Dagen starta med at vi rekna med at vi kom oss til rundt Oslo for ei overnatting. Men den vurderinga skulle ut vise seg å vere litt for pessimistisk. Det var heilt klart at turen langs motorvegen i Danmark og heilt til Oslo tok kortare tid enn forventa.

Første stopp var på Ionity i Greve i Danmark, sidan eg ikkje hadde toppa opp bilen kvelden før i Kolding. Deretter heldt vi fram over Storebelt og oppover svenskekysten til Konghalla for ein ny ladestopp og lunsj. Når alle var mette og lada, sette vi avgårde mot den norske grensa og heldt oss på E6 og kom oss greitt gjennom Oslo. Mykje trafikk i Ryen-krysset, men når ein følgjer med går det greitt å smette seg gjennom rundtkøyringa og vidare ned i Operatunellen.

På veg opp Sollihøgda rota vi litt. Greidde ikkje heilt å følgje skiltinga for vegarbeidet, men etter litt att og fram kom vi oss på rett veg mot Hole og CircleK der. Vi avgjorde at no køyrer vi heile vegen heim. For å unngå å hamne i stenginga av Fodnes-tunellen valde vi å køyre E16 til Tyin, over til Årdal og ut langs fjorden. Ein tur vi ikkje gjer ofte og eit greitt avbrekk med anna natur enn Lærdalsdalen. Før vi kom dit vart det eit lite «pit stop» i Bagn for kveldsmat og litt ekstra straum. Alltid godt å ha litt ekstra reserve.

Etter ei god natt på eit flott hotell med ein solid frukost, var dette ein dag med ein transportetappe mot Noreg. Først vart det eit lite stopp i Eupen for å handle. Deretter var det å ta oss nordover i Tyskland i håp om å kome så langt som mogleg. Mykje motorveg/Autobahn. Det var ein del trafikk denne dagen. Eg fekk testa 175 km/t med Ioniq 6, men valde heller å legge meg mellom 130 og 150 i dei sonene der det var fri fart.

Greitt nok at eg har god kontroll på det som kjem opp bak, men eg er nok usikker på kor god kontroll andre har på det. Men etter denne dagen kan eg nok sei at tyskarane har ein anna mentalitet enn førarane i Noreg. Naturlegvis var det dei som la seg ut som gjorde at bilen min måtte bremse litt på autopilot, men det må skrivast på at eg ikkje holdt så veldig høg fart. Aldri opplevde eg at det skjedde farlige situasjonar når det kom nokon i nærare 200 km/t i venstre fila. Tenk om alle hadde vore like vakne i Noreg. Når ein samlar ein lang kø bak seg, er det fordi ein held for låg fart og skal sleppe dei andre forbi.

Når vi nærma oss Hamburg hamna vi i kø. Årsaka var at det vart halde eit triathlon i byen denne dagen. Mange vegar var stengt og altermative ruter fanst ikkje. Måtte smørja seg med tolmod og berre følgje køen. Med cruisekontroll aktivert, var det berre la bilen halde avstand og følgje flyten. Eit lite stopp før vi kryssa inn i Danmark og sette retning mot Kolding og tok inn på eit hotell for kvelden.

Etter å ha brukt 1,5 dagar i Normadie og sugd til oss dei historiske områda, var det no tid for å starte aller første del av heimturen. Måleg for dagen var å vetje minnesmerket etter første verdskrig ved Verdun. Vi jobba oss austover mot Paris etter motorvegen. Høg fart gjer også at straumforbruket aukar og ein treng lade oftare. Sidan bilen er ein rask ladar, skapar det ikkje store utfordringane.

Køyringa går unna og det er eit heilt anna terreng enn heime. Vi valde å passere nær Paris. Trafikken tetna godt til når vi nærma oss. Om eg ikkje hugsar feil var det 5 filer med tett trafikk. Sjølv om eg hadde rimeleg god kontroll på navigasjonen greidde eg ein gong å plassere meg i feil fil. Sidan trafikken var fann eg det lurast å berre følgje straumen og ikkje prøve å presse seg inn i ei anna fil. Google Maps var veldig hjelpsom og fortløpande fann beste vegen ut av forstaden for å halde retninga mot Verdun.

Vi fann fram til minnesmerka og det store med krossa framfor seg er imponerande. Slaget om Verdun var eit av dei lengste og verste slaga i første verdskrig. 3/4 million offer, av dei 300 000 drepte. Ikkje like omfattande utstilling som i museet i Zonnebekke om slaga om Ypres, men eit meir monumentalt minnesmerke i si framtoning.

Etter Verdun dreia vi nordover. Ein siste ladestopp i Longwy før vi tok oss gjennom dalane vest for Luxenbourg og eit stykke aust for Ardennes. Likevel var det her og der minnemerker frå andre verdskrig. Vi sikta oss inn på flyplasshotellet i Liege. Dessverre viste det seg at hotellet var fullt og med litt leiting fann vi eit flott hotell i Verviers som vi la oss inn på. Det blei ein lang dag, fylt med opplevingar. Å vere i områda for store verdsendringar får deg til å tenkja. Eg sit ofte att med spørsmålet, når må vi nok ein gong ta eit tilsvarande oppgjer?

På kvelden dagen før vitja vi Utah Beach. I dag sto alle stadane frå Carentan-les-Marais til Ouistreham på planen. Først gjekk turen til byen Grandcamp-Maisy og monumentet over fransk flymannskap som mista livet frå landgangen i juni 1944 fram til krigen enda. Det som fasinerte mest med plassen var den enorme forskjellen mellom flo og fjøra sjø. Når vi var der, var det langt å gå til du møtte sjøen. Båthamna er slusa slik at når det er fjøra sjø, har båtane vatn å ligge i. I tillegg var det eit imponerande fisketorg ved hamna med mykje forskjellig til sals.

Før vi forlot Grandcamp-Maisy vart det tid til eit stopp ved fredsstatua Statue de La Paix. Pointe du Hoc er eit obligatorisk stopp, eit sentralt og viktig punkt oppe på klipper som måtte takast for å sikre invasjonen i juni 1944. Artilleriet der ville kunne ha gjort stor skade. Gamle bunkerar og restar av bygningar står att saman med minnesmerker. Dei som inntok dette forsvarsverket måtte ta seg opp vel 30 meter frå stranda under konstant beskytning.

Deretter køyrde vi til Omaha Beach, ei lang strand med fleire minnesmerke. Vi stoppa først ved det store minnesmerket for landgangen. Etter å ha vore der og vandra på stranda sette vi oss i bilen og køyrde i austleg retning og kom til område der ingenørtroppar hadde gått i land for å sjekke moglegheita for ein landgang på strendene både med tanke på om sanden bar og om ein kunne kome seg opp og vidare i terrenget. Dette skjedde i skjul før sjølve landgangen.

Neste stopp vart Juno Beach, ei anna stor landgangsstrond i juni 1944. På vegen dit køyrde vi også gjennom områda og landsbyar som vart namngitt Gold Beach. Som mange andre strender vi opplevde på turen, var Juno Beach ei lang strand der mange omkom i den første bølja som landa. Eit stor kross er reist der og ein finn restar av gamle bunkersar.

Siste strandområde vi vitja var den austlegaste stranda for landgangen mot byen Ouistreham, kalla for Sword Beach. Her står det eit minnesmerke av ein skotte. Er ikkje vanskeleg å forstå kven som deltok på landgangen her. Sett i lys av dagens aktivitet er det vanskeleg å sjå for seg stranda full av hinder og tyske styrkar forsvarar seg mot dei som kjem i land.

Nett som vandringa mi konsentrasjonleirar i Polen og Tyskland i 2014, vert det noko spesielt å oppleve områda der mange måtte ofre livet for å slå ned på nazismen og fasismen som hadde manifistert seg i Europa. Det er berre så synd at den same nasjonalismen gror fram rundt om oss. Den som ikkje lærer av historia, er dømt til å gjenta ho.

Etter å ha kryssa grensa frå Belgia og Frankrike og overnatta i Dunkerque/Dunkirk, var planen for denne dagen å kome seg ned til Normandie. Vi sette avgårde mot Calais, men ikkje med tanke om å køyre i byen. Nei, vi ønskte å oppleve kysten ut mot den engelske kanal. Å køyre gjennom små byar eller landsbyar på vegen sørover. Topologien er noko heilt anna enn dagane før, men det er flott å sjå engene saman med havet.

Ut på dagen køyrde vi inn i landet og kom oss på motovegen. Vi som er van med Autopass og norske bommar var det noko vi ikkje var budd på. I første bommen fekk vi ein kredittkortstor lappe med magnetstripe. Kva vi skulle med den var eit stor spørsmål, men vi fann ut at vi måtte ta vare på den. Etter ei stund køyrde vi av motorvegen og då var det fram med lappen. Posta den i ei sprekke og så fekk vi beskjed om å betale med kredittkort. I slike tilfeller er det fint at det var ein framfor oss som vi kunne fylje med på kva ein skulle gjorde. Fransk har eg aldri studert så utan nokon å følje, ville det vore problematisk. Uansett no skjønte vi systemet slik at det ikkje bydde på problem lenger.

Ved Le Havre møtte vi på ein gigantisk kø over den ytre brua. Mange felt og mange bilar. Det gjekk i sneglefart framover. Eg trur vi var i køen i nesten ein time. Det viste seg at vi etter ein større bompengestasjon kom inn i eit område med vegarbeid der all trafikk skulle inn i ei køyrebane. Når vi kom forbi, gjekk det fort vestover.

Utanfor Caen vart det stopp for ei lading og planlegging for kor vi skulle overnatte dei komande nettene. Vi sikta oss inn på eit hotell i Carentan som låg rimeleg greitt til for å oppleve strendene og områdene som var sentrale for landgangen i 1944.

Sidan vi kom fram forholdsvis tidleg, fann vi ut at vi kunne besøke den vestlegaste stranda for landgangen, Utah Beach. Sjølv om vi var der i slutten av mai, var det ein del folk der. Eg reknar med at om vi hadde kome 2 månadar seinare, ville det vore mykje meir. Vi vitja minnesmerka og vandra på stranda. Det er med ein solid porsjon ærefrykt ein opplever for alt. Mange ofra livet og helse for å frigjere Europa frå Det Tredje Riket. Mest uroa er eg for notida, sannsynet for ein tilsvarande kamp mot fasismen i næraste framtid er høgt.

Dagen i dag er første dagen av dei neste dagane der vi vitja kjente stadar frå første og andre verdskrig. Vi reiste frå Ter Heijde og holdt oss på dika mot sjøen. Har inga interesse av å besøke storbyar som Rotterdam. Kampen mot sjøen fasinerer oss meir.

Første mål for dagen var museet i Zonnebeke om slaget om Ypres. Vi var der eit par timar og gjekk gjennom utstillinga og parken. Området var under første verdskrig ei kjøtkvern der fronten flytte seg att og fram berre 8 km. Hundretusenvis av soldatar vart påvirka av slaga som føregjekk her. Naturen vart omdanna til eit gjørmehol med granatkrater. Området vart kort og godt rasert. Noko nærare eit helvete på jord skal ein leite lenge etter. Ut ifrå respekt for historia tok vi ikkje bilete av utstillingane og parken. Dette er noko du må vitje og sjå for forstå kor grusom krig er. Den som ikkje kjenner historia er dømt til å gjenta ho.

Etter besøket køyrde vi gjennom Paasendale før vi sette retning mot Dunkirk, ein anna sentral stad under andre verdskrig. Britane var fanga på stranda i tidleg del av andre verdskrig. Du kan sjå meir om dette i filmen Dunkirk frå 2017. Vi satsa på ei Best Western-hotell i landlege omgivnadar i utkant av byen. Vi oppdaga fort at vi ville vere sikre her. Ei større tropp med soldatar hadde også tilhald på hotellet.

Etter å ha sjekka inn på hotellet og ein pause, køyrde vi rundt i Dunkirk. Vi var ute ved fyret og såg det enorme havneområdet. Deretter køyrde vi gjennom byen og ut til stranda i austlege delen. Her vandra vi austover langs stranda og fann restar etter andre verdskrig. Heilt tydeleg at havet har undergeve bunkerane og nokre bunkerar har falle ned på stranda. Einaste eg syntes var synd var at dei var nedtagga med grafitti. Uansett etter nokre kilometer med vandring på stranda gjorde det godt med kaffi med noko attåt ved stranda før retur til hotellet.