Dagen starta med at vi rekna med at vi kom oss til rundt Oslo for ei overnatting. Men den vurderinga skulle ut vise seg å vere litt for pessimistisk. Det var heilt klart at turen langs motorvegen i Danmark og heilt til Oslo tok kortare tid enn forventa.

Første stopp var på Ionity i Greve i Danmark, sidan eg ikkje hadde toppa opp bilen kvelden før i Kolding. Deretter heldt vi fram over Storebelt og oppover svenskekysten til Konghalla for ein ny ladestopp og lunsj. Når alle var mette og lada, sette vi avgårde mot den norske grensa og heldt oss på E6 og kom oss greitt gjennom Oslo. Mykje trafikk i Ryen-krysset, men når ein følgjer med går det greitt å smette seg gjennom rundtkøyringa og vidare ned i Operatunellen.

På veg opp Sollihøgda rota vi litt. Greidde ikkje heilt å følgje skiltinga for vegarbeidet, men etter litt att og fram kom vi oss på rett veg mot Hole og CircleK der. Vi avgjorde at no køyrer vi heile vegen heim. For å unngå å hamne i stenginga av Fodnes-tunellen valde vi å køyre E16 til Tyin, over til Årdal og ut langs fjorden. Ein tur vi ikkje gjer ofte og eit greitt avbrekk med anna natur enn Lærdalsdalen. Før vi kom dit vart det eit lite «pit stop» i Bagn for kveldsmat og litt ekstra straum. Alltid godt å ha litt ekstra reserve.

Etter ei god natt på eit flott hotell med ein solid frukost, var dette ein dag med ein transportetappe mot Noreg. Først vart det eit lite stopp i Eupen for å handle. Deretter var det å ta oss nordover i Tyskland i håp om å kome så langt som mogleg. Mykje motorveg/Autobahn. Det var ein del trafikk denne dagen. Eg fekk testa 175 km/t med Ioniq 6, men valde heller å legge meg mellom 130 og 150 i dei sonene der det var fri fart.

Greitt nok at eg har god kontroll på det som kjem opp bak, men eg er nok usikker på kor god kontroll andre har på det. Men etter denne dagen kan eg nok sei at tyskarane har ein anna mentalitet enn førarane i Noreg. Naturlegvis var det dei som la seg ut som gjorde at bilen min måtte bremse litt på autopilot, men det må skrivast på at eg ikkje holdt så veldig høg fart. Aldri opplevde eg at det skjedde farlige situasjonar når det kom nokon i nærare 200 km/t i venstre fila. Tenk om alle hadde vore like vakne i Noreg. Når ein samlar ein lang kø bak seg, er det fordi ein held for låg fart og skal sleppe dei andre forbi.

Når vi nærma oss Hamburg hamna vi i kø. Årsaka var at det vart halde eit triathlon i byen denne dagen. Mange vegar var stengt og altermative ruter fanst ikkje. Måtte smørja seg med tolmod og berre følgje køen. Med cruisekontroll aktivert, var det berre la bilen halde avstand og følgje flyten. Eit lite stopp før vi kryssa inn i Danmark og sette retning mot Kolding og tok inn på eit hotell for kvelden.

Etter å ha brukt 1,5 dagar i Normadie og sugd til oss dei historiske områda, var det no tid for å starte aller første del av heimturen. Måleg for dagen var å vetje minnesmerket etter første verdskrig ved Verdun. Vi jobba oss austover mot Paris etter motorvegen. Høg fart gjer også at straumforbruket aukar og ein treng lade oftare. Sidan bilen er ein rask ladar, skapar det ikkje store utfordringane.

Køyringa går unna og det er eit heilt anna terreng enn heime. Vi valde å passere nær Paris. Trafikken tetna godt til når vi nærma oss. Om eg ikkje hugsar feil var det 5 filer med tett trafikk. Sjølv om eg hadde rimeleg god kontroll på navigasjonen greidde eg ein gong å plassere meg i feil fil. Sidan trafikken var fann eg det lurast å berre følgje straumen og ikkje prøve å presse seg inn i ei anna fil. Google Maps var veldig hjelpsom og fortløpande fann beste vegen ut av forstaden for å halde retninga mot Verdun.

Vi fann fram til minnesmerka og det store med krossa framfor seg er imponerande. Slaget om Verdun var eit av dei lengste og verste slaga i første verdskrig. 3/4 million offer, av dei 300 000 drepte. Ikkje like omfattande utstilling som i museet i Zonnebekke om slaga om Ypres, men eit meir monumentalt minnesmerke i si framtoning.

Etter Verdun dreia vi nordover. Ein siste ladestopp i Longwy før vi tok oss gjennom dalane vest for Luxenbourg og eit stykke aust for Ardennes. Likevel var det her og der minnemerker frå andre verdskrig. Vi sikta oss inn på flyplasshotellet i Liege. Dessverre viste det seg at hotellet var fullt og med litt leiting fann vi eit flott hotell i Verviers som vi la oss inn på. Det blei ein lang dag, fylt med opplevingar. Å vere i områda for store verdsendringar får deg til å tenkja. Eg sit ofte att med spørsmålet, når må vi nok ein gong ta eit tilsvarande oppgjer?

På kvelden dagen før vitja vi Utah Beach. I dag sto alle stadane frå Carentan-les-Marais til Ouistreham på planen. Først gjekk turen til byen Grandcamp-Maisy og monumentet over fransk flymannskap som mista livet frå landgangen i juni 1944 fram til krigen enda. Det som fasinerte mest med plassen var den enorme forskjellen mellom flo og fjøra sjø. Når vi var der, var det langt å gå til du møtte sjøen. Båthamna er slusa slik at når det er fjøra sjø, har båtane vatn å ligge i. I tillegg var det eit imponerande fisketorg ved hamna med mykje forskjellig til sals.

Før vi forlot Grandcamp-Maisy vart det tid til eit stopp ved fredsstatua Statue de La Paix. Pointe du Hoc er eit obligatorisk stopp, eit sentralt og viktig punkt oppe på klipper som måtte takast for å sikre invasjonen i juni 1944. Artilleriet der ville kunne ha gjort stor skade. Gamle bunkerar og restar av bygningar står att saman med minnesmerker. Dei som inntok dette forsvarsverket måtte ta seg opp vel 30 meter frå stranda under konstant beskytning.

Deretter køyrde vi til Omaha Beach, ei lang strand med fleire minnesmerke. Vi stoppa først ved det store minnesmerket for landgangen. Etter å ha vore der og vandra på stranda sette vi oss i bilen og køyrde i austleg retning og kom til område der ingenørtroppar hadde gått i land for å sjekke moglegheita for ein landgang på strendene både med tanke på om sanden bar og om ein kunne kome seg opp og vidare i terrenget. Dette skjedde i skjul før sjølve landgangen.

Neste stopp vart Juno Beach, ei anna stor landgangsstrond i juni 1944. På vegen dit køyrde vi også gjennom områda og landsbyar som vart namngitt Gold Beach. Som mange andre strender vi opplevde på turen, var Juno Beach ei lang strand der mange omkom i den første bølja som landa. Eit stor kross er reist der og ein finn restar av gamle bunkersar.

Siste strandområde vi vitja var den austlegaste stranda for landgangen mot byen Ouistreham, kalla for Sword Beach. Her står det eit minnesmerke av ein skotte. Er ikkje vanskeleg å forstå kven som deltok på landgangen her. Sett i lys av dagens aktivitet er det vanskeleg å sjå for seg stranda full av hinder og tyske styrkar forsvarar seg mot dei som kjem i land.

Nett som vandringa mi konsentrasjonleirar i Polen og Tyskland i 2014, vert det noko spesielt å oppleve områda der mange måtte ofre livet for å slå ned på nazismen og fasismen som hadde manifistert seg i Europa. Det er berre så synd at den same nasjonalismen gror fram rundt om oss. Den som ikkje lærer av historia, er dømt til å gjenta ho.

Etter å ha kryssa grensa frå Belgia og Frankrike og overnatta i Dunkerque/Dunkirk, var planen for denne dagen å kome seg ned til Normandie. Vi sette avgårde mot Calais, men ikkje med tanke om å køyre i byen. Nei, vi ønskte å oppleve kysten ut mot den engelske kanal. Å køyre gjennom små byar eller landsbyar på vegen sørover. Topologien er noko heilt anna enn dagane før, men det er flott å sjå engene saman med havet.

Ut på dagen køyrde vi inn i landet og kom oss på motovegen. Vi som er van med Autopass og norske bommar var det noko vi ikkje var budd på. I første bommen fekk vi ein kredittkortstor lappe med magnetstripe. Kva vi skulle med den var eit stor spørsmål, men vi fann ut at vi måtte ta vare på den. Etter ei stund køyrde vi av motorvegen og då var det fram med lappen. Posta den i ei sprekke og så fekk vi beskjed om å betale med kredittkort. I slike tilfeller er det fint at det var ein framfor oss som vi kunne fylje med på kva ein skulle gjorde. Fransk har eg aldri studert så utan nokon å følje, ville det vore problematisk. Uansett no skjønte vi systemet slik at det ikkje bydde på problem lenger.

Ved Le Havre møtte vi på ein gigantisk kø over den ytre brua. Mange felt og mange bilar. Det gjekk i sneglefart framover. Eg trur vi var i køen i nesten ein time. Det viste seg at vi etter ein større bompengestasjon kom inn i eit område med vegarbeid der all trafikk skulle inn i ei køyrebane. Når vi kom forbi, gjekk det fort vestover.

Utanfor Caen vart det stopp for ei lading og planlegging for kor vi skulle overnatte dei komande nettene. Vi sikta oss inn på eit hotell i Carentan som låg rimeleg greitt til for å oppleve strendene og områdene som var sentrale for landgangen i 1944.

Sidan vi kom fram forholdsvis tidleg, fann vi ut at vi kunne besøke den vestlegaste stranda for landgangen, Utah Beach. Sjølv om vi var der i slutten av mai, var det ein del folk der. Eg reknar med at om vi hadde kome 2 månadar seinare, ville det vore mykje meir. Vi vitja minnesmerka og vandra på stranda. Det er med ein solid porsjon ærefrykt ein opplever for alt. Mange ofra livet og helse for å frigjere Europa frå Det Tredje Riket. Mest uroa er eg for notida, sannsynet for ein tilsvarande kamp mot fasismen i næraste framtid er høgt.

Dagen i dag er første dagen av dei neste dagane der vi vitja kjente stadar frå første og andre verdskrig. Vi reiste frå Ter Heijde og holdt oss på dika mot sjøen. Har inga interesse av å besøke storbyar som Rotterdam. Kampen mot sjøen fasinerer oss meir.

Første mål for dagen var museet i Zonnebeke om slaget om Ypres. Vi var der eit par timar og gjekk gjennom utstillinga og parken. Området var under første verdskrig ei kjøtkvern der fronten flytte seg att og fram berre 8 km. Hundretusenvis av soldatar vart påvirka av slaga som føregjekk her. Naturen vart omdanna til eit gjørmehol med granatkrater. Området vart kort og godt rasert. Noko nærare eit helvete på jord skal ein leite lenge etter. Ut ifrå respekt for historia tok vi ikkje bilete av utstillingane og parken. Dette er noko du må vitje og sjå for forstå kor grusom krig er. Den som ikkje kjenner historia er dømt til å gjenta ho.

Etter besøket køyrde vi gjennom Paasendale før vi sette retning mot Dunkirk, ein anna sentral stad under andre verdskrig. Britane var fanga på stranda i tidleg del av andre verdskrig. Du kan sjå meir om dette i filmen Dunkirk frå 2017. Vi satsa på ei Best Western-hotell i landlege omgivnadar i utkant av byen. Vi oppdaga fort at vi ville vere sikre her. Ei større tropp med soldatar hadde også tilhald på hotellet.

Etter å ha sjekka inn på hotellet og ein pause, køyrde vi rundt i Dunkirk. Vi var ute ved fyret og såg det enorme havneområdet. Deretter køyrde vi gjennom byen og ut til stranda i austlege delen. Her vandra vi austover langs stranda og fann restar etter andre verdskrig. Heilt tydeleg at havet har undergeve bunkerane og nokre bunkerar har falle ned på stranda. Einaste eg syntes var synd var at dei var nedtagga med grafitti. Uansett etter nokre kilometer med vandring på stranda gjorde det godt med kaffi med noko attåt ved stranda før retur til hotellet.

Illustrasjonen av ruta er omtrentleg sidan vi følgde innfallsmetoden. Forlot Norddeich etter frukost og hadde berre eit mål for dagen, oppleve Nederland mot Nordsjøen. Få sjå og oppleve det arbeidet dei har gjort for å tøyle havet. For oss er dette like framandt som høge fjell her nede.

Det var ikkje lenge før vi kryssa grensa til Nederland og sette retning mot Lauwersoog-diket. Her var det arbeid og lysregulering på slusene. Vi køyrde gjennom og stoppa på ei utkøyrsle der og gjekk opp på diket. På utsida låg havet Nordsjøen og innafor Lauwersmeer. Landområda innafor er gjenvunne land frå havet. Fasinerande er ikkje dekkande.

Deretter sikta vi oss inn på Breezanddiket. Det er også det lengste havstykket ein kryssar på eit dike. Om eg hugsar rett var det ein svær vindfarm på innsida av dette diket i innsjøen IJsselmeer. Vindmøller plassert ut som kjempesolsikker i innsjøen. 382 MW nok til å forsyne ein halv millionar heimar er ikkje til å fnyse av.

Etter å kome oss av Breezanddiket sikta vi oss inn på Ionity-stasjonen i Middenmeer. Stasjonen låg inne i det eg oppfatta som eit næringsområdet. Meinar vi passerte eit Microsoft-datasenter i området. Ladekø har vore framandt på turen. I Middenmeer var Ioniq 6en den einaste bilen som lada. Vi tok lunsjen på kaffeterian rett ved sida av stasjonen. Slikt likar vi, ta ein kopp eller ein matbit medan bilen ladar. Eg kika litt på kor vi skulle stoppe for dagen fann ut at eit hotell ved sjøen i Ter Heijde virka forlokkande. Ei tilsvarande plassering som dagane før, rett ved havet, men ved ei milevis strand.

Etter pausen følgde vi vegane i retning Haag og køyrde gjennom byen for å ta av ut mot Ter Heijde. På vegen dit fekk eg vi ei overrasking. Nokre stadar var det vannveg over motorvegen. Litt surrelastisk å passere under ei akvadukt med ein båt passerande over oss. Hotellet fann i plassert innom diket med husbebygging innom. Det vart ein tur på stranda i løpet av ettermiddagen. Stranda strekker seg frå innløpet til sentrum av Rotterdam til innløpet til Amsterdam.

Illustrasjonen over er vegleiande, det er ikkje den eksakte ruta. Vi køyrde etter innfallsmetoden. Veldig fint å ha eit navigasjonssystem som automatisk finn ei alternativ rute når vi vel å unngå strake vegen til neste mål.

Sidan vi høyrer heime ein stad der alltid minst ein av himmelretningane har god stigning, var område i vestlege Schleswig-Holstein fasinerande. Flatt og vidt, der høgda over havet kan målast i centimeter, ikkje meter. Fjøra sjø med lange grunner er framandt, for ikkje snakke om diker for å halde sjøen ute. Her vi bur er vi van med at du kan kome deg nokre meter frå land før botnen fell bort. Midtfjords snakkar vi om nesten ein kilometer ned før fast grunn.

Planen var å bruke dagen til å sjå seg rundt langs kysten av Tyskland, i retning Nederland. Første stopp vart Meldorf for å handle litt drikke og mat til turen samt lade bilen. Etter stoppen sette vi av i retning Glückstadt ferjeleie. Ingen av oss er bymenneske, Hamburg freista ikkje. Vi ville krysse Elben så langt ute som mogleg. Ferja mellom Glückstadt og Wischafen var med unntak av Manheller <-> Fodnes den einaste ferjestrekninga på turen. Vi kom med ferja frå Glückstadt som ein av dei siste bilane. Turen minna meg om ferjene vi hadde på 70-talet utan overbygg. Det var fasinerande å kryssa elva Elben og eg la merke til at ein følgde djupnene i elva.

I land i Wischafen sette vi retning mot Cuxhaven ved å følgje kysten så godt som mogleg. Greitt nok at motorvegen kan ta deg raskt fram med minimum 130 km/t, men landevegen er nesten like bra. I Noreg er det 80 km/t, medan i Tyskland er fartsgrensa 100 km/t. Kunne gjerne tenkt meg at det på fine vegar i Noreg med gul stripe hadde hatt 100 km/t fartsgrense. Å sitje i 70 km/t er utruleg kjedeleg og sømndyssande. Ein er meir vaken når ein held ein meir naturleg fart på gode vegar.

Vi var innom Cuxhaven, men fann ut at vi heldt fram vidare for å finne oss ein mindre tettstad for lunsj. Etter eit stykke på motorvegen valde vi å ta av ut mot kysten igjen mot Dorum. Her fann vi Stadtbäckerei Engelbrecht, eit nytt konditori der vi kunne nyte ein god lunsj i meir landlege omgivnadar.

Gode og mette sette vi avstad i retning av Bremerhaven. Her valde vi å kome inn og køyrde langs hamna. Eg har aldri sett så mykje varer i ei hamn. Nye bilar var det over alt. Det var rett og slett overveldande og må opplevast. Heilt tydeleg at Bremerhaven er sentral for eksport og import som ein av største hamnene i Tyskland. Det vart ein liten stopp på ein butikk for litt drikke og snack og planlegging kor vi skulle enda ut.

Vi satsa på å avslutte dagen i byen Norddeich. Han ligg heilt ute på kysten og er som Büsum eit ferieområde for primært tyske turistar. Her var store områder sett av til parkering. Vi hadde sett oss ut eit lite hotell, men det var fullt. Vi fann lite pensjonat/hotell nede mot stranda, ved vegen vi kom inn, som hadde ledig rom. Det vi hugsar godt er registreringa. Vi måtte fylle ut eit skjema som ho eine måtte fylle inn i systemet. Det var mangt eit hjartesukk frå ho under registreringa. Det var freistande å trekke på smilebandet, men vi tok ikkje sjansen.

Etter registrering og innbering av bagasjen vi trengde, tok vi oss ein tur ned mot stranda og ut på moloen. Like fasinerande område som i Büsum med dike, langgrunne og parvise solstolar saman med ei stor båthamn og ferjer som tek deg ut til øynene eller rettare sagt store sandbankar. Her var også eit minnesmerke om eit forlis med ein passasjerbåt for ein del år sidan.

Når vi starta dagen, var ikkje planen lagt. Vi hadde eit håp om å nå Tyskland før vi gav oss. Etter ein grei frukost sette vi avgårde. Nett før vi skulle køyre over brua til Danmark, tok vi ein stopp for å lade bilen.

Veret var ikkje bra første delen av turen, men betra seg utover dagen. Etter lading utanfor Malmø køyrde vi brua over Storebelt. Erfaringa var at dersom du har bompengebrikke i Noreg, kan du køyre og få automatisk trekk. Vi visste ikkje dette, men vart positiv overraska når bommen heva seg utan at eg hadde brukt kredittkortet.

Vi holdt fram vestover til Kolding for ei lading på Tesla-stasjonen og planlegging kor vi skulle vidare. Målet var å krysse grensa til Tyskland, men etter det var det rimeleg ope. Med den enkel føresetninga sette vi avgårde sørvoer frå Kolding mot Tyskland. Motorveg heile vegen, det skapar ikkje dei store utfordringane.

Etter kryssing av grensa til Tyskland, valde vi å ta turen via Husum, eit kjent lokalt etternamn her. Deretter køyrde vi via ulike veger mot Büsum. I motsetning til Noreg er dette «flatbygda». Nord-Tyskland mot kysten er prega av miljøet, som liknar på Nederland. Ved fjøra sjø har du lange grunner før du møter havet. Der Nederland har gjort tiltak for å motvirke inntrenging frå miljøet, er det ikkje det same i nordre Tyskland. Områda er prega av å vere feriestadar. Büsum er ein av feriestadane. Her er det bygd store diker som sperrrar byen frå inntrenging frå Nordsjøen. Greitt at det virka flatt når vi køyrde rundt omkring før vi kom til Büsum, men det vart nok heilt anna når vi måtte opp på diket for å kome til Nordsjøen.

Heile området rundt Büsum bar preg om å vere ein feriestad. Mange bustadar stod tomme. Vi gav opp å telje dei parvise solstolane som var plassert på diket ut mot Nordsjøen. I tillegg hadde dei opparbeidd eit internt strandomåde som var uavheing av flo og fjøre i Nordsjøen. Når vi var der, var det vindsurfing ein dreiv med i den eine halvdelen. Den andre halvdelen, badedelen, var ikkje i bruk. Vi får tilskrive det at vi var i slutten av mai. Veret var for kaldt til bading, men vi kunne sjå for oss folkelivet her på varme, dovne sommardagar.