Microsoft er på ballen

I løpet av sommaren har fleire store aktørar vorte ramma av «ransonware» eller lausepengevirus. Enkelt forklart er det skadeleg programvare som krypterer filene dine og etterlet ein utpressingsmelding. Dersom du ikkje betaler innan ein frist, er dine data tapt for evig tid. Med gode rutiner for sikkerheitskopiering kan ein kome nokolunde skadefritt ifrå dette. Det blir ein god del ekstra arbeid og tapt arbeidstid, men kostnaden treng ikkje bli for stor.

I sommar har både Garmin og Canon hatt problem med slik skadevare. Nokre gonger blir ein teken med buksa nede. Fleire nettstadar rapporterer at Garmin har betalt 10 millionar amerikanske dollar til sine skadevoldarar. Med dagens kurs utgjer dette 90 millionar norske kroner.

Eg nyttar skytjenestene som følgjer Microsoft Office 365. Eg har hatt gode erfaringar med tenestene til Microsoft, og har sett opp strengast form for pålogging slik at uvedkommande ikkje får tilgang.

I dag skulle eg teste Cryptomator. Verktøyet lagrar fil for fil kryptert. Berre den som har passordet/-setningen kan låse opp dataene. Eg ville teste løysinga med tanke på å sikre dei mest sensitive filene mine i Microsoft OneDrive.

Cryptomator kan fungere som ein siste skanse og dersom uredelege personar hos Microsoft skulle misbruke sine tilgangar og snoke i (og publisere) mine data. Sannsynlegheita er veldig lita sidan Microsoft er sertifisert og får sine rutiner jamnleg revidert etter fleire standarder. Microsoft skal oppdage avvik raskt, men garantiar er det vanskeleg å gi. «Føre var, enn etter snar» er noko alle bør tenke på.

Eg oppretta ein «safe» i Cryptomator og flytta filer som allereie låg i OneDrive til denne. Det tok ikkje lang tid før Microsoft sende meg e-post om at dei mistenkte at eg var utsett for eit angrep med lausepengevirus.

Tommel opp for rask reaksjon, sjølv om eg har alt under kontroll.

Tur: Fjærlandssete via Hottadalen

Køyr vegen i Njøsadalen til endes og parker i Geitadalen. Følg skilt og kom deg opp i Hottadalen. Her følgjer du stien forbi hyttene og vidare framover Seltuftebotnen, under Geitanipene. I øvre del skiljer stien seg frå dalen nedover mot Langadrag. Du held høgda og rundar nordover mot Fjærlandssete. Du kan skimte stølsområde i nordaust. I sør ser du ut Øvstedalen mot Storehaugen og TV-sendaren. På vestsida av Øvstedalen tronar Skriki i si velmakt.

Du held fram nordover og skråar lia framover mot Fjærlandssete, under Skitbrekkene, og passerer Kalvavatnet. Når stien svingar vestover i retning Sumhaug, forlet du stien og siktar deg inn mot stølsbøen. Passer nokre små bekkar før du tek eit steg over den vesle elva som renn forbi stølsbøen på sørsida/høgre. Hald fram oppover stølsbøen og end opp på svaberget bak sæla/hyttene for å få utsikt over området.

Tur: Sumhaug via Hottadalen

Køyr vegen i Njøsadalen til endes og parker i Geitadalen. Følg skilt og kom deg opp i Hottadalen. Her følgjer du stien forbi hyttene og vidare framover Seltuftebotnen, under Geitanipene. I øvre del skiljer stien seg frå dalen nedover mot Langadrag. Du held høgda og rundar nordover mot Fjærlandssete. Du kan skimte stølsområde i nordaust. I sør ser du ut Øvstedalen mot Storehaugen og TV-sendaren. På vestsida av Øvstedalen tronar Skriki i si velmakt.

Du held fram nordover og skråar lia framover mot Fjærlandssete, under Skitbrekkene, og passerer Kalvavatnet. Like etter rundar du vestover i retning Sumhaug. På turen dit skal du passere mellom Kringlevatnet og Fjærlandssetevatnet. Litt før Steintjern og området overfor Sumhaug er det lagt ut store steinar. Du slepp å rundt heile Steintjern-området. Etter at du har passert Steintjern, snur du nasen nordover og endar opp ved utløpet av Fjærlandssetevatnet.

Vil du over til Sumhaug, er de berre å stige frå stein til stein og gå bort til stølsbøen.

Ein tur du ikkje lenger kan gå

Eg hadde ein samtale med ein kar om ulike stiar som vart nytta i gamle dagar. Denne stien vart nytta av bøndene når dei lauva i sidene på Melatoppen, Seljeskredfjellet til Bjørnshovden. Eg har lenka til eit kartutsnitt frå Norges-kart.

Stien startar ved den nederste høgresvingen på Hangsetevegen, kryssar Bogagrovi og skråar opp over mot teksten Seljeskredfjellet. Når du står i svingen, med ryggen mot vegen, kan du skimte kor på stien har starta. I dag er det nok berre hjorten som bruker deler av han. I bilete under har eg teikna inn slik eg oppfatta stien gjekk:

Ser du fjellområdet nedanfrå, ved Henjabrua eller heime på Njøs, kan du ikkje tru at det gjekk an å gå i fjellsida. Sjølv med nerver av stål er det lite sannsynleg at du kan gjennomføre turen i dag. Ein del av fjellsida, som du ser i venstre tredjedel av bilete over, lausna for ein del år sidan. Det tok med seg ein vesentleg del av hylla som stien gjekk over. Bileta under tek deg litt nærare inn på området (frå sør til nord) samt rasrenna:

Er alt full krenk no?

Berre so det er klart, eg er ingen rasist. Alle er likeverdige mennesker er likeverdige uavhengige av opphav. Og, ja mange blir dårleg handsama basert på sitt opphav, men no er vi på veg i ein farleg retning. Skal vi gløyme historien? Skal vi brenne bøker, filmar, slette musikk, sensurere alt? Det har vorte gjort før.

La oss ta Hotell i særklasse. Basil Fawlty er ein Donald Duck-karikatur som heile tida er på tuppa og handlar irrasjonelt. Figuren, som Donald Duck, synleggjer og karikerar det verste ved oss som menneske. Serien er frå midten av 70-talet og har vore min favoritt så lenge eg kan hugse. Eg las mykje Donald på 70- og 80-talet. Det kan godt vere at rollefiguren fanga mi interesse og fasinasjon på grunn av likskapen til Donald Duck. Basils evne til irrasjonelt å gå totalt av sporet er sjølv i dag underhaldande. Irritert på alt og alle med syrlige kommentarar i aust og vest. Ein motpart til oppfatninga av engelskmenn, og kvinner, som tilkneppa og forsiktige – keeping the stiff upper lip.

  • Burde heile Fawlty Towers vorta sletta fordi serien øydelegg det lenge opparbeide bilete av trauste og sindige engelskmenn?
  • Kva med alt laga av Monty Python?

Eg fann episoden om tyskarane. Det er to ting som eg ser kan bli reagert på. Start ved 3 minutt og 30 sekund og sjå utover, til og med samtalen med gamle Major Gowen:

1. Sjukehuset

Basil kjem ut frå kona sitt rom på sjukehuset. Han har heile tida ryggen til legen på vegen ut av rommet og når han lukkar døra. Når han snur seg og oppdagar legen, kvepp han og trekker seg tilbake eit steg og løfter eine armen halvveges i ein slags forsvarsposisjon.

2. Major Gowen

Den gamle, ungkaren Major Gowen er ein fast figur i serien. Aldermessig er han rundt 80 til 90 år som betyr at han var fødd på slutten av 1800-talet. Han er prega av gamle haldningar og framstår som rørete, halvsenil, gammelmodig, stereotypiske og koloniale engelskmann. I samtalen med Basil kjem ungkaren Major Cowen inn på eit stevnemøte med ei kvinne han tok med på cricket-kamp mot India. Han minnes at ho heile tida refererte til indarane som n***ers, medan han meiner det er feil og korrigerer ho. I eit kort øyeblikk trur vi han fordømmer henne, men berre få ord seinare avslører han sine eigne rasistiske haldningar, sjå utdrag frå denne artikkelen. Han omtalar indarane med omgrepet wogs (mørkhuda) og for den del det første ordet knytt til folk frå Karibien. Major Gowen brukar også omgrepet kraut om tyskarane. Alle, uavhengig av farge, blir omtala med slangord. Ha på minne at rollefiguren tenkjer tilbake på perioden mot slutten av 1910- til ut mot 1930-talet.

Kva med tyskarane?

Serien er frå 30 år etter krigen. Europa var framleis prega av andre verdskrig. Vi er framleis prega i dag. Basil, med heileskaking og sin frykt for tyskarane, gnir krigen inn både verbalt og med utagerande fakter overfor tyskarane. Sjå frå 23:30 og utover i episoden eller ta ein titt under. Bruken av slangordet kraut i den fysiske og verbale tiraden Basil kulminerar i er det minste problemet:

  • Bør vi fjerne alt om tyskarane og krigane?

Skal vi gløyme historien og berre få servert sukkersøte bilete og forteljingar? Kan vi aldri ta inn over oss det som er vondt og feil for å ta lærdom? Må vi fjerne bøker og seriar som Roots (Røtter) som skildrar slaveriet? Ønskjer vi at nokon tek kontroll på historien i fortid og nåtid?

Tur: Eggja til Høgehaug

Køyr utover, forbi fruktlageret og Veten, opp Valbrekkvegen og Eggjavegen til Eggja og parker. Du følgjer traktorvegen til Hamrestølen, ein liten støl med 1 sel og eit par løer. Du går forbi det første selet og den samanrasa løa. Etter ca 40 meter kjem du til ei gran med skilt til Vålamyri.

Følg stien mot Vålamyri eit par hundre meter. Ved eit blåmerka tre skal du 90 grader mot høgre og inn på ein sti tek deg opp til Høgehaug. Stien er ellers merka med raude merker.

Når du nesten er oppe på Høgehaug, kan du ta ein avstikkar ut til eit utsiktspunkt. Du finn ein benk der og kan ta ein pust i bakken før du held fram eit par hundre meter til oppover. Du kjem opp ved den vestlege hytta på Høgehaug og får utsikt innover fjorden. Flyttar du deg til den austlege hytta får du med deg meir av sørsida av fjorden samt du får glimt av Hermansverk mellom tretoppane.

Alltid lurt å lesa grunnlova, Donald

Denne veka har vore interessant. Twitter fekk brått noko som liknar på ei ryggrad og merka 2 villeiande meldingar til Donald Trump med lenke til fakta:

Ikkje uventa tok han av og meinar det er sensur, sjølv om meldingane i sin heilheit framleis blir formidla. Han utstedte ein presidentordre som knapt er verd papiret han er skriven på. Eg kjem tilbake til det seinare.

Dagen etter fekk han ei melding merka med at ho var i strid med reglane om å forherlige vold:

Meldinga er ikkje sensurert, men du må klikke på Vis for å få ho fram.

Paradokset i saka er at han dreg fram at desse handlingane er brot på og innskrenkar talefridomen. Han vil regulere desse plattformane. La oss sjå litt på første tillegget (first amendment) til grunnlova:

Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.

Twitter, eit privat aksjeselskap, er ikkje bunden av første tillegget til grunnlova. Det er kongressen, lovgivarane, som ikkje skal lage lover som skrenkar inn talefridomen.

Bryt du (Donald) Twitter sine reglar for god takt og tone, som eg meiner du køyrer over og ryggar tilbake over titt og ofte, må du leve med det. Vil du at ein med lova i hand skal stille Twitter og andre plattformar til ansvar for medlemmene sine ytringar, vil du vere den første som blir kasta ut av Twitter….

Tur: Dalhjedla frå Vegaskilflat

Dalhjedla er ein gamal støl som er til nedfalls. Mange av løene har kollapsa og det som står att av sel og løer har ikkje lenge att før dei takkar for seg. Barnålplantene har festa sitt grep om det rydda arealet og graset blir ikkje slått eller beita ned.

Like heimom dagens bom og vassinntak, finn du Vegaskiltflat. Gå opp over skogen til du kjem til stien som kjem frå Skiva. Følg han framover dalen til Dalhjedla. Samla sett er turen fram på omlag 1 km.

Ca. 100 meter før Dalhjedla må du krysse ein bekk. Om våren kan det vere høg vassføring som følgje av snøsmeltinga. Rekne med å bli våt på beina når du kryssar bekken. Du kjem ut på sørlige del av Dalhjedla. Her kan du gå oppover til Stokksete, men du skal til den nordre ende av Dalhjedla om du vil gå ned att til Jekti og heim dalen.

Tur: Dalhjedla frå Skiva

Dalhjedla er ein gamal støl som er til nedfalls. Mange av løene har kollapsa og det som står att av sel og løer har ikkje lenge att før dei takkar for seg. Barnålplantene har festa sitt grep om det rydda arealet og graset blir ikkje slått eller beita ned.

Du kan gjerne starte frå stadion ved barneskulen. 100 meter inn i Henjadalen går du opp og inn i skogen ved Skiva. Du følgjer stien gjennom skogen framover, i 2 kilometer, til du kjem ut på den sørlege enden av Dalhjedla. Første tredjedel er grei sti i skog. Neste tredjedel ber prega av å vere halvveges ur. Den siste tredjedel er også grei gange.

Ca. 100 meter før Dalhjedla må du krysse ein bekk. Om våren kan det vere høg vassføring som følgje av snøsmeltinga. Rekne med å bli våt på beina når du kryssar bekken. Du kjem ut på sørlige del av Dalhjedla. Her kan du gå oppover til Stokksete, men du skal til den nordre ende av Dalhjedla om du vil gå ned att til Jekti og heim dalen.

Aldri Apple-PC

Som vaksen har eg hatt tilhald i PC-verden. Eg har gått gradene frå DOS, Windows 3.1 til no Windows 10. Eg er med andre ord godt «innrøykt» i Windows-verden. Når jentene mine byrja å studera, kjøpte dei i august 2018 kvar sin Macbook Pro. Det er dyre maskiner med ein pris på den tida på kr 14 000 per stk. I dag startar prisane for denne typen maskin i underkant av kr 17 000.

Den eine Macbook Proen fekk problem med skjermen. Baklyset forsvann. Skjermen virka ellers som han skulle. Ein kunne skimte lyse parti eller symbol på han, men han var ikkje brukandes. Maskina vart kjøpt på Elkjøp og på deira sider er rådet å ta kontakt med Apple. I slutten av april snakka eg med førstelinja som registrerte hendelsen og bad meg resette maskinvaren på to måter. Det vart gjort, til inga hjelp. Eksamensperioden starta og maskina har den siste månaden vorte nytta med ekstern skjerm. No er siste eksamen ferdig, eg tok igjen kontakt med Apple.

Eg snakka med førstelinja først og repeterte symptoma. Presiserte at av og til når ein opnar maskina er det lys, men det forsvinn etterkvart som ein opnar ho meir. For meg har det vore klart at dette er ein maskinvarefeil. Eg gav klar beskjed om at ikkje gidda meir feilsøking og vart sett over til andrelina, og trudde eg skulle få ei adresse å sende maskina til av dei. Nei, dei tek ikkje mot noko maskiner. Eg måtte levere ho inn til ein autorisert reparatør. For min del var det Eplehuset i Bergen eller Elkjøp i Sogn. Det var då runddansen vart klar. Elkjøp viser til at eg må ta kontakt med Apple og Apple viser meg tilbake til Elkjøp.

Lunta var tent og eg gav klar beskjed om kva eg meinte om Apple-maskiner og supporten deira. Spesielt det siste er under ein kvar kritikk. Sel ein maskiner i premiumsegmentet får dei jaggu syte for premiumsupport når kundar må li under deira dårlege designval. Her er det berre å dra fram:

I 2015 introduserte Apple det «fantastiske» sommerfugl/butterfly-tastaturet. I tilbakeblikk ein gigantisk designfeil. Tastar slutta å virke om det kom bagatellmessig rusk inn under tastane. Det har vore, etter det eg veit, 4 revisjonar av denne typen tastatur. Ikkje går det an å rense tastaturet sjølv. Heile toppen av underdelen MacBook Proen må skiftast. Eit program som syter for gratis reparasjon er på plass. Maskiner frå og med 2020 har ikkje lenger denne type tastatur. No er dei tilbake på same type som før 2015.

So har vi designfeilen på 13″ MacBook Pro der skjermkabelen er for kort slik at han gneg mot chassiset og til slutt ikkje virkar lenger. Det er dette eg meiner MacBooken lir av. Eit program som syter for gratis reparasjon er sett opp. I 2018 vart skjermkabelen forlenga med eit par millimeter for å løyse problemet.

Vi må ikkje gløyme dei nye generasjonane av MacBook Air. Apple har sett kjøleribber på prosessoren og montert inn ei vifte i chassiet. Problemet er at det ikkje er ein fysisk heteavledar mellom kjøleribba og vifta. Sjølv om maskina brukar straumsvake prosessorar, vil prosessoren ved enkle oppgåver, som så surfe med Chrome, sjå Youtube-videoar eller lytte på Spotify, lett sprette opp i max temperaturen på 100 grader Celsius. Vifta går amok og blir plagsom. Prosessoren girer ned ytinga for å redusere varmen. Sjølv om artikkel prøver å nyansere bilete, er det greit å legge merke til at forfattaren måtte bytte ut sin MacBook Air på grunn av varme og yting. Lurer på når det kjem eit program for å gratis bytte av hovedkort på MacBook Air 2018-2020, etter kvart som CPUane døyr av langvarig heteslag.

Tilbake til dårleg support, til og med ein stor Youtube-kanal slit med Apple:

De må gjerne kike innom Louis Rossmann sin Youtube-kanal. Han reparerer Mac og kan fortelje meir om dårlege og uheldige designval Apple har gjort.

For min del har Apple sementert mine mistankar. Support er altfor dårleg for produkt som prismessig ligg i premiumsegmentet. Mitt råd til deg er å droppe Mac. Kjøp deg heller ei robust Windows-maskin med 3 års garanti og reparasjon heime hjå deg.