Var dette gjennomtenkt, Skatteetaten?

Eg var i ei tidleg pulje som mottok melding på tirsdag 16.03.21 om at skattemeldinga mi var klar. Av gamal vane var eg klar. Alle årsoppgåver var lasta ned og det var enkelt å sjekke at alt stemte. I tillegg måtte eg fylle ut litt intekter på si. Alt var «gulle godt». Her var det berre å sende inn og so vart det gjort. Stussa litt over formuesverdiar, men av vane har Skatteetaten kontroll på dei eg ikkje har kontroll på…

Onsdag 18.03.21, ut mot kvelden, tok mor mi kontakt. Ho hadde fått ei melding med informasjon om nedsetting av formuesverdien på bustad i skattemeldingen 2020. Eg stakk nedom og reagerte på at husværet hennar hadde fått svært høg verdi i skattemeldinga. Brevet ho hadde fått melding om låg ikkje på Skatteetaten sine sider, men i Altinn i sin postkasse og starta slik:

Som følgje av kommunesamanslåinga av Balestrand, Leikanger og Sogndal kommune, hadde Skatteetaten (i sin uendelege visdom) funne ut at no var vi i gamle Leikanger, og heilt sikkert Balestrand kommune, blitt urbaniserte. Bustadverdiane hadde skote i veret.

Eg kunne enkelt konkludere med at verdien som var sett opp som utrekna, ny marknadsverdi var langt over det husværet til mor mi var taksert og kjøpt for i 2019. Det var ikkje eit snev av realisme i verdsetjinga. Her var det berre å bruke justert 2019-verdi, som i det minste traff marknadsverdi rimeleg bra.

Ut på kvelden 18.03.21 fekk eg same melding. Eg henta dokumentet og las over det. Her òg var det ikkje eit snev av realisme i den nye verdsetjinga. Om Skatteetaten er interessert å kjøpe meg ut, har dei kontonummeret og kan overføre pengane til meg. Når det er sagt, har eg nokre spørsmål til Skatteetaten:

  1. Korleis har de kome på ideen om at marknadsverdiane på eigedomar (i utkantane), ved ei kommunesamanslåing, aukar 30+%?
  2. Korleis har Skatteetaten ikkje fått med seg at skattemeldingane var planlagt lagt ut dagane før 18.03?
    Vi treng informasjonen om verdsetjinga av eigedomar før vi får skattemeldingane!

PS! Alle i gamle Leikanger og Balestrand kommune må setje ned verdien til justert 2019-verdi. Eg er rimeleg sikker på at Skatteetaten sine marknadsverdiar vert sett som grunnlag for eigedomsskatt i nye Sogndal kommune. Her er det pengar å spare!

Brot på ytringsfridom?

Amazon fekk nok av Parler sin brot på deira vilkår og avslutta oppdraget med å drifta fundamentet til tenesta.

  • Er dette brot på ytringsfridomen?

La oss sjå litt på første tillegget (first amendment) til grunnlova i USA:

Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.

Amazon, eit privat aksjeselskap, er ikkje bunden av første tillegget til grunnlova. Det er kongressen, lovgivarane, som ikkje skal lage lover som skrenkar inn fridomen til å ytra seg.

Sjå på Amazon som ein bar. Her kjem det inn folk som vert servert. Nokon vert fulle, høglytte, yppar til kamp eller blir for pågåande mot f.eks. det motsette kjønn. Som eigar av baren har du visse reglar som må følgjast. Når ein gjest ikkje føl reglane, vert vedkomande bortvist frå baren.

Kva vil vi egentleg?

Sognekraft har arbeidd med å legge til rette for etablering av eit datasenter halvveges inn Huksdalen, i ytre delen av det som var Leikanger kommune. Dette er eit anlegg som ville ha lege langt frå folk, ikkje forureina, ikkje støya ned naboar eller vore til sjenanse for ålmenta. Men det er ikkje bra nok. Nei, her skal alt vera som før. Tenkjer eg let denne henga:

– Om kommunane og dei folkevalde seier nei til å nytta kraftressursane våre til å skapa arbeidsplassar på denne måten, og meiner dei heller bør etablerast i meir sentrale strøk, så er det eit tydeleg signal me sjølvsagt rettar oss etter.

Terje Bakke Nævdal, dagleg leiar Sognekraft

Alle skal ta omsyn til syklistar, dei drit i alt!

Dette er vellagra frustrasjon som fekk sin katalyst i kveld. Eg køyrde heimanfrå og var akkurat starta heimover Gjerde. Eg registrerte ein velkledd joggar med refleksvest 100 meter lenger framme, sjølv om gatelysa langs vegen var delvis av. På mi side, i mørket, utanfor mine nærlys var det eit eller anna avvik i mørket eg registrerte. Eg kan ikkje peike på akkurat kva det var som ikkje passa, men noko stemde ikkje. Eg slo på lyshornet for å lyse opp. Og der, kom ein velvaksen person, på sykkel utan lys eller nokon form for refleks, på feil side av vegen, rett i mot meg. Eg svinga ut, men kunne ikkje dy meg i å ta eit par trykk på bilhornet. Ein slik arroganse kan eg ikkje la gå utan at eg kommenter på ein eller anna måte.

Det er ikkje første gong eg ser syklistar som drit i alt. No når det er mørkt, er det lett å plukke ut dei som legg alt for stor tillit til at vi bak rattet har ei overnaturleg evne til å sjå i mørket. Hadde det berre vore ein sporadisk unge, som ikkje hadde greidd å slå på lyktene på sykkelen, skulle eg ikkje skrive noko. Nei, her er det vaksne og foreldre som sviktar over heile fjøla. Det verste av alt er at dei som arbeidar med veg, anten på Vegkontoret eller Fylkeskommunen, ikkje går føre med noko godt eksempel. Eg har fleire gonger møtt mørklagde syklar med ryttarar frå vegstyresmaktene oppå. Plakatane med Vis hensyn og ein syklist langs vegane har ein sur bismak hos meg.

Til alle foreldre ber eg innstendig om at de syt for at sykkelen til poden får lys både framme og bak. Har de råd til å kjøpe elsyklar til kr 30 000 til avkommet, kan de bla opp nokre hundrelappar til lykter framme og bak for å sikre at dei veks opp.

Eg manglar overnaturlege evner. Sit eg bak rattet på 1,5 tonn med bil veit eg kven som tapar. Joggar eg etter vegane blir det nok mest vondt for meg….

Krav til lys og refleks på sykkel

DSA – Divided States of America

Som ein som har levd gjennom slutten på den kalde krigen, glasnost og roen som følgde, er det med stor uro eg har sett korleis USA har utvikla seg dei siste 4 til 5 åra. Med Donald Trump er det tydelegare enn nokon gong at USA er på veg inn i einvelde. Det republikanske partiet er redusert til lojale, tanketomme følgjarar utan ryggrad, livredd for å kome i unåde, samtidig som dei ser at å vere lojal, kan sikre dei økonomi og status når einevelde kjem. Eg kan ikkje noko anna enn å stille meg spørsmålet:

  • Korleis kunne dette skje?

Trump Jugend

Eg har følgt med på forfallet av det amerikanske demokratiet og no er det ikkje tvil lenger.

Ein kan ikkje lære patriotisme. Kjærleik kan ikkje lærast. Det Donald ønskjer er å etablere ei nasjonalistisk opplæring. For oss som har historien med oss, veit vi kva som skjedde for 80-90 år sidan og følgjene av det. Som ein som vaks opp og opplevde «glasnost» på slutten av 80-talet, var det aldri i mine villaste fantasiar at vi var på veg til å repetere historien. At det var USA som skulle stå for det er heilt ufatteleg, men når inkompetanse tek makta og partiet er piska til blind støtte, er ingen ting sikkert lenger. Eg kan ikkje sei noko anna at dette er ei trist vending.

Patriotisme/-ist

  • Patriotisme = fedrelandskjærlighet, sterk støtte til f. eks. landet, byen, idrettslaget.
  • Patriot = fedrelandsvenn, fedrelandsvenn; glødende tilhenger av et distrikt, en idrettsklubb eller lignende

Nasjonalisme/-ist

  • Nasjonalisme = politisk ideologi eller synsmåte som sterkt (og ensidig) hevder verdien av det nasjonale, ideologi som sterkt betoner verdien av nasjonen og den nasjonale egenart; overdreven nasjonalfølelse
  • Nasjonalist =  tilhenger av en sterkt selvhevdende nasjonal politikk, forkjemper for en nasjonal selvstendighetspolitikk, for nasjonale interesser og hjemlig kultur

Fascisme/-ist

  • Fascisme = nasjonalistisk, autoritær politisk bevegelse og ideologi, et autoritært, nasjonalistisk og høyreekstremistisk styresett, ekstremt reaksjonært og rasistisk politisk syn eller styre, som særlig dyrker staten, eliten og lederen
  • Fascist = tilhenger av fascismen eller lignende (nasjonalistiske, høyreekstreme eller antidemokratiske) holdninger og oppfatninger, en person som er tilhenger av fascismen, betegnelse for autoritær eller reaksjonær person.

Referanse:

Ei lita melding frå min oppvekst:

Strauk i naturfag?

På reis i Noreg er det mangt ein kan kome over. Eg har full forståing for at vi som gjester skal vere varsom med bruk av vatnet. Det har hendt eg har dusja i rimeleg kaldt vatn. Nokre heite gloser og tankar til dei som har tømt varmtvatntanken før meg har vore til hjelp under «ekspressdusjinga».

Å påstå at vatn ikkje er fornybart eller at vi ikkje får nytt vatn er å dra det for langt, spesielt når Gudbrandsdalslågen og Mjøsa ikkje er langt derifrå. Lurer på kva dei trur fell frå himmelen i både flytande eller fast form er…

Er alt full krenk no?

Berre so det er klart, eg er ingen rasist. Alle er likeverdige mennesker er likeverdige uavhengige av opphav. Og, ja mange blir dårleg handsama basert på sitt opphav, men no er vi på veg i ein farleg retning. Skal vi gløyme historien? Skal vi brenne bøker, filmar, slette musikk, sensurere alt? Det har vorte gjort før.

La oss ta Hotell i særklasse. Basil Fawlty er ein Donald Duck-karikatur som heile tida er på tuppa og handlar irrasjonelt. Figuren, som Donald Duck, synleggjer og karikerar det verste ved oss som menneske. Serien er frå midten av 70-talet og har vore min favoritt så lenge eg kan hugse. Eg las mykje Donald på 70- og 80-talet. Det kan godt vere at rollefiguren fanga mi interesse og fasinasjon på grunn av likskapen til Donald Duck. Basils evne til irrasjonelt å gå totalt av sporet er sjølv i dag underhaldande. Irritert på alt og alle med syrlige kommentarar i aust og vest. Ein motpart til oppfatninga av engelskmenn, og kvinner, som tilkneppa og forsiktige – keeping the stiff upper lip.

  • Burde heile Fawlty Towers vorta sletta fordi serien øydelegg det lenge opparbeide bilete av trauste og sindige engelskmenn?
  • Kva med alt laga av Monty Python?

Eg fann episoden om tyskarane. Det er to ting som eg ser kan bli reagert på. Start ved 3 minutt og 30 sekund og sjå utover, til og med samtalen med gamle Major Gowen:

1. Sjukehuset

Basil kjem ut frå kona sitt rom på sjukehuset. Han har heile tida ryggen til legen på vegen ut av rommet og når han lukkar døra. Når han snur seg og oppdagar legen, kvepp han og trekker seg tilbake eit steg og løfter eine armen halvveges i ein slags forsvarsposisjon.

2. Major Gowen

Den gamle, ungkaren Major Gowen er ein fast figur i serien. Aldermessig er han rundt 80 til 90 år som betyr at han var fødd på slutten av 1800-talet. Han er prega av gamle haldningar og framstår som rørete, halvsenil, gammelmodig, stereotypiske og koloniale engelskmann. I samtalen med Basil kjem ungkaren Major Cowen inn på eit stevnemøte med ei kvinne han tok med på cricket-kamp mot India. Han minnes at ho heile tida refererte til indarane som n***ers, medan han meiner det er feil og korrigerer ho. I eit kort øyeblikk trur vi han fordømmer henne, men berre få ord seinare avslører han sine eigne rasistiske haldningar, sjå utdrag frå denne artikkelen. Han omtalar indarane med omgrepet wogs (mørkhuda) og for den del det første ordet knytt til folk frå Karibien. Major Gowen brukar også omgrepet kraut om tyskarane. Alle, uavhengig av farge, blir omtala med slangord. Ha på minne at rollefiguren tenkjer tilbake på perioden mot slutten av 1910- til ut mot 1930-talet.

Kva med tyskarane?

Serien er frå 30 år etter krigen. Europa var framleis prega av andre verdskrig. Vi er framleis prega i dag. Basil, med heileskaking og sin frykt for tyskarane, gnir krigen inn både verbalt og med utagerande fakter overfor tyskarane. Sjå frå 23:30 og utover i episoden eller ta ein titt under. Bruken av slangordet kraut i den fysiske og verbale tiraden Basil kulminerar i er det minste problemet:

  • Bør vi fjerne alt om tyskarane og krigane?

Skal vi gløyme historien og berre få servert sukkersøte bilete og forteljingar? Kan vi aldri ta inn over oss det som er vondt og feil for å ta lærdom? Må vi fjerne bøker og seriar som Roots (Røtter) som skildrar slaveriet? Ønskjer vi at nokon tek kontroll på historien i fortid og nåtid?

Alltid lurt å lesa grunnlova, Donald

Denne veka har vore interessant. Twitter fekk brått noko som liknar på ei ryggrad og merka 2 villeiande meldingar til Donald Trump med lenke til fakta:

Ikkje uventa tok han av og meinar det er sensur, sjølv om meldingane i sin heilheit framleis blir formidla. Han utstedte ein presidentordre som knapt er verd papiret han er skriven på. Eg kjem tilbake til det seinare.

Dagen etter fekk han ei melding merka med at ho var i strid med reglane om å forherlige vold:

Meldinga er ikkje sensurert, men du må klikke på Vis for å få ho fram.

Paradokset i saka er at han dreg fram at desse handlingane er brot på og innskrenkar talefridomen. Han vil regulere desse plattformane. La oss sjå litt på første tillegget (first amendment) til grunnlova:

Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.

Twitter, eit privat aksjeselskap, er ikkje bunden av første tillegget til grunnlova. Det er kongressen, lovgivarane, som ikkje skal lage lover som skrenkar inn talefridomen.

Bryt du (Donald) Twitter sine reglar for god takt og tone, som eg meiner du køyrer over og ryggar tilbake over titt og ofte, må du leve med det. Vil du at ein med lova i hand skal stille Twitter og andre plattformar til ansvar for medlemmene sine ytringar, vil du vere den første som blir kasta ut av Twitter….