at det er lett å lese fordi auga ikkje treng å bevege seg over heile nettbrettet. Små artiklar og meldingar blir merkeleg presenterte. Appane ber preg av det vi kallar «venstrehåndsarbeid» og brukaropplevinga blir deretter. Eg vil vere så frekk å hevde at det virkar som dei brukar dårlege løysingar som verkemiddel til å få med seg abonnentane i klagesongen sin.

Den tradisjonelle pressa må ta seg i nakken og tilpassa seg istadenfor å gråte over ei tapt tid. Slik dei turer fram no grev dei si eiga grav. Istadenfor å tilpasse seg tida, grev dei skyttargraver og stablar sandsekker i ein krig som er fånyttes.

Musikk og filmindustrien var trege på avtrekkaren rundt tusenårskiftet, men med Spotify, Tidal, Netflix, iTunes, Google Play og utallige kanalar som gir deg tilgang til store bibliotek når det passar deg har det vorte svært bra. Ingen saknar videosjappa og movieboxen frå 80-talet, eller?

Kor langt kan eit land søkke?

Tenkte eg skulle skrive vel og lenge om kva eg meiner om ein verdsleiar, men eg orkar ikkje. Kvar ein oppegåande person skjønar kva eg meinar. For at det ikkje skal dukke opp i søk nemner eg ikkje namn.

Det er ein person som skulle tilsette dei beste av dei beste, handsamar sine medarbeidar og etatar som drit, undergrev den frie pressa. Gamle alierte, som har kjempa side om side med landet i konfliktar, naboar og handelspartnarar er svikarar. Despotar og diktatorar vert klappa på skuldra og sett opp til.

Personen har ein diktator i magen og formidlar løgn og propaganda som går det tredje rikets leiar og propagandaminister ein høg gang. Mogleg eg ser eit snev av raseidelogi også. Partiet vedkomande representerer har kapitulert. Med mindre representanten ikkje tek attval, er dei redusert til ein gjeng med virvellause dyr.

Eg hadde aldri trudd dette om landet, men eg innser at eit kvart land kan skli over i det autoritære når tilhøva er til stades. Det viser kor viktig det er for alle å stemma ved val. Du veit aldri når demokratiet blir utfordra og om det kan gå tapt.

Bakstrevarar og reaksjonære

Eg trudde det var over, men no har bakstrevarane nok ein gong teke ein runde mot DAB og for FM. Dette lignar på det same peset som nødnettet vart utsett for i lang tid. Der har det ikkje vore å mykje styr dei siste åra som eg kan minnast.

Litt bakgrunn

Eg har køyrt bil i 30 år, hatt ungar dei siste 19 åra. Eg har levd med FM og radio frå den tida ein berre hadde NRK (P1). Eg hugsar innføringa av P2 og P3 og kommersielle radiokanalar. Eg bur i eit grisgrendt strøk med vanskeleg topografi. Den einaste kanalen vi fekk inn OK var NRK P1 på ordinært utstyr. P2 kom seg, men P3 og P4 og lokalradioar var ikkje til å lytte på over FM på ordinært utstyr. Radioen heime har så godt som stått fast på NRK P1 (Sogn og Fjordane).

I bil har radiolytting på FM marginal som følgje av mykje bortfall og radiostøy. NRK P1 har vore kanalen sidan den var best utbygd, men eg høyrde for det meste på kassett, minidisk og seinare MP3.

Eg har hatt DAB i bilane mine i mange år no, både fabrikkmontert og adapter montert av lokal radioforretning. Eg har ikkje montert noko sjølv og overlet slikt til fagfolk.

Mottak

Erfaringane mine med mottak når eg køyrer rundt i Noregs land er at DAB er langt betre i høve mottaket med FM. Radiostøy og dårleg mottak er ikkje eit problem lenger. Dekninga opplever eg som særdeles god i 2018. Ikkje alle tunnelar hadde FM-sendarar (NRK P1) før, men det er minst like bra med DAB i dag.

I sommar har eg vore turar i Jostedalen (til Styggevatnet), til Sverige via Sandvika og Oslofjordtunnelen og tilbake via Oslo samt i Møre og Romsdal. På turane høyrde vi mykje på radio.

  1. For Jostedalen sin del gav DAB seg når ein svinga opp frå Fåbergstølen mot Styggevatnet, heilt inne i dalen. Det skal nemnast at her er til og med mottaket på Telenor mobil dødt.
  2. På turen til Sandvika og Oslo har eg ikkje minne om problem når det vart lytta på radio.
  3. På turen til Møre og Romsdal køyrde vi via Eid mot Folkestad, men svinga av i Botnavika for å køyre til Fyrde og følgde E39 mot Volda. Vi køyrde den undersjøisk tunnelen mot øyene rundt Fosnavåg og besøkte Runde, Remøya, Leinøya, Nerlandsøya, Gurksøy, Dimnøya og Hareidlandet. Neste dag var det ferje frå Hareid. Vi tok turen ut på øyene Giske, Valderøya og Vigra utanfor Ålesund. Godøya droppa vi sidan det var arbeid i den undersjøiske tunnelen med opp til 2 timars ventetid. Etter å ha handla ferskt bakst på ei lite bakeri på Roald, snudde vi tilbake til Ellingsøy for å køyre inn til Tennfjord og vidare til Brattvåg, for ferje til Midøya. Her køyrde vi på nordsida øya og Otrøya for å ta ferje til Moralsvågen fergekai og kome til Molde. Neste dag blei det ein rundtur via Malme ut til Bud og nordsida mot Hustadvika til Vevang og over Atlanterhavsvegen til Kristiansund. Tilbake køyrde vi riksveg 70 til Molde. Siste dagen køyrde vi frå Molde til Vestnes. På Sjøholt tok vi av til Stordal og ferje Liabygda – Stranda tilbake til Hellesylt, Hornindal, Stryn, Utviksfjellet og heim. I løpet av heile turen beit eg meg merke til at det var nokre sekundars bortfall frå Botnavika (ca 8 km før Folkestad) inn Austfjorden mot Fyrde. Eg trur det skjedde 3 – 4 gonger. Her kan dei lokale gi beskjed slik at Norkring kan sjekke og justere sendarane sine slik at mottaket blir optimalt.

Tilbod

Radiotilbodet på FM var dårleg her punktum. Med godviljen hadde vi 4 rikskanalar og gjerne eit par lokalradioar. På DAB har det endra seg totalt: https://radio.no/radiokanaler-pa-dab/.

Før DAB var radio ikkje aktuelt for ungane. På radio var det berre kjedelege program. Med DAB har dei funne sine nisjekanalar. NRK mp3, P5 Hits og P6 Rock er dei mest populære når dei er med. Ja, det hender eg slår over på P6 Rock når eg er aleine i bilen 😉

Når vi er på tur under store sportsarrangement, er vi ikkje lenger avgrensa til det NRK P1, P2 eller P3 sender. No har vi eigen kanal, NRK Sport, som sender sportsarrangementa eller tek over for NRK P1-3-kanalane. Vil eg høyre nyhende, utan å vere slave av klokka for å treffe sendinga presis på timen, kan eg slå berre slå over på NRK Nyheter.

Med DAB har alle fått eit omfattande tilbod av radiokanalar. Eg har ikkje gjort meg kjent med alle, men det at ungane har byrja å lytte på radio har utvida min radiohorisont. Der eg var fast på NRK P1, er eg no ikkje like lojal. Når det er sagt, så slit eg framleis med reklameinnslag på kommersielle kanalar. Desse blir ofte veldig masande.

Oppsummering

Med ordinært utstyr er mottak betre enn FM og utvalet mykje større. Det forundrar meg at bakstrevarane romantiserer eit analogt sendesystem som sløste med radiofrekvensar. Teknologien endrar seg. Ingen vil vel tilbake til analoge TV-signal. Frå tid til anna må ein må ta val og når ein har teke eit val, gjer ein det beste ut av det. Å vere bakstreversk eller reaksjonær fører oss ikkje framover. Radiovanane hos oss har endra seg – i positiv retning – som følgje av DAB.