Å ta ansvar må vere vanskeleg

I dag oppdaga eg at nokon hadde skrapa opp døra på passasjersida av bilen. Det er eit sår i lakken i eit område, 1 cm høgt og 2 cm langt, saman med ein svak bulk der døra som slo i stoppa. Dette må ha skjedd i løpet av siste veke. Som du skjønar av tittelen har det ikkje vorte lagt att lappe med kontaktinformasjon til syndaren. Eg har heller ikkje motteke nokon form for melding i fysisk eller elektronisk format.

Syndaren må vere virvallaus som ikkje kan ta ansvar for sine handlingar. Ja, vedkommande ville merka dette. Dette er ikkje har ikkje vore ein liten kontakt med døra på bilen min. Syndaren har nok sett resultatet av uhellet og feiga ut. Det kan godt vere at vedkommande ikkje hadde papir, men skiltnummeret mitt er enkelt. Det hadde du hugsa. Ein SMS til vegvesenet si oppslagsteneste og du hadde hatt namnet mitt. Det er lett å finne meg. Det er ein – 1 – med mitt namn på 1881, meg.

Eg har beina planta godt på jorda og kastar ikkje bort store summar på bil. Der eg er irritert, ville andre, med bilar rundt og over millionen, vore kraftig forbanna. Tenk på det neste gong. Eg veit om dei som fotograferer bilane som står ved sida bilen deira når dei parkerer. Er det merke på bilen når dei kjem tilbake, har dei noko til å finne syndaren med. Når du då sit i saksa, slepp ikkje denne typen så lett. I versta fall kan du sanke bonusar som tap av førarrett for ein periode og/eller ei bot og skramme på rullebladet.

Eg vaska skadeområdet godt, for betre vurdere skada og om eg kunne gjere noko. Første forsøk var å polere lakksåra eit par gonger, som virka til å fungere rimeleg bra. Eg får følgje med utover våren. Om det ikkje er nok, kan det vere aktuelt å gå på med rubbing med påfølgjande polering. Det eg ikkje får bort, er den svake bulken. Det er ikkje lett å fotografere eit svart, polert område, men du ser brytinga i speglbilete av bilen som står attmed.

dørbulk

Imponerande

Eg måtte ein tur til Bergen denne veka. For å vere litt fleksibel og kunne gjere nokre ærend rundt i byen, valde eg å ta bilen. Eg køyrer diesel, ja. Noko anna var ikkje aktuelt med krava til storleiken til kupeen til bilen når eg bytte for snart 4 år sidan. 5 vaksne skal sitja godt, utan kompromiss. Valet var enkelt: Skoda Superb.

Turen min gjekk frå Hermansverk, over Vikafjellet og inn til Bergen på E16. I Bergen vart det noko småkøyring før eg returnerte. Bilen stod aldri så lenge i ro at snittmålinga starta på nytt. På E16 er ein så godt som låst til å følgje flyten, men opp Vikafjellet kan ein alltid trø til litt. Her la eg nok att eit par ekstra desiliter på snittforbruket. Med forsiktig fot over fjellet skulle eg nok greidd å dra forbruket nærare 0,4 liter på mila.

Eg bør legge til at no er det vinterdiesel på pumpene, som har litt mindre energi. Ein varm dag med sommardiesel og forsiktig fot, burde det vore mogleg å dra forbruket ned på 0,4 eller kanskje 0,39. Skulle likt å sjå ein hybrid gjere same turen utan ladestopp med same forbruket…
bergentur

PS! Etter 80 mil har eg framleis att 1/4 tank….

Kan legge til at eg dagen etter fylte 45,9 liter etter 804 kilometer. Noko over 300 km var køyring i lokalområdet, resten turen til Bergen. Snittforbruket totalt blir 0,57 liter pr mil.

Frå VHS til AppleTV

Vi skrive snart 2020. Eg har passert 50 med god margin. Av og til, når eg hentar opp det eg har gått glipp av på TV, NRK eller Netflix , tenkjer eg på «gamle dagar». Eg skal prøve å ikkje bli for nostalgisk.

Sidan eg er fødd på slutten av 60-talet, i hippeitida, har eg opplevd mangt. Video og VHS var ein del av mi ungdomstid. VHS var min Netflix, HBO osv. Før 1985 hadde vi ikkje videospelar (VHS). Eg måtte ned på Essoen, eller andre stadar, leige film(ar) og MovieBox (avspelar) saman med filmane.

I dag ligg eg på sofaen og jobbar fram ein velutvikla tommelfingeren på fjernkontrollen til min AppleTV. Her veljer eg enkelt frå eit stort utval. NRK, TV2, Netflix og Youtube er mine favorittar. Eg kan sjå det eg ønskjer når som helst. Ikkje lenger er eg bunden av faste sendeplanar på NRK (som einaste kanal) og Essoen sine åpningstider.

Ungdomen no til dags skulle opplevd tida før digtial distribusjon.

Eit fyrtårn slokna

Eg har dei siste åra følgt med på det som skjer i USA. Det er ikkje til å legge skjul på at eg aldri har skjønt Trump og har vorte meir og meir forskrekka over løgner og hofteskot som kjem frå den sida. Like sjokkert er eg over det konservative partiet omtrent ikkje har protestar til det lenger. Det som ein gong i tida var eit parti for lov og orden har i det store og heile gått i forsvar for Trump. Frykten for å miste plassane sine i senatet og huset gjer dei handlingslamma. Kor vart det av prinsippa?

Eg har prøvd å halde auge med begge sidene der borte, mellom anna det eg vil kalle «propagandakanalen Fox News«. Her har du Jugde Jeanine, Sean Hannity, Tucker Carlson, Laura Ingram, Lou Dobbs, morgonvertane på Fox & Friends. Tross i nokre sprekker i det siste er desse underhaldarane hardnakka tilhengarar av Trump og fungerer som ekkokammeret til Trump. Nei, desse personane har ingen ting med nyhende å gjere. Dei er synsarar, pratmakarar, underhaldarar som sprer eller fyrer opp under konspirasjonsteoriar. Fakta er det tynt med. Med slike aktørar tilgjengeleg 80-90 år tilbake, ville ein viss propagandaminister vore strålande nøgd.

Ikkje alt har vore mørkt. Shepard Smith, i nyhendedelen av Fox News, har vore ein hardnakka tilhengar av fakta og har gang på gang påpeika det ville frå dagens administrasjon. Underhaldarane i Fox News, med sine støttespelarar, har til tider og i det siste angrepe Shepard Smith si faktabaserte formidling av nyhende. Likevel var det til mange si store overrasking at Shepard Smith i går valde å gi seg etter 23 år:

Eg har registrert at riksadvokaten William Barr har vore i møter med Murdoch, eigaren av Fox News, dei siste dagane. Det er framleis att nokre få lys i nyhende hos Fox News, men det vil ikkje overraska om Fox News blir fullt ut propagandakanalen Trump News eller skal vi sei Trumps Alternative Facts. Det er ei farleg tilnærming vi er vitne til.

Unøyaktige grenser for eldre eigedomar i digitale kart

prospekt_utdragI sommar vart barndomsheimen min selt. I løpet av prosessen lærte alle at overføring av gamle kartoppmålingar (1964) til dagens digitale kart hos Kartverket kan vere svært lite presise. Ikkje bli overraska om grensene i det digitale kartet for eldre eigedomar har feilmarginar på over 5 meter!

Til høgre har eg lagt ved eit utsnitt frå det som var lagt inn som vestre grensa på eigedomen i det digitale kartet hos Kartverket. Mor mi reagerte på at det nordre hjørnet var plassert feil. Sidan tomta vart utskilt til far min, har vi alle vore kjent med at grensa var meir inn mot midten av huset over. Mi eiga oppfatning var at grensa starta ein plass i nærleiken av den venstre, raude streken, som symboliserer arken på huset. Nabo var òg av oppfatning at grensa starta meir mot midten av huset, litt innom mi oppfatning.

Familien min hadde dei gamle kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretningane for tomta og nabotoma i vest frå henholdsvis 1964 og 1965:

1964-kartforretning
Oppmåling 1964
1965-kartforretning
Oppmåling nabotomt mot elva 1965

På den tida var tomta gnr/bnr 22/26 mindre enn i dag. 153 kvm, eller litt større enn huset på den tida. Austveggen på huset, utan seinare tilbygg, stod i eller tett mot austgrensa. Legg merke til at det på oppmålinga frå 1964 for tomta til barndomsheimen min er det 6,32 m frå grensa i aust for gnr/bnr 22/26. På nabotomta si oppmåling er det målt 7,60 m frå vestre grense for gnr/bnr 22/26. Noko stemte ikkje og ein måtte be kommunen om ny oppmåling.

Eit anna moment som vart oppdaga i løpet av prosessen var at det i oppmålinga frå 1964 var notert arealet på barndomseigedomen.

flatemalet

Basert på grensene som var oppført i det digitale kartet skulle eigedomen vere på 1549 kvm, 170 kvm større enn oppgitt i 1964.

Kommunen utførte ny oppmåling basert på grensemerker/-steinar og ein avdekka avvik. Ei oppmåling kostar i underkant av kr 10 000. Dårleg overføring frå gamle kartoppmålingar synes eg ikkje burde lastast eigar. Eg meinte rekninga burde kommunen eller kartverket ta, men kom ikkje langt med den. Her er svaret frå kommunen ved teknisk sjef. Eg har utheva nokre liner som kan vere nyttig lærdom for andre som kjøper eldre eigedomar:

Hei

Dette er nok ei heilt vanleg sak om grenser i matrikkelen som avvik i høve til dei faktiske grensene i marka. I matrikkelen er grenser kodet med nøyaktighet. Nøyaktighet på grenselinjene er satt ut ifrå korleis dei er registrert i matrikkelkartet. Nøyaktigheten vil variere frå hjelpelinje fiktiv (ukjent) til betre enn 10 cm (oppmålt). Unøyaktige grenser i matrikkelen fører og til unøyaktig areal for eigedomane. For denne eigedomen var nøyaktigheten på grensa mot gbnr. 24/128  satt til +/- 5 meter. Grensa mot gbnr. 24/129 hadde ein nøyaktighet på dårlegare enn 5 meter. Grensa mot den kommunale vegen var ei fiktiv hjelpelinje.  Unøyaktige grenser er heilt vanleg i matrikkelen og det er ikkje noko krav om at kommunane skal ha eit matrikkelkart kor alle grenselinjer er oppmålt med stor nøyaktighet. I utgangspunktet er det kun grenselinjer som er oppmålt etter 1980 som har stor nøyaktighet.

Det som er veldig viktig er at dei som brukar informasjon frå matrikkelen er klar over dette. Dei fleste (kanskje alle) innsynsprogram i matrikkelen nyttar fargekodar på grenser slik at det skal vere enkelt og sjå kva kvalitet dei ulike grenselinjene har. I denne saka har ein nytta areal direkte frå matrikkelen utan og ta høgde for kvaliteten på dei ulike grenselinjene. Når fleire av grenselinjene for eigedomen er registrert med dårleg kvalitet så kan det diverre få store avvik på arealet som vert berekna. Eigar av gbnr. 24/125 rekvirerte klarlegging av grensene med bakgrunn i at ho meinte at matrikkelført grense mot vest var feil. Ved oppmålingsforretninga påviste partane ei grense som er om lag 2 meter lengre aust enn kva matrikkelkartet viste. Matrikkelført grense hadde ein kvalitet på +/- 5 meter, slik at kodinga i matrikkelen var innanfor det som partane påviste som rett grense.

Som sagt ovanfor må brukarane av matrikkeldata vere klar over at data har ulike kvalitet og at informasjon vert handsama deretter.  Kommunen dekkar i utgangspunktet ikkje utgifter til oppmåling av gamle grenser som er kodet med dårlig nøyaktighet i matrikkelen. Kommunane har ingen plikt/krav til å ha eit matrikkelkart kor alle grensene er innmålt med stor nøyaktighet.

Med helsing…

No stemmer det digitale kartet og arelet med kartoppmålinga innafor akseptabel feilmargin.

Råd til seljar og kjøpar

fargekodarFor alle som skal selje eller kjøpe eigedomar, ta ein titt på fargekodinga av grensene i det digitale kartet til Kartverket. Ei lysegrøn line rundt tomta tyder på at grensa er nøyaktig. Dersom grensene har andre fargar enn grønt, vil eg råde om å be om ei ny oppmåling basert på gamal kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretning.

Det er surt å basere seg på unøyaktige grenser og seinare oppdage at gjerdet eller garasjen du sette opp, tett mot grensa, må rivast fordi gjerdet eller garasjen står delvis på naboen si tomt.

Monty Python, kor vart de av?

Eg trudde ikkje mine eigne øyre eller auge når eg såg dette innslaget på CNN:

I Storbritannia er det innført ein ny regel som forbyr reklame å spele på stereotypar av kjønn eller kjønnsmøster ein meiner kan vere skadande eller vesentleg krenkande. Tanken bak er at innbyggarane ikkje skal føle seg bundne i kjønnsrollemønster, men eg stiller spørsmål om slike reglar kan handhevast sidan dei virkar for lite objektive. Forbudet mot desse to reklamefilmane forstår ikkje eg, men det viser at eg som mann ikkje blir krenka. Eg har humor.

I reklamen for smørjeosten er det to nybakte familiefedre som forgløymer seg litt. Dei set ungane på eit saktegåande transportbelte for matrettar som går rundt i lokalet når dei blir frista av eit par skiver og nyt eit par bitar. Ifølgje intervjuobjekt fekk reklamen 130 klager forbi ein meinte reklamen spelte på at menn ikkje kunne ta vare på ungar. Ein kan ikkje spele på slike stereotypar at menn eller for den del kvinner ikkje kan ta vare på sine ungar….

  • Kven har ikkje forgløymt seg litt med ungane rundt seg?

I den andre reklamen for VW e-Golf la eg ikkje merka til at det utfordra stereotypar. Det er tre illustrasjonar på det å flytte grenser. I den første ser ein det eg oppfattar som eit par i eit telt. Kvinna søv og mannen lukkar teltet medan kamera zoomar ut, slik at vi ser at teltet heng i ein vertikal fjellvegg. I den andre scena ser vi to karar i ein romstasjon som flyt vektlaust rundt medan dei arbeidar. I den siste ser vi ein mannleg idrettsutøvar med kunstig fot som hoppar lengde. Som ei avslutning på desse tre scene kjem teksten «we can achieve anything» fram. Deretter endrar det seg til bilete av ei kvinne som sit på ein parkbenk, ved ein veg og les ei bok. Ved sida av ho står ei barnevogn. I bakgrunn kjem ein VW e-Golf inn i bilete, lydlaust, og glir forbi uten at kvinna ser på bilen. I etterkant løfter ho blikket som om ho har registrert eit vindsus av at noko som passerte. Det er stille ellers. Ungen i barnevogna vaknar ikkje. Alt er harmonisk og roleg og ein klipper til bilen som paserte med teksten «The 100% electric e-Golf». Eg sit og lurer på kva som var problemet med reklamen.

  • Kan nokon fortelje meg kva for skadeleg kjønnsrollemønster annonsa spelte på?

Eg trudde at Monty Python hadde løyst opp i den attekneppa haldninga i Storbritannia for lenge sidan. Det er tydeleg at Storbritannia på nytt treng nokon som kan harsellere med stereotypar og kome med ironiske og satiriske spark i alle retningar.