Category Archives: Ymse

Kor langt kan eit land søkke?

Tenkte eg skulle skrive vel og lenge om kva eg meiner om ein verdsleiar, men eg orkar ikkje. Kvar ein oppegåande person skjønar kva eg meinar. For at det ikkje skal dukke opp i søk nemner eg ikkje namn.

Det er ein person som skulle tilsette dei beste av dei beste, handsamar sine medarbeidar og etatar som drit, undergrev den frie pressa. Gamle alierte, som har kjempa side om side med landet i konfliktar, naboar og handelspartnarar er svikarar. Despotar og diktatorar vert klappa på skuldra og sett opp til.

Personen har ein diktator i magen og formidlar løgn og propaganda som går det tredje rikets leiar og propagandaminister ein høg gang. Mogleg eg ser eit snev av raseidelogi også. Partiet vedkomande representerer har kapitulert. Med mindre representanten ikkje tek attval, er dei redusert til ein gjeng med virvellause dyr.

Eg hadde aldri trudd dette om landet, men eg innser at eit kvart land kan skli over i det autoritære når tilhøva er til stades. Det viser kor viktig det er for alle å stemma ved val. Du veit aldri når demokratiet blir utfordra og om det kan gå tapt.

Bakstrevarar og reaksjonære

Eg trudde det var over, men no har bakstrevarane nok ein gong teke ein runde mot DAB og for FM. Dette lignar på det same peset som nødnettet vart utsett for i lang tid. Der har det ikkje vore å mykje styr dei siste åra som eg kan minnast.

Litt bakgrunn

Eg har køyrt bil i 30 år, hatt ungar dei siste 19 åra. Eg har levd med FM og radio frå den tida ein berre hadde NRK (P1). Eg hugsar innføringa av P2 og P3 og kommersielle radiokanalar. Eg bur i eit grisgrendt strøk med vanskeleg topografi. Den einaste kanalen vi fekk inn OK var NRK P1 på ordinært utstyr. P2 kom seg, men P3 og P4 og lokalradioar var ikkje til å lytte på over FM på ordinært utstyr. Radioen heime har så godt som stått fast på NRK P1 (Sogn og Fjordane).

I bil har radiolytting på FM marginal som følgje av mykje bortfall og radiostøy. NRK P1 har vore kanalen sidan den var best utbygd, men eg høyrde for det meste på kassett, minidisk og seinare MP3.

Eg har hatt DAB i bilane mine i mange år no, både fabrikkmontert og adapter montert av lokal radioforretning. Eg har ikkje montert noko sjølv og overlet slikt til fagfolk.

Mottak

Erfaringane mine med mottak når eg køyrer rundt i Noregs land er at DAB er langt betre i høve mottaket med FM. Radiostøy og dårleg mottak er ikkje eit problem lenger. Dekninga opplever eg som særdeles god i 2018. Ikkje alle tunnelar hadde FM-sendarar (NRK P1) før, men det er minst like bra med DAB i dag.

I sommar har eg vore turar i Jostedalen (til Styggevatnet), til Sverige via Sandvika og Oslofjordtunnelen og tilbake via Oslo samt i Møre og Romsdal. På turane høyrde vi mykje på radio.

  1. For Jostedalen sin del gav DAB seg når ein svinga opp frå Fåbergstølen mot Styggevatnet, heilt inne i dalen. Det skal nemnast at her er til og med mottaket på Telenor mobil dødt.
  2. På turen til Sandvika og Oslo har eg ikkje minne om problem når det vart lytta på radio.
  3. På turen til Møre og Romsdal køyrde vi via Eid mot Folkestad, men svinga av i Botnavika for å køyre til Fyrde og følgde E39 mot Volda. Vi køyrde den undersjøisk tunnelen mot øyene rundt Fosnavåg og besøkte Runde, Remøya, Leinøya, Nerlandsøya, Gurksøy, Dimnøya og Hareidlandet. Neste dag var det ferje frå Hareid. Vi tok turen ut på øyene Giske, Valderøya og Vigra utanfor Ålesund. Godøya droppa vi sidan det var arbeid i den undersjøiske tunnelen med opp til 2 timars ventetid. Etter å ha handla ferskt bakst på ei lite bakeri på Roald, snudde vi tilbake til Ellingsøy for å køyre inn til Tennfjord og vidare til Brattvåg, for ferje til Midøya. Her køyrde vi på nordsida øya og Otrøya for å ta ferje til Moralsvågen fergekai og kome til Molde. Neste dag blei det ein rundtur via Malme ut til Bud og nordsida mot Hustadvika til Vevang og over Atlanterhavsvegen til Kristiansund. Tilbake køyrde vi riksveg 70 til Molde. Siste dagen køyrde vi frå Molde til Vestnes. På Sjøholt tok vi av til Stordal og ferje Liabygda – Stranda tilbake til Hellesylt, Hornindal, Stryn, Utviksfjellet og heim. I løpet av heile turen beit eg meg merke til at det var nokre sekundars bortfall frå Botnavika (ca 8 km før Folkestad) inn Austfjorden mot Fyrde. Eg trur det skjedde 3 – 4 gonger. Her kan dei lokale gi beskjed slik at Norkring kan sjekke og justere sendarane sine slik at mottaket blir optimalt.

Tilbod

Radiotilbodet på FM var dårleg her punktum. Med godviljen hadde vi 4 rikskanalar og gjerne eit par lokalradioar. På DAB har det endra seg totalt: https://radio.no/radiokanaler-pa-dab/.

Før DAB var radio ikkje aktuelt for ungane. På radio var det berre kjedelege program. Med DAB har dei funne sine nisjekanalar. NRK mp3, P5 Hits og P6 Rock er dei mest populære når dei er med. Ja, det hender eg slår over på P6 Rock når eg er aleine i bilen 😉

Når vi er på tur under store sportsarrangement, er vi ikkje lenger avgrensa til det NRK P1, P2 eller P3 sender. No har vi eigen kanal, NRK Sport, som sender sportsarrangementa eller tek over for NRK P1-3-kanalane. Vil eg høyre nyhende, utan å vere slave av klokka for å treffe sendinga presis på timen, kan eg slå berre slå over på NRK Nyheter.

Med DAB har alle fått eit omfattande tilbod av radiokanalar. Eg har ikkje gjort meg kjent med alle, men det at ungane har byrja å lytte på radio har utvida min radiohorisont. Der eg var fast på NRK P1, er eg no ikkje like lojal. Når det er sagt, så slit eg framleis med reklameinnslag på kommersielle kanalar. Desse blir ofte veldig masande.

Oppsummering

Med ordinært utstyr er mottak betre enn FM og utvalet mykje større. Det forundrar meg at bakstrevarane romantiserer eit analogt sendesystem som sløste med radiofrekvensar. Teknologien endrar seg. Ingen vil vel tilbake til analoge TV-signal. Frå tid til anna må ein må ta val og når ein har teke eit val, gjer ein det beste ut av det. Å vere bakstreversk eller reaksjonær fører oss ikkje framover. Radiovanane hos oss har endra seg – i positiv retning – som følgje av DAB.

Adjø tradisjonell TV

appletvEg har vore innom det meste. På 80-talet og utover var det parabol med innslag av bakkesendar som regjerte. TV via fiber tok eg aldri sjansen på. Det var rett og slett for dyrt. I tillegg var tilbakemeldingane heromkring så dårlege at det uansett ikkje hadde vore aktuelt.

I ungdomen var det spanande å få inn noko meir enn NRK, men etter kvart har det vorte mindre og mindre interessant. Eg har aldri hatt behovet for 57 kanalar med ingen ting på. Om so var, gav det seg etter 1 veke på 80-talet. Å betale for ein pakke med mange kanalar gav eg opp for ein del år sidan, nokre få kanalar fekk greie seg.

I vinter kvitta eg med det tradisjonelle tv-abonnement, og kan no berre få inn NRK via RiksTV. Eg ville gå utanom tradisjonelle TV-distributørane og rett på leverandørane. Det skal vere opp til meg kva eg vil sjå på. Eg vil ikkje koma til ein ferdigdekka meny med kanalar, der over halvparten er så godt som uinteressante. Eg vil teikne meg for eit abonnement med leverandør på nokre månadar med enkel på og avmelding. Eg treng ikkje meir enn eit par månadar med Amazon Prime når vil sjå siste serie av Grand Tour med Clarkson, May og Hammond.

AppleTV gjer det leikande lett både med betalt og og gratis tilbod (f. eks. Youtube). OK, eg må ha ein PC til å setje opp kontoen. For meg er det enklast og sikrast. Det beste av alt med den nye TV-kvardagen er at eg får tilgang til programarkivet til leverandørane. Er det eit program eller episode i ein programserie eg ikkje har fått med meg, er det berre å sjå det når det passar meg.

Programarkivet til leverandørane varierer i omfang og kvalitet, men kanskje det viktigaste med endringa er at eg (og famlien) får tilgang til arkivet til NRK. Det er då du skjønar at lisensen faktisk er verd pengane. App’en til NRK er glimrande, spoling i direktesending problemfri. Du kan hoppe inn når som helst dei siste 3 timane i sendeskjema. Har programmet starta, tilbyr app’en å starte frå byrjinga av programmet eller gå direkte inn på sendinga som pågår. Ein treng ikkje følgje klokka med milimeterjustis for å få med seg programmet. Vi kan ta ein tur i det fine veret og sjå programmet ein anna dag.

Opel Antara lyshack

antara_hackKøyrer av og til rundt i ein 2009-modell Opel Antara. I forhold til andre bilar eg har køyrt har Opel eller EU lagt inn ei «felle» for oss nordmenn. Auto-innstillinga er avhengig av lysnivået. Er det dagslys, vil ikkje lyset på Opelen kome på. Van som eg er med bilar med automatisk køyrelys, byrja dette å irritere meg.

Ei løysing ville vore å be verkstaden kople om, men slik vil kosta litt. Ei anna løysing var å lokalisere lysfølaren og dekke han til. Etter å studert dasjbordet nokre gonger, fekk eg mistanken til ei lita halvkule som stikk opp på midtkonsollen. Eg leitte fram svart tape i verktøykassen og dekka ho med nokre små lappar.

Trikset med tape fungerte aldeles glimrande. Sidan lysfølaren no er dekka til og angir mørke heile tida, virkar auto-innstillinga slik eg vil at ho skal virke og ikkje korleis Opel eller EU vil. Til høgre ser du bilete av hacken.

Misforstått service?

Eg er ikkje ein som likar å bruke for lang tid i butikkar. Eg veit kva eg skal ha og det er fort inn, hente, betale og vidare. I dag besøkte eg eg eit lokalt utsal av ei kjede eg har vore innom eit par gonger før. Tidlegare har eg oppdaga det eg trengte eller området det var i frå inngangen. Då var det berre å hente det og returnere til kassen.

Kjeda har mykje løge, men eg greidde ikkje å få auge på avdelinga eller vara med eit kjapt sveip over reolane og veggene frå inngangen. Ekspeditøren var hjelpsam og følgde meg til reolen og plukka fram vara for meg. Når vi gjekk tilbake til kassa, sa eg at det kunne vere lurt om dei kunne henge opp skilt frå taket eller setje opp skilt på reolane, slik at ein lett såg kor dei ulike avdelingane var. Svaret var uventa, men i det minste ærleg. Policy til kjeda er å ikkje merke opp i butikken. Tanken er at kunden, på vegen til vara dei skal ha, vil finne andre varer som dei treng eller har lyst på. Utifrå ein enkel og logisk tankegang virkar det som ein grei måte å auke omsetninga på. For min del er det mangel på service og det må skape ein del meirarbeid for dei tilsette.

Eg sa til ekspeditøren at når det var vanskeleg for meg å finne ei vare i ein butikk, handlar eg på internett. Der er det lett å søke etter det eg treng. Du kan hevde at eg  må betale frakt når eg handlar på nettet. Då må ein høgse på at å løyse bilen for å køyre 4 mil med i tillegg ein bom på 2 x kr 28, er mykje dyrare enn å betale 49 til 150 i frakt med Posten eller eit anna transportfirma. Å måtte vente nokre dagar ser ikkje som noko vesentleg ulempe.

Det er heilt tydeleg at kjeda ikkje har hatt kundar som meg i tankane. Eg er vel kanskje litt spesiell sidan eg,  for å spare tid på å lese nyhende, brukar programvare til å lese nettsidene og markerer det som er nytt sidan sist.

Jammen har vi nordmenn fått god råd

I dag var det eit innslag i Aftenposten på kven som var lønsvinnarane siste år. Eg nøsta meg tilbake og plukka ut ein tabell frå Samfunnsnotat nr 12 /11 til LO med oversikt over lønsauken frå og med 1990 fram til og med 2010. Deretter besøkte eg SSB som kunne opplyse at konsumprisindeksen frå og med januar 1990 til og med desember 2010 var:

Deretter sett eg meg ned med eit rekneark og gjorde nokre utrekningar som baserer seg på industrien i alt.

For å vere litt romsleg kan vi sei at reallønsveksten, dvs meirauke i løn enn prisstiginga, er på ca 55% i perioden.

Det må vere lov å stille spørsmål om ikkje dette har hatt innverknad på konkurranseevna til Noreg. Det er berre å sjå til Tyskland i artikkelen «Ti år uten lønnsøkning i Tyskland» av Dagens Næringsliv av 28.12.2011:

Deler man de tyske lønnsmottakere inn i ti grupper rangert etter nettoinntekt, så har ti-delen med lavest lønn hatt en reallønnsnedgang på nesten 20 prosent fra 2000 til 2010, mens den ti-delen som tjener best har hatt en reallønnsøkning på 2,7 prosent. Ikke per år, men totalt for alle de ti årene.

Kun to av de åtte andre gruppene har hatt en svært liten reallønnsøkning.