Deja vu, syklistar

For 11 månadar gjekk eg lei den generelle haldninga til syklistar og bruk av lys. Eg skreiv eit lite innlegg der eg sa klart ifrå kva eg meiner om dette tullet.

I dag, på veg til arbeid, møtte eg 5 syklistar. Alle, som ein, hadde ikkje lys på syklane sine. Det var ikkje ungar, men vaksne på veg til arbeid på Nav, Vegkontoret eller dei andre kontora på Hermansverk. Godt utdanna folk, som burde gå føre som eit godt eksempel.

Som eg sa ifjor: Alle skal ta omsyn til syklistar, dei drit i alt!

Dagens sparkstøtning

I min barndom køyrde eg sparkstøtning. Ein sparkstøtning har stålmeier og går som fy på is og hardpakka snø i vegen. Med åra som har grunnlaget for bruk av sparkstøtning forsvunne i tråd med auka trafikk, salting og strøing av vegane. I sitt rett element er ein sparkstøtning eit effektivt forflyttingsmiddel, ikkje minst moro når ein konkurrerte mot andre ungar eller unge til sinns.

Dei siste åra har eg sett utbreiingen av elektriske sparkesyklar i byane. Eg har sett kollegaer susa rundt på dei. Hadde det ikkje vore for øyrene, hadde dei glist rundt. Dessverre fekk eg aldri prøvd syklane i byane, får skulda på Covid-19 og bråstoppen i reiseaktiviteten. I dag føretrekk eg Teams enn timevis på reis til og frå byar og tettstadar. Flyplassar er so 2019.

Eg var innom Elkjøp i veka og henta datautstyr eg hadde tinga, og la merke til at dei hadde for sal elektriske sparkesyklar. Sidan eg er ein stor kar, må eg alltid kontrollere om desse tåler meg. Mange av tilboda, inkludert Elkjøp sitt, har maks vekt på 100 kg. Eg treng litt meir margin for å sikre at sykkelen ikkje dauar vekk når han ser litt stigning. Google er min venn og etter litt søking landa eg på Wilfa E-way E500. Komplett hadde eit medlemstilbod og sluttsummen enda på kr 4.490, 2.000 under listepris. Nesten kr 1.500 under Elkjøp sitt «tilbod» på ein langt svakare modell. Tinga på torsdag, mottok han fredag. Effektiv levering av PostNord. Eg tok nokre småturar på fredagen. Minnene frå tida med sparkstøtning var ikkje langt unna.

I dag tok eg ein lenger tur for å teste ut batteriet og lære korleis eg skal takle ujamnheiter og bratte bakkar. Starte heimefrå, nedover Njøsavegen og Gjertrudbakken. For de som kjenner den er den bratt. Det få som greier å sykle opp, sjølv på lettaste gir, utan assistanse frå elektrisk motor. Eit lett trykk på bremsen set Wilfa E-way E500 i regenereringmodus. Halvveges nedi bakken hadde sykkelen regeneret batteriet fullt. Regeneringsbremsen slepp opp og farten aukar. Løysinga er å trykke bremsen litt lenger inn slik at skivebremsen bak tek. Det er greit å få med seg dette. Kan lett bli ei overrasking om ein ikkje er klar over det. Kontakt med asfalt i høg fart er aldri bra, berre spør Tarjei Bø.

Utover gang- og sykkelveg, rundt Hamre, forbi Hanahaug og innover Strandavegen og tilbake til Njøsavegen haldt eg for det meste maksimal fart på 22 km/t. Som venta måtte han ha litt hjelp i midten av Njøsabakken. Når den biten var unnagjort, plukka han gradvis opp fart og haldt full fart heim. Det verste partiet på turen var nok over steinlegginga samt brua nede i sentrum på Hermansverk. Dei rue steinane, asfaltlappeteppet og betongen merkar ein når fjøringa berre er dekka. Lurt å opne kjeften litt so tennene ikkje klaprar.

Eg starta med 100% batteri. Heimkomen var det att 62%. Turen er 11,1 km ifølgje Google. Sykkelen brukte 38% av batterikapasiteten. 11,1 delt på 0,38 gir vel 29 km i total kapasitet. Produsent oppgir 45 km. Eg synes det er OK med tanke på at eg er på «feil side» av vektskalaen. I tillegg hadde ruta nokre bakkar som gjekk hardt ut over batteriet. På flat mark ville det, sjølv med meg, vore nærare 45 km kapasitet.

Mer er mindre

Eg har lagt merke til at det har vorte litt meir lading i sommar på den lokale Mer-stasjonen. I går var det ein artikkel i lokalavisa om at det var problem med ladestasjonen til Mer i Sogndal, og at det hadde vore det ei stund. For underhaldninga si skuld sjekka eg ladekartet til Mer. På stadar nær meg som Hermansverk, Sogndal og Skei i Jølster har det vore problem med ladestasjonane i lang tid:

Ved Thon Hotel Jølster har ein ladestaasjon vore delvis defekt i 2 – to – månadar. Dette er for dårleg, Mer.

  • Når har de sett ei bensin- eller dieselpumpe ute av drift i meir enn nokre dagar?

Skulle tru at Mer ikkje tok elektrifiseringa av Norge på alvor. Minner òg sterkt om haldninga at det er fint å opne eller lansere nye ting, men vedlikehald i etterkant har ikkje vore i våre tankar. Kan også nemne at stasjonane støttar maksimalt 50 kW lading, som er så 2015.

Når eg kjøper elektrisk bil ein gong i framtida, forventar eg at når det oppstår ein feil på ein ladestasjon, blir det ordna innan to arbeidsdagar.

Déjà vu – allerede sett

Déjà vu – allerede sett – eg er so gamal at eg forelder til ungar som er i eller nærmare seg 20-åra. Weird Al Yankovic var ein kar eg vart merksam på etter å ha sett filmen UHF. Eg kjøpte ein del CDar med parodiar av sanger frå andre artistar. Mykje var utruleg bra som «Like a surgeon» til «Beat It» og «Bad» .

Når eg sat ved bordet for 30+ år sidan, traff sporet veldig bra. Når eg sit ved andre sida av bordet, som 50+, ser eg at han treff utruleg bra når mi rolle har endra seg. De får gjere dykk opp dykkar eigen meining, men tåler du ikkje satire og er hårsår stoppar du her.

Vil du høyre meir, har han eigen Youtube-kanal

Var dette gjennomtenkt, Skatteetaten?

Eg var i ei tidleg pulje som mottok melding på tirsdag 16.03.21 om at skattemeldinga mi var klar. Av gamal vane var eg klar. Alle årsoppgåver var lasta ned og det var enkelt å sjekke at alt stemte. I tillegg måtte eg fylle ut litt intekter på si. Alt var «gulle godt». Her var det berre å sende inn og so vart det gjort. Stussa litt over formuesverdiar, men av vane har Skatteetaten kontroll på dei eg ikkje har kontroll på…

Onsdag 18.03.21, ut mot kvelden, tok mor mi kontakt. Ho hadde fått ei melding med informasjon om nedsetting av formuesverdien på bustad i skattemeldingen 2020. Eg stakk nedom og reagerte på at husværet hennar hadde fått svært høg verdi i skattemeldinga. Brevet ho hadde fått melding om låg ikkje på Skatteetaten sine sider, men i Altinn i sin postkasse og starta slik:

Som følgje av kommunesamanslåinga av Balestrand, Leikanger og Sogndal kommune, hadde Skatteetaten (i sin uendelege visdom) funne ut at no var vi i gamle Leikanger, og heilt sikkert Balestrand kommune, blitt urbaniserte. Bustadverdiane hadde skote i veret.

Eg kunne enkelt konkludere med at verdien som var sett opp som utrekna, ny marknadsverdi var langt over det husværet til mor mi var taksert og kjøpt for i 2019. Det var ikkje eit snev av realisme i verdsetjinga. Her var det berre å bruke justert 2019-verdi, som i det minste traff marknadsverdi rimeleg bra.

Ut på kvelden 18.03.21 fekk eg same melding. Eg henta dokumentet og las over det. Her òg var det ikkje eit snev av realisme i den nye verdsetjinga. Om Skatteetaten er interessert å kjøpe meg ut, har dei kontonummeret og kan overføre pengane til meg. Når det er sagt, har eg nokre spørsmål til Skatteetaten:

  1. Korleis har de kome på ideen om at marknadsverdiane på eigedomar (i utkantane), ved ei kommunesamanslåing, aukar 30+%?
  2. Korleis har Skatteetaten ikkje fått med seg at skattemeldingane var planlagt lagt ut dagane før 18.03?
    Vi treng informasjonen om verdsetjinga av eigedomar før vi får skattemeldingane!

PS! Alle i gamle Leikanger og Balestrand kommune må setje ned verdien til justert 2019-verdi. Eg er rimeleg sikker på at Skatteetaten sine marknadsverdiar vert sett som grunnlag for eigedomsskatt i nye Sogndal kommune. Her er det pengar å spare!

Brot på ytringsfridom?

Amazon fekk nok av Parler sin brot på deira vilkår og avslutta oppdraget med å drifta fundamentet til tenesta.

  • Er dette brot på ytringsfridomen?

La oss sjå litt på første tillegget (first amendment) til grunnlova i USA:

Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.

Amazon, eit privat aksjeselskap, er ikkje bunden av første tillegget til grunnlova. Det er kongressen, lovgivarane, som ikkje skal lage lover som skrenkar inn fridomen til å ytra seg.

Sjå på Amazon som ein bar. Her kjem det inn folk som vert servert. Nokon vert fulle, høglytte, yppar til kamp eller blir for pågåande mot f.eks. det motsette kjønn. Som eigar av baren har du visse reglar som må følgjast. Når ein gjest ikkje føl reglane, vert vedkomande bortvist frå baren.

Kva vil vi egentleg?

Sognekraft har arbeidd med å legge til rette for etablering av eit datasenter halvveges inn Huksdalen, i ytre delen av det som var Leikanger kommune. Dette er eit anlegg som ville ha lege langt frå folk, ikkje forureina, ikkje støya ned naboar eller vore til sjenanse for ålmenta. Men det er ikkje bra nok. Nei, her skal alt vera som før. Tenkjer eg let denne henga:

– Om kommunane og dei folkevalde seier nei til å nytta kraftressursane våre til å skapa arbeidsplassar på denne måten, og meiner dei heller bør etablerast i meir sentrale strøk, så er det eit tydeleg signal me sjølvsagt rettar oss etter.

Terje Bakke Nævdal, dagleg leiar Sognekraft

Alle skal ta omsyn til syklistar, dei drit i alt!

Dette er vellagra frustrasjon som fekk sin katalyst i kveld. Eg køyrde heimanfrå og var akkurat starta heimover Gjerde. Eg registrerte ein velkledd joggar med refleksvest 100 meter lenger framme, sjølv om gatelysa langs vegen var delvis av. På mi side, i mørket, utanfor mine nærlys var det eit eller anna avvik i mørket eg registrerte. Eg kan ikkje peike på akkurat kva det var som ikkje passa, men noko stemde ikkje. Eg slo på lyshornet for å lyse opp. Og der, kom ein velvaksen person, på sykkel utan lys eller nokon form for refleks, på feil side av vegen, rett i mot meg. Eg svinga ut, men kunne ikkje dy meg i å ta eit par trykk på bilhornet. Ein slik arroganse kan eg ikkje la gå utan at eg kommenter på ein eller anna måte.

Det er ikkje første gong eg ser syklistar som drit i alt. No når det er mørkt, er det lett å plukke ut dei som legg alt for stor tillit til at vi bak rattet har ei overnaturleg evne til å sjå i mørket. Hadde det berre vore ein sporadisk unge, som ikkje hadde greidd å slå på lyktene på sykkelen, skulle eg ikkje skrive noko. Nei, her er det vaksne og foreldre som sviktar over heile fjøla. Det verste av alt er at dei som arbeidar med veg, anten på Vegkontoret eller Fylkeskommunen, ikkje går føre med noko godt eksempel. Eg har fleire gonger møtt mørklagde syklar med ryttarar frå vegstyresmaktene oppå. Plakatane med Vis hensyn og ein syklist langs vegane har ein sur bismak hos meg.

Til alle foreldre ber eg innstendig om at de syt for at sykkelen til poden får lys både framme og bak. Har de råd til å kjøpe elsyklar til kr 30 000 til avkommet, kan de bla opp nokre hundrelappar til lykter framme og bak for å sikre at dei veks opp.

Eg manglar overnaturlege evner. Sit eg bak rattet på 1,5 tonn med bil veit eg kven som tapar. Joggar eg etter vegane blir det nok mest vondt for meg….

Krav til lys og refleks på sykkel

DSA – Divided States of America

Som ein som har levd gjennom slutten på den kalde krigen, glasnost og roen som følgde, er det med stor uro eg har sett korleis USA har utvikla seg dei siste 4 til 5 åra. Med Donald Trump er det tydelegare enn nokon gong at USA er på veg inn i einvelde. Det republikanske partiet er redusert til lojale, tanketomme følgjarar utan ryggrad, livredd for å kome i unåde, samtidig som dei ser at å vere lojal, kan sikre dei økonomi og status når einevelde kjem. Eg kan ikkje noko anna enn å stille meg spørsmålet:

  • Korleis kunne dette skje?