Skitur i Sahara-sand

Veret har vore bra og det har blitt ein del skiturar. Vinteren kom seint, men når det først kom snø kom det mykje. Det er opp til eit par meter i høgfjellet er på Leikanger.

På veg oppover frå Kleppa har eg den siste tida stussa på at snøen har byrja få litt brunfarge enkelte stadar. I første omgang fall dette saman med parti eg veit er fuktige eller myr på sommartid. Det er ikkje uvanleg at myrfarga vatn trekker opp gjennom snøen, men i bakhovudet mitt stemde det ikkje når eg tok omsyn til all snøen som har kome.

På turen mot Discohola, ved Fagreggi (1004 moh), openberra det seg eit syn i dag. Heile lia oppover frå under Rjupeskar, hadde ei lett brunsjattering. Her var det parti eg visste ikkje var myr. Brått kom eg på ei sak som stod i Sogn Avis 30. mars: Dette er meterologen sitt svar på kvifor fjellsida er gul:

– Det har vore sterk vind i Sahara, sanden har blitt kvervla opp, og så har det fine sandstøvet bevegd seg høgt oppe i atmosfæren, og kome ned med nedbøren her hos oss, seier vakthavande meteorolog Terje Alsvik Walløe.

Bileta er tekne under Rjupeskar, mot Fagreggi og Okslahaugane samt mot henget bak Discohola. På dei første bileta er brunfargen tydeleg. I Discohola treng ein nok ein dag eller to til med sol før Sahara-sanden kjem like godt fram.

Skulle tru nokon hadde strødd for å senke farten på Kjeringi Open sin førsteetappe.

Skitur: Skarseggi

Turen startar i Huksdalen. Følg grusvegen fram Huksdalen til parkeringsplassen under Nyastølen. Her set du frå deg bilen og spenner på skia. Aust for deg, over Nyastølen, vil du sjå Kjeringafjell på sørsida av Eitrebotn, dalen bak Nyastølen. Nordom Eitrebotn og Kjeringafjell kneiser Kaldekletten, nokre høgdemeter over Kjeringafjell.

Første delen av turen går ca. 2 kilometer etter snølagd traktorveg. Når du nærmar deg Stavsete, vil du aust for deg, bak Kaldekletten, sjå Svinadalen og Svinadalseggi. Fjella framover mot Skarholten er ein del av Firksdalseggi, skiljet mellom Huksdalen og Friksdalen saman med Vogga. Vestom deg vil du passere under Sauaholten og skimte nordspissen av Stav samt Stavafjellet, der Sognefjordrennet har starta dei siste åra.

For å kome til Skarseggi, kryssar vi den snødekte Reppa-elva og går inn på stølsbøen til Stavsete. Du må opp bakken bak sæla på Stavsete. No er du oppe på ca 860 høgdemeter og dalen framover stig det slakt i 3 km til ca 1020 moh. Til vest for deg passerer du Stavafjellet og i aust Fossadalen.

Når terrenget flatar ut, står du ved Stavatjørni, eit lite fjellvatn. Til vest ser du Husbyggjefjellet som slakt reiser seg. Aust for deg startar ryggen opp mot Skarholten og breane våre. Her kan du gå over Voggebreen og Myrdalsbreen og kome deg ned til Trastadalen. Held du fram austover vil du enda opp i Rindabotn ved Sogndal Skisenter.

Vårt mål, Skarseggi, ligg nordover. Følg høgspentlina til du kjem på opp i skaret. Her vil du passere eit sæl. Ein vanleg vinter vil det kanskje vere dekka til eller du ser toppen på taket. Hald fram nordover til det byrjar å gå nedover att. Dette er starten på Skar, som ein kan følgje ned i Romedal.

For å kome ut på Skarseggi passar du på å legge vest for Skar og kome deg ut på Skarseggi som tronar 1010 moh Rommedal. Her har du utsikt over dalen, frå stølen Nedre Rommedal opp til Øvre Rommedal. I enden av Rommedal er det bratt ned til Romøyri ved Fjærlandsfjorden.

Fjellet du ser nordom deg er Romhesten på 1206 moh. Dalen austom Romhesten, frå Øvre Rommedal og nordover, vil ta deg ned til Lidal ved Fjærlandsfjorden. I nordaust vil du sjå starten på Ryssebotn, bak Gunvordalen/Laugadalen i Sogndal. Fjellet nordom Ryssebotn er Ryssebotnrana på 1604 moh som kneiser like høgt over Gunvordalen/Laugadalen. På Ryssebotnrana vil du finne den gamle kommunegrensa mellom Balestrand, Leikanger og Sogndal, også kalla «Trepunkten».

Skitur: Stavatjørni

Turen startar i Huksdalen. Følg grusvegen fram Huksdalen til parkeringsplassen under Nyastølen. Her set du frå deg bilen og spenner på skia. Aust for deg, over Nyastølen, vil du sjå Kjeringafjell på sørsida av Eitrebotn, dalen bak Nyastølen. Nordom Eitrebotn og Kjeringafjell kneiser Kaldekletten, nokre høgdemeter over Kjeringafjell.

Første delen av turen går ca. 2 kilometer etter snølagd traktorveg, fram til du kryssar den snødekte Reppa-elva over til Stavsete. Når du nærmar deg Stavsete, vil du aust for deg, bak Kaldekletten, sjå Svinadalen og Svinadalseggi. Fjella framover mot Skarholten er ein del av Firksdalseggi, skiljet mellom Huksdalen og Friksdalen saman med Vogga. Vestom deg vil du passere under Sauaholten og skimte nordspissen av Stav samt Stavafjellet, der Sognefjordrennet har starta dei siste åra.

For å kome til Stavatjørni, kryssar du den snødekte Reppa-elva og går inn på stølsbøen til Stavsete. Du må opp bakken bak sæla på Stavsete. No er du oppe på ca 860 høgdemeter og dalen framover stig det slakt dei neste 2 kilometerane. Til vest for deg passerer du Stavafjellet og i aust Fossadalen.

Når terrenget flatar ut, står du ved Stavatjørni på 960 moh, eit lite fjellvatn. Til vest ser du Husbyggjefjellet som slakt reiser seg. Aust for deg startar ryggen opp mot Skarholten og breane våre. Her kan du gå over Voggebreen og Myrdalsbreen og kome deg ned til Trastadalen. Held du fram austover vil du enda opp i Rindabotn ved Sogndal Skisenter.

Skitur: Stavsete

Turen startar i Huksdalen. Følg grusvegen fram Huksdalen til parkeringsplassen under Nyastølen. Her set du frå deg bilen og spenner på skia. Aust for deg, over Nyastølen, vil du sjå Kjeringafjell på sørsida av Eitrebotn, dalen bak Nyastølen. Nordom Eitrebotn og Kjeringafjell kneiser Kaldekletten, nokre høgdemeter over Kjeringafjell.

Første delen av turen går ca. 2 kilometer etter snølagd traktorveg, fram til du kryssar den snødekte Reppa-elva over til Stavsete. Når du nærmar deg Stavsete, vil du aust for deg, bak Kaldekletten, sjå Svinadalen og Svinadalseggi. Fjella framover mot Skarholten er ein del av Firksdalseggi, skiljet mellom Huksdalen og Friksdalen saman med Vogga. Vestom deg vil du passere under Sauaholten og skimte nordspissen av Stav samt Stavafjellet, der Sognefjordrennet har starta dei siste åra.

Framme på Stavsete kan du nyte utsikta og planlegge kor turen skal gå. Du er over tregrensa og her er det berre å velje og vrake blant toppturar. Vil du gå i slakare terreng er det berre å halde fram nordover i dalen.

Skitur: Rindabotn til Kvålen om Høgehaug

Å gå frå Rindabotn til Leikanger ein vintersdag er ei flott oppleving. Når sola varmar og det er påskeføre, kan ein ikkje klage. Til turen treng du tur- eller fjellski. Å gå med løypeski vil eg frarå. 1/3 av turen vil gå utanfor trakka løype. Ski med kortfeller har eit greit kompromiss mellom feste og gli.

Du startar ved trekkhytta i Rindabotn og følgjer trakka løype for runden om Høgehaug, Sumhaug, Fjærlandssete og Jarbruvotni. Sidan du skal til Høgehaug på 980 moh, følgjer du den trakka løypa vest/sørvestover opp til det høgste punkte. Frå Rindabotn er det ca 5 km opp til Høgehaug og stigning heile vegen.

På Høgehaug vil du i nord sjå inn i Trastadalen, vestover mot Myrdalen og Myrdalsbreen. På nordsida av Friksdalen ser du Sovlsetfjellet og ellers langt inn i Friksdalen. Du skimtar også Skarholten på 1540 moh vest for Voggebreen. Du ser Kaldekletten på 1360 moh samt Friksdalseggi, i enden av Friksdalen, der han svingar inn mot Vogga. Kjeringafjell på 1314 moh og heile ryggen heim og ned mot Kjeringasteinen sør om Kaldekletten. Du skimtar Fagreggi på 1004 moh samt Okslahaugane over Aoreveitane og Stokksete. I sør røyser både Lusaskard og Skriki seg mot himmelen med sine 1004 moh og 1227 moh. Under deg ser du Fjærlandssetevatnet med Sumhaug i vest, ved utløpet mot Henjadalen. Aust for vatnet ser du sæla på Fjærlandssete samt heimover mot Øvstedalen.

Frå Høgehaug sigler du ned ca 200 høgdemeter til Sumhaug. Løypa går austom Pipehaueg og Hovden samt Lomavatnet og Hovdavatnet. Nede på Sumhaug kryssar du utløpet av Fjærlandssetevatnet på solid snøbru. Når brua ber ei trakkemaskin, treng du ikkje vere uroa for vekta di. Du følgjer trakka løypa ca 2 km langs Fjærlandssetevatnet, austover mot Fjærlandssete. På vegen passerer du Kringlevatnet før du endar opp ved skilta, som står litt sør for sælbøen på Fjærlandssete.

På ein helgedag kan du følgje trakka løype sørover mot Øvstedalen, forbi Kalvavatnet og ned til der Kløvjavegen kjem i hop med stien/løypa frå Øvstedalen, litt over Furusete. Du ser starten i det siste bilete, den slake ryggen må du over/rundt for koma inn på Kløvjavegen. Du får ei lita oppstigning før du skråsigler ned mot området bak Geitadalen.

Eg saknar trakkemaskina til Per Steinar Melås. Ho var til stor hjelp når ein skulle over til Njøsadalen. Løypa var lagt i kløfta i det nest siste bilete, før den svinga nordover inn i løypa frå Øvstedalen. I dag er alternativet å følgje scooterspor her. På tidspunktet eg gjekk turen, var det ikkje køyrt. Følgjer du scootersporet, krev det at du må ta fleire høgdemeter. Du kjem høgare opp i Seltuftebotn og må over ryggen i bilete for å sigle ned på flatene over Geitadalen. Alternativt kan du ta deg ned til Hottadalen og ned Strupen til Geitadalen.

Frå Geitadalen følgjer du scooterspor ut Njøsadalen. Desse er smale og vanskelege å ploge i. I tillegg er det lett å få ski i lås i sporet etter styreskiene på scooteren. I dei brattaste partia kan det vere lurt å ta av seg skia eller sigle med feller på skia ut dalen. Rundt påsketider må du rekne med å minsta gå frå Dalsete, over Pyttane. Det kan vere lurt å ha eit par jogge-/tursko i sekken for å sleppe å slite ut sålen og bindingsfeste på skiskoa.

Skitur: Rindabotn til Kvålen om Jarbruene

Å gå frå Rindabotn til Leikanger ein vintersdag er ei flott oppleving. Når sola varmar og det er påskeføre, kan ein ikkje klage. Til turen treng du tur- eller fjellski. Å gå med løypeski vil eg frarå. 1/2 til 1/3 av turen vil gå utanfor trakka løype. Ski med kortfeller har eit greit kompromiss mellom feste og gli.

Du startar ved trekkhytta i Rindabotn og følgjer trakka løype for runden om Høgehaug, Sumhaug, Fjærlandssete og Jarbruvotni. Nokre hunder meter etter raude kross-boksen etter Stedjekamben, tek du av til venstre og får Helleberget i horisonten. Du følgjer trakka løype som svingar seg rundt og over Kollsetevatnet, langs Fagreggjevatnet for deretter å svinge over Jarbruvotni. Du endar ut litt over Fjærlandssete og sigler ned til skilta, som står like ved løypa.

På ein helgedag kan du følgje trakka løype sørover mot Øvstedalen, forbi Kalvavatnet og ned til der Kløvjavegen kjem i hop med stien/løypa frå Øvstedalen, litt over Furusete. Du ser starten i det siste bilete, den slake ryggen må du over/rundt for koma inn på Kløvjavegen. Du får ei lita oppstigning før du skråsigler ned mot området bak Geitadalen.

Eg saknar trakkemaskina til Per Steinar Melås. Ho var til stor hjelp når ein skulle over til Njøsadalen. Løypa var lagt i kløfta i det nest siste bilete, før den svinga nordover inn i løypa frå Øvstedalen. I dag er alternativet å følgje scooterspor her. På tidspunktet eg gjekk turen, var det ikkje køyrt. Følgjer du scootersporet, krev det at du må ta fleire høgdemeter. Du kjem høgare opp i Seltuftebotn og må over ryggen i bilete for å sigle ned på flatene over Geitadalen. Alternativt kan du ta deg ned til Hottadalen og ned Strupen til Geitadalen.

Frå Geitadalen følgjer du scooterspor ut Njøsadalen. Desse er smale og vanskelege å ploge i. I tillegg er det lett å få ski i lås i sporet etter styreskiene på scooteren. I dei brattaste partia kan det vere lurt å ta av seg skia eller sigle med feller på skia ut dalen. Rundt påsketider må du rekne med å minsta gå frå Dalsete, over Pyttane. Det kan vere lurt å ha eit par jogge-/tursko i sekken for å sleppe å slite ut sålen og bindingsfeste på skiskoa.

Alternativ bruk av slepetau

Som mange andre har eg alltid hatt liggande slepetau i bilen. Det er svært sjeldan eg har fått bruk for det. Siste gong var ein snørik vinter for nokre år sidan. Eg måtte dra laus ein bil som hadde køyrt seg fast i grøfta/brøytekanten i Kleppavegen.

I går, fredag 11.02.22, var det siste dagen på ei stund med sol og fint ver. Eg tok turen til Kleppa for å gå ein tur mot Kalbakk. Medan eg sette kortfellene på skia høyrde eg sukk og ein lett oppgitt person ved nabobilen. Bandet til hunden låg att heime, gløymt. Å returnere heim for å kome tilbake stod ikkje høgt på lista.

Vedkomande spurde om eg hadde noko tau, men det einaste eg hadde var eit slepetau for bil. Sidan det ikkje var nokon andre i nærleiken som kunne hjelpe, henta eg det fram. Det er litt i grovaste laget og er noko tyngre enn eit hundband, men hunden var ikkje av dei små typane. Hundeeigaren klipsa den eine kroken på hunden og den andre i beltet på rumpetaska. Skituren kunne halde fram som planlagt.

Tur: Smørkletten om Stokksete og Kallbakk

Distansen frå Kleppa til Smørkletten er fin for ein tur som ikkje tek for lang tid. Høgdeforskjell og stigninga er heller ikkje så verst. Eg har tidligare skrive om «2,5» alternativ for å kome dit:

  1. Etter linetrasseen (frå aust)
  2. Opp Hammarskar (frå vest) som også viser ein kortare versjon

Vil du ta eit lengre alternativ til Smørkletten, kan du gå opp på Øvstestølen og følgje skiløypa mot Stokksete. Ved skilta går følgjer du stien nordover som slynger seg opp mot Kallbakk. Du tek det meste av høgdemeterane og har fleire fine utsiktspunkt på turen opp.

Frå Kallbakk følgjer du vestover sti mellom myrene ut mot Smørkletten. Du følgjer sti mot Eggja. Når du nærmar deg dei doble mastene, kan du velje to alternativ for å kome opp på toppen – austsida eller vestsida:

Austsida

Like før eg kjem til dei doble mastene, knekker eg av mot den siste masta, søraust for dei. Frå masta skråar eg i sørvestleg retning til eg kjem til stien som tek deg opp på austsida av Smørkletten. Oppkomen rundar du først vestover og så sørover, i ytterkanten av myra, til du er komen til den sørvestlege toppen og kan ta inn utsikta.

Vestsida

For å gå opp på vestsida følgjer du berre stien mot Eggja vidare, forbi dei doble mastene, bak og forbi Smørkletten til du kjem til skiltet som peikar opp mot Smørkletten. Herifrå er det eit lite oppstig og du er på den sørvestlege toppen og kan ta inn utsikta.

Tur: Stokksete-Okslahaugane-Fagreggi-Skarseggene-Smørkletten-Hammarskar

Å gå fram og tilbake frå ein stad er greitt ei stund, men når ein har vandra rundt i området i årevis er kombinasjonar av turar fin variasjon. Denne turen er på 14 km, men gjer du eit anna val enn meg på Smørkletten, blir den 15 km.

I videoen følgjer eg stien opp slalombakken til Øvstestølen og skiløypa til Stokksete. Her går eg rett bort til stølsområdet. Ved den øvre hytta går eg inn på stien som tek meg opp til Aoreveitane. Der kryssar eg myr og bekk og følgjer stien gjennom skogen opp mot Okslahaugane.

Stien forsvinn over tregrensa, men du har Fagreggi i vest og skal berre runde ei større myr på vegen opp. I sepetember 2020 kunne eg berre gått rett over. Myra er så god som tørr. Etter myra skråar eg oppover mot varden på Fagreggi, som er høgste punkt på ca 1000 moh.

Frå Fagreggi jobbar eg meg ned til stien til Discohola og Kjeringafjell. Den følgjer eg ned til ryggen på øvre Skarseggene og går vestover, til endes på ryggen. Frå Skarseggene går eg ned langs vatna og nedover mot lia, bak Smørkletten. Eit stykke nedi vil du få auge på skiltet som peikar til Smørkletten. Gå mot skiltet og kom inn på stien som følgjer opp til varden på den sørlege toppen. Eit anna år vil du nok runde meir rundt myrene her, men hausten 2020 er det berre å gå rett på.

Frå Smørkletten skjer eg nedover lia og over myrene vestom Smørkletten. Om du vel å gå tilbake til skiltet og følgje stien derifra, blir turen 15 km. I enden kjem eg inn på stien som går ned Hammarskar. I stiskilje nedi skogen tek eg til venstre for å ikkje enda opp nede på Eggja. Ute av skogen følgjer du den nye linetrasseen tilbake til vegen under den. Det går ikkje så mykje folk her. Graset er høgt og skjuler avkappa greiner og liknande. Vær obs på du kan kome til å hekte i noko i graset. Når du er tilbake på veg, går det greitt tilbake til Kleppa.

Tur: Skarseggene

Skarseggene er område som ligg vest om Rjupeskar. Vanlegvis tek eg meg til toppen av øvre Skarseggene gjennom Rjupeskar ved å følgje stien mot Kjeringafjell. I dette alternativet følgjer du stien til Stokksete til der du kan ta av mot Smørkletten.

Følg stien langs linene til du kjem til skiltet som peikar mot Smørkletten og Eggja. Her skal du følgje vidare lina til du kjem til to master side ved side. Her bryt du av og siktar deg nordover. Kryss nokre myrer og jobb deg oppover Skarseggene. Ikkje sikt på høgste toppen du ser, kom deg opp litt vestom den. Dyretrakk kryssar att og fram under Skarseggene. Ingen av desse vil ta deg dit du skal.

Oppkomen lia til platået med nokre vatn, held du til aust/høgre for dei. Når du passerer det første vatnet, vil du sjå øvre Skarseggene, der turposten til Syril står. Ved det siste vatnet byrjar siste stigninga og dei siste 60 høgdemeterane før du er oppe.

Terrenget er enkelt å gå i med 2/3 på sti og resten i gras, myr og lyng. Utanom stien kan det vere lurt å halde auge etter grøfter, hol og ujamnheiter i bakken. Sjølv går eg i fjelljoggesko sidan tusenvis av kilometer i slikt terreng har styrka anklane mine. Rådet mitt er at det kan vere lurt å ha sko med støtte for ankelen for terrenget utanom sti. Det er opp til 5 km tilbake til Kleppa om uhellet skulle vere ute.