Author Archives: Arild Bjørk

About Arild Bjørk

https://bjrk.no/

Eit fyrtårn slokna

Eg har dei siste åra følgt med på det som skjer i USA. Det er ikkje til å legge skjul på at eg aldri har skjønt Trump og har vorte meir og meir forskrekka over løgner og hofteskot som kjem frå den sida. Like sjokkert er eg over det konservative partiet omtrent ikkje har protestar til det lenger. Det som ein gong i tida var eit parti for lov og orden har i det store og heile gått i forsvar for Trump. Frykten for å miste plassane sine i senatet og huset gjer dei handlingslamma. Kor vart det av prinsippa?

Eg har prøvd å halde auge med begge sidene der borte, mellom anna det eg vil kalle «propagandakanalen Fox News«. Her har du Jugde Jeanine, Sean Hannity, Tucker Carlson, Laura Ingram, Lou Dobbs, morgonvertane på Fox & Friends. Tross i nokre sprekker i det siste er desse underhaldarane hardnakka tilhengarar av Trump og fungerer som ekkokammeret til Trump. Nei, desse personane har ingen ting med nyhende å gjere. Dei er synsarar, pratmakarar, underhaldarar som sprer eller fyrer opp under konspirasjonsteoriar. Fakta er det tynt med. Med slike aktørar tilgjengeleg 80-90 år tilbake, ville ein viss propagandaminister vore strålande nøgd.

Ikkje alt har vore mørkt. Shepard Smith, i nyhendedelen av Fox News, har vore ein hardnakka tilhengar av fakta og har gang på gang påpeika det ville frå dagens administrasjon. Underhaldarane i Fox News, med sine støttespelarar, har til tider og i det siste angrepe Shepard Smith si faktabaserte formidling av nyhende. Likevel var det til mange si store overrasking at Shepard Smith i går valde å gi seg etter 23 år:

Eg har registrert at riksadvokaten William Barr har vore i møter med Murdoch, eigaren av Fox News, dei siste dagane. Det er framleis att nokre få lys i nyhende hos Fox News, men det vil ikkje overraska om Fox News blir fullt ut propagandakanalen Trump News eller skal vi sei Trumps Alternative Facts. Det er ei farleg tilnærming vi er vitne til.

Unøyaktige grenser for eldre eigedomar i digitale kart

prospekt_utdragI sommar vart barndomsheimen min selt. I løpet av prosessen lærte alle at overføring av gamle kartoppmålingar (1964) til dagens digitale kart hos Kartverket kan vere svært lite presise. Ikkje bli overraska om grensene i det digitale kartet for eldre eigedomar har feilmarginar på over 5 meter!

Til høgre har eg lagt ved eit utsnitt frå det som var lagt inn som vestre grensa på eigedomen i det digitale kartet hos Kartverket. Mor mi reagerte på at det nordre hjørnet var plassert feil. Sidan tomta vart utskilt til far min, har vi alle vore kjent med at grensa var meir inn mot midten av huset over. Mi eiga oppfatning var at grensa starta ein plass i nærleiken av den venstre, raude streken, som symboliserer arken på huset. Nabo var òg av oppfatning at grensa starta meir mot midten av huset, litt innom mi oppfatning.

Familien min hadde dei gamle kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretningane for tomta og nabotoma i vest frå henholdsvis 1964 og 1965:

På den tida var tomta gnr/bnr 22/26 mindre enn i dag. 153 kvm, eller litt større enn huset på den tida. Austveggen på huset, utan seinare tilbygg, stod i eller tett mot austgrensa. Legg merke til at det på oppmålinga frå 1964 for tomta til barndomsheimen min er det 6,32 m frå grensa i aust for gnr/bnr 22/26. På nabotomta si oppmåling er det målt 7,60 m frå vestre grense for gnr/bnr 22/26. Noko stemte ikkje og ein måtte be kommunen om ny oppmåling.

Eit anna moment som vart oppdaga i løpet av prosessen var at det i oppmålinga frå 1964 var notert arealet på barndomseigedomen.

flatemalet

Basert på grensene som var oppført i det digitale kartet skulle eigedomen vere på 1549 kvm, 170 kvm større enn oppgitt i 1964.

Kommunen utførte ny oppmåling basert på grensemerker/-steinar og ein avdekka avvik. Ei oppmåling kostar i underkant av kr 10 000. Dårleg overføring frå gamle kartoppmålingar synes eg ikkje burde lastast eigar. Eg meinte rekninga burde kommunen eller kartverket ta, men kom ikkje langt med den. Her er svaret frå kommunen ved teknisk sjef. Eg har utheva nokre liner som kan vere nyttig lærdom for andre som kjøper eldre eigedomar:

Hei

Dette er nok ei heilt vanleg sak om grenser i matrikkelen som avvik i høve til dei faktiske grensene i marka. I matrikkelen er grenser kodet med nøyaktighet. Nøyaktighet på grenselinjene er satt ut ifrå korleis dei er registrert i matrikkelkartet. Nøyaktigheten vil variere frå hjelpelinje fiktiv (ukjent) til betre enn 10 cm (oppmålt). Unøyaktige grenser i matrikkelen fører og til unøyaktig areal for eigedomane. For denne eigedomen var nøyaktigheten på grensa mot gbnr. 24/128  satt til +/- 5 meter. Grensa mot gbnr. 24/129 hadde ein nøyaktighet på dårlegare enn 5 meter. Grensa mot den kommunale vegen var ei fiktiv hjelpelinje.  Unøyaktige grenser er heilt vanleg i matrikkelen og det er ikkje noko krav om at kommunane skal ha eit matrikkelkart kor alle grenselinjer er oppmålt med stor nøyaktighet. I utgangspunktet er det kun grenselinjer som er oppmålt etter 1980 som har stor nøyaktighet.

Det som er veldig viktig er at dei som brukar informasjon frå matrikkelen er klar over dette. Dei fleste (kanskje alle) innsynsprogram i matrikkelen nyttar fargekodar på grenser slik at det skal vere enkelt og sjå kva kvalitet dei ulike grenselinjene har. I denne saka har ein nytta areal direkte frå matrikkelen utan og ta høgde for kvaliteten på dei ulike grenselinjene. Når fleire av grenselinjene for eigedomen er registrert med dårleg kvalitet så kan det diverre få store avvik på arealet som vert berekna. Eigar av gbnr. 24/125 rekvirerte klarlegging av grensene med bakgrunn i at ho meinte at matrikkelført grense mot vest var feil. Ved oppmålingsforretninga påviste partane ei grense som er om lag 2 meter lengre aust enn kva matrikkelkartet viste. Matrikkelført grense hadde ein kvalitet på +/- 5 meter, slik at kodinga i matrikkelen var innanfor det som partane påviste som rett grense.

Som sagt ovanfor må brukarane av matrikkeldata vere klar over at data har ulike kvalitet og at informasjon vert handsama deretter.  Kommunen dekkar i utgangspunktet ikkje utgifter til oppmåling av gamle grenser som er kodet med dårlig nøyaktighet i matrikkelen. Kommunane har ingen plikt/krav til å ha eit matrikkelkart kor alle grensene er innmålt med stor nøyaktighet.

Med helsing…

No stemmer det digitale kartet og arelet med kartoppmålinga innafor akseptabel feilmargin.

Råd til seljar og kjøpar

fargekodarFor alle som skal selje eller kjøpe eigedomar, ta ein titt på fargekodinga av grensene i det digitale kartet til Kartverket. Ei lysegrøn line rundt tomta tyder på at grensa er nøyaktig. Dersom grensene har andre fargar enn grønt, vil eg råde om å be om ei ny oppmåling basert på gamal kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretning.

Det er surt å basere seg på unøyaktige grenser og seinare oppdage at gjerdet eller garasjen du sette opp, tett mot grensa, må rivast fordi gjerdet eller garasjen står delvis på naboen si tomt.

Papir-watt

JBL PartyBox 1000JBL PartyBox 1000 er eit godt eksempel på papir-watt. Her vert det lova 1100 watt makseffekt med lyd. Djevelen gøymer seg i detaljane, men dei er ikkje publisert hjå seljar og gøymt godt hos produsent.

Ta ein tur til JBL sine sider om produktet. Du finn ikkje det på nettsidene eller i spec sheet. Gå til Specs & Support, nederst på sida, og opne Manuals & Downloads. Opne Quick Start Guide (Multilingual) og bla nedover til du finn «strømforbruk» (side 46). Straumforbruket er oppgitt inntil 150 watt.
JBL Partybox manual
Effekt kan ikkje oppstå frå lause lufta. Høgtalaren kan ikkje levere vedvarande lydeffekt på 1100 watt. Om ein trekkjer vekk straumforbruk til elektronikk og lys, vil eg tru at vedvarande effekt maksimalt kan ligge på mellom 100 til 120 watt. Det blir likevel godt trykk av slikt.

Utrekninga av 1100 watt har eg ikkje funne, men det kan vere snakk om kondensatorar som lagrar straum og som kan sleppe den laus innafor ein brøkdel av eit sekund. Av erfaring er det mykje taltriks, ofte basert på målepunkt – f. eks. 1000 hz sinus-bølje eller lyden på det gamle prøvebilete på TV – med mykje forvrenging (10%+) over hundredels sekund, for å få fram eit stort tal som tek seg ut bra på papir (eller på nettet).

Skal du sjå etter effekt frå ein forsterkar, sjå etter kor mykje han kan levere over heile frekvensområdet (20 – 20.000 hz) med så godt som ingen forvrenging (0,0x THD) Sjekk f. eks. tekniske spesifikasjonar på NAD C368 som leverer 2 x 80 watt med lav eller normal motstand over heile frekvensområdet utan forvrening. Dynamisk effekt, takka vere gode kondensatorar, kan sparkast ut over tiendeler med inntil 2 x 250 watt med veldig låg mostand utan forvrenging.

PS! Eg hadde lenge klassikaren NAD 3020B frå 80-talet. Eg veit korleis denne var dimensjonert i forhold til f. eks. ein Philips-forsterkar med det som kunne sjå ut som same spesifikasjonar. Der Philipsen sleit med å levere trøkk, slo NADen deg overende. Eg kan love dykk at papir-watt og levert watt ofte er vidt forskjellig.

Monty Python, kor vart de av?

Eg trudde ikkje mine eigne øyre eller auge når eg såg dette innslaget på CNN:

I Storbritannia er det innført ein ny regel som forbyr reklame å spele på stereotypar av kjønn eller kjønnsmøster ein meiner kan vere skadande eller vesentleg krenkande. Tanken bak er at innbyggarane ikkje skal føle seg bundne i kjønnsrollemønster, men eg stiller spørsmål om slike reglar kan handhevast sidan dei virkar for lite objektive. Forbudet mot desse to reklamefilmane forstår ikkje eg, men det viser at eg som mann ikkje blir krenka. Eg har humor.

I reklamen for smørjeosten er det to nybakte familiefedre som forgløymer seg litt. Dei set ungane på eit saktegåande transportbelte for matrettar som går rundt i lokalet når dei blir frista av eit par skiver og nyt eit par bitar. Ifølgje intervjuobjekt fekk reklamen 130 klager forbi ein meinte reklamen spelte på at menn ikkje kunne ta vare på ungar. Ein kan ikkje spele på slike stereotypar at menn eller for den del kvinner ikkje kan ta vare på sine ungar….

  • Kven har ikkje forgløymt seg litt med ungane rundt seg?

I den andre reklamen for VW e-Golf la eg ikkje merka til at det utfordra stereotypar. Det er tre illustrasjonar på det å flytte grenser. I den første ser ein det eg oppfattar som eit par i eit telt. Kvinna søv og mannen lukkar teltet medan kamera zoomar ut, slik at vi ser at teltet heng i ein vertikal fjellvegg. I den andre scena ser vi to karar i ein romstasjon som flyt vektlaust rundt medan dei arbeidar. I den siste ser vi ein mannleg idrettsutøvar med kunstig fot som hoppar lengde. Som ei avslutning på desse tre scene kjem teksten «we can achieve anything» fram. Deretter endrar det seg til bilete av ei kvinne som sit på ein parkbenk, ved ein veg og les ei bok. Ved sida av ho står ei barnevogn. I bakgrunn kjem ein VW e-Golf inn i bilete, lydlaust, og glir forbi uten at kvinna ser på bilen. I etterkant løfter ho blikket som om ho har registrert eit vindsus av at noko som passerte. Det er stille ellers. Ungen i barnevogna vaknar ikkje. Alt er harmonisk og roleg og ein klipper til bilen som paserte med teksten «The 100% electric e-Golf». Eg sit og lurer på kva som var problemet med reklamen.

  • Kan nokon fortelje meg kva for skadeleg kjønnsrollemønster annonsa spelte på?

Eg trudde at Monty Python hadde løyst opp i den attekneppa haldninga i Storbritannia for lenge sidan. Det er tydeleg at Storbritannia på nytt treng nokon som kan harsellere med stereotypar og kome med ironiske og satiriske spark i alle retningar.

Outlook-app for iOS

Eg har nok meir kontroll enn dei fleste på dei viktigaste kontoane mine. Eg sjekkar jamleg aktiviteten på Gmail. I starten av denne veka sette eg kaffien i halsen. Det var innloggingar til min Gmail frå Nederland, frå ei heilt anna IP-adresse (versjon 6) enn dei IP-adressene og IP-seriane eg var van med. Her er ei eksempel frå logging min som viser det:
Aktivitetsinformasjon.png
Det tok ikkje langt tid før eg skjønte kva det kunne vere. Eg testar Microsoft sin Outlook-app for iOS som standard-app for e-post, kalendar med meir. Tidspunkta eg såg i loggen gjorde at eg mistenkte eg at det var appen som skapte innslaga. Eg bad appen sjekke for e-psot eit par gonger. Kvar gong kom det eit logginnslag frå Nederland. I praksis betyr det at for å hente ut e-post frå Gmail brukar Outlook-appen Office 365 til Microsoft i bakkant.

Ved oppsett av Microsoft sin Outlook-appen for iOS gir du outlook.com løyve til å lese, endre, slette osv informasjon på din Google-konto. Har du sett opp Outlook-appen, kan du besøke sikkerheitssjekken og finne informasjonen under Tredjepartstilgang: https://myaccount.google.com/security-checkup

myaccount_checkup

Klikk på Tredjepartstilgang hos deg og finn Microsoft apps & services. Klikkar du på informasjonssymbolet som er gitt til Microsoft apps & services for kontoen din:

MS_apps_and_services

Legg merke til at tilgangen er gitt til outlook.com som betyr at det er skytenesta til Microsoft som handterer informasjonen. Et må innrømme at eg oversåg denne detaljen når eg sette opp appen.

Personleg er ikkje bekymra. Eg har nytta Office 365 privat og på jobb lenge. Eg er trygg på Microsoft som leverandør samtidig som eg har alle gode tiltak på plass. Det er likevel greit å vite at det ikkje er ein lokal app på min iPhone som har tilgang, men skytenesta til Microsoft.

Det får vere opp til deg å ta stilling til om du vil ha det slik.

Best yting – Windows eller Linux – AMD Ryzen

Eg har dei siste åra følgt med på AMD og deira «comeback». Eg minnes storheitsdagane frå årtusenskiftet og framover til dei rota seg vekk i dårleg val som resulterte i dårleg yting i forhold til Intel. Med Ryzen, Threadripper og Epyc er dei på god veg tilbake til storheit. Intel har slite lenge med å forminske produksjonsprosessen frå 14 nanometer til 10 nanometer som gir meir plass til transistorar, betre yting og moglegheit for lågare straumforbruk. AMD har knekt nøtta og er nede på 7 nanometer med Ryzen 5/7 3xxx og Epyc. Det minner meg litt om tusenårsskiftet og «hengemyra» Intel hamna i med valet av Rambus-minne for Pentium 4.

Eg kjøpte meg ei rimeleg AMD Ryzen-maskin med AMD Ryzen 7 3700u for å sjå litt nærare på AMD-plattformen. Sidan grafikkdelen av prosessoren la beslag på 2 GB av dei installerte 8 GB, oppgraderte oppgraderte eg like greitt til 16 GB med ein gong. Eg testa tidlegare forskjell i yting på min stasjonere med Intel Core i7-7700 mellom Windows og Linux. Her er resultata med AMD Ryzen 7 3700u. Legg merke til at dei 3 første testane er køyrt med 8 GB minne installert, medan resten er køyrt med 16 GB:

Dato Test Platform RAM  Single   Multi
Aug 09, 2019 10 Windows 2 x 8 GB 4 113 11 306
Aug 09, 2019 9 Windows 2 x 8 GB 3 981 11 449
Aug 03, 2019 8 Windows 2 x 8 GB 4 000 11 395
Aug 03, 2019 7 Windows 2 x 8 GB 4 025 11 249
Aug 03, 2019 6 Windows 2 x 8 GB 4 010 11 434
Aug 02, 2019 5 Linux 2 x 8 GB 4 620 13 681
Aug 02, 2019 4 Linux 2 x 8 GB 4 618 13 600
Jul 26, 2019 3 Windows 2 x 4 GB 3 990 11 068
Jul 26, 2019 2 Windows 2 x 4 GB 4 008 11 060
Jul 26, 2019 1 Windows 2 x 4 GB 3 902 11 020
Platform RAM  Single   Multi  Forskjell
Windows 2 x 4 GB 3 967 11 049 16,45 % 23,45 %
Windows 2 x 8 GB 4 026 11 367 14,73 % 20,01 %
Linux 2 x 8 GB 4 619 13 641 Best yting

AMD Ryzen yter 15 til 20% betre i Linux (Xubuntu 19.04) kontra Windows 10.

Minne konfigurert i enkel eller dobbel kanal

Eg får forklare tittelen først: Datamaskinene i dag har vanlegvis plass til 2, 4 eller fleire brikker med arbeidsminne (RAM). Ei maskin som har plass til 2 brikker kan ha installert 1 eller 2 brikker.

Fordelen med å ha 2 brikker er at du i stadenfor for den simplaste motorvegen til og frå arbeidsminne får ein fullverdig motorveg eller «Autobahn». Bandbreidde eller mengde data som kan skyflast att og fram til minne blir dobla. La meg ta ein analogi: Fleire kan reise til/frå Sørlandet på motorvegane frå Oslo enn ta turen i tilsvarande lengde til Gol i same tidsrommet. Det er mykje anna enn arbeidsminne som påverkar ytinga til ei maskin. Du får ikkje dobla ytinga, men raskare minnetilgang vil gi betra yting.

For snart 2 år sidan kjøpte eg meg ei stasjoner maskin sidan det gir mykje meir kraft for pengane i forhold til ein berbar PC. Maskina vart levert med 1 brikke med 16 GB arbeidsminne. Det siste halve året har maskina fått jobba med videomateriale i det tungt komprimerte videoformatet H.265. Eg ønskte å optimalisere maskina og spare sekundar og minutt ved å bytte ut den eine brikken med 2 minnebrikker à 8 GB.

Eg har brukt Geekbench til å måle endringa i yting. Testverktøyet køyrer mange ulike arbeidslaster som engasjere berre ein kjerne eller alle kjernene til prosessoren:singlevsdual

Er du ein/ei som er glad i å spele dei nye spela, kan det vere ein del å hente ved å gå for rett konfigurert minne. La ikkje det dyre grafikkortet bli hemma av at du har konfigurert arbeidsminne feil:

PS! Rådet gjeld også berbare datamaskiner!