Sette meg ned for å sjå den siste Supermann-filmen. Har alltid likt superhelt-filmar, men må innrømme at det siste ti-året har det gått i bratt unnabakke. Etter knappe 30 minuttane orka eg ikkje meir, eg kjem ikkje til å sjå denne filmen ferdig.
Filmen lassar på med dårlege effektar allereie i starten og det stoppar ikkje. Det kan vere alt frå merkeleg rørsler i pelsen til Krypton, hunden til Supermann, til korleis rustningar og monster ser ut. Ein har prøvd å overgå seg sjølv ved å lage fantasier/scener som skal sjå spektakulere ut, men blir noko heilt anna. Tittaren vert drukna i dårleg effektar som minner om eit dataspel for nokre år sidan. Sjølve historien, om enn meir tidrett, fenga meg heller ikkje. Eit forsøk på å overføre vår kompliserte verd til Supermann si verd, men Supermann har alltid vore fantasi og høyrer til ei ukomplisert fantasiverd.
Sat og såg nyhende i kveld, demonstrering mot olje ved Mongstad raffineri. La merke til at demonstrantane hadde på seg og nytta mykje oljebasert. Her var det nylon, regnklede, fleece og sikker fleire typar klede heilt eller delvis i polyester og polyamid. Trur eg også såg plastrøyr dei hadde stukke armane i for å lenke seg samen. Dei som var på sjøen sat i kajakkar og kanoar i plast og glassfiber, som også inneheld plast. Vi må heller ikkje gløyme solbriller der både innfatning og det mørke «glasset» er plast. Til slutt må eg dra fram soveunderlag og -posar.
Må sei at skal ein demonstrere mot noko ein er mot, må ein for f**n ikkje nytte noko som inneheld det du demonstrerer mot!
I videoredigeringa mi nyttar eg ein variant av Erazer Major X10 med Ubuntu 24.04 og FlatPak-versjonen av Handbrake og IntelMediaSDK. Videoar blir etter ferdigredigering omkoda frå tapsfri video til AV1 ved hjelp av Intel Arc QuickSync si maskinvare for AV1. Etter oppgradering frå Handbrake 1.9.2 til 1.10.0 fekk eg beskjed om at kodinga av vidoane feila. Eg søkte støtte hjå fellesskapet rundt Handbrake og ein har identifisert ei lus i versjon 1.10.0 #7041.
Eg gjekk til https://github.com/HandBrake/HandBrake/releases og hente ned versjon 1.9.2 saman med IntelMeidaSDK. Avinstallert versjon 1.10.0 og fekk på plass den gamle versjonen frå kommandolina:
I månadsskifte mai/juni var eg sørover til Normandie og besøkte mellom anna landgangstrendene under andre verdskrig. Tidleg i august sette eg avgårde på mi andre reise denne sommaren for å gjere meg kjent med deler av Norden eg ikkje har vitja før. Turen gjekk nordover gjennom senter av Nord-Sverige (E45) med ein svipptur innom Kiruna før eg kryssa over til Finland og Inari, nordaustlege hjørne av Finland. Køyrde nedover austsida av Finland med stopp innom skistadar som Rovaniemi, Ruka og Kuusamo. Komen ned til Finskebukta snudde eg vestover til Helsinki og oppover vestkysten tilbake til Botnvika før turen gjekk heim via skogane i Sverige og Härjedalen, Røros og over Sognefjellet.
Om det er to ting som kan oppsummere turen er det skog og reinsdyr. Vær budd på lange strekker med skog. I Nord-Sverige er det litt kuppert slik at du til tider kan sjå lengre enn veggen av tre langs vegen. I Finland er det flatare. Avbrota frå veggen av tre langs vegen er sjeldnare. Ver budd på at «Rudolf» vandrar i vegen og grøftene i dei Nord-Sverige og -Finland. Det beste med å køyre i Sverige og Finland er at vegane er mykje betre enn i Noreg med mindre trafikk. Skal du til Finnmark er E45 vegen å køyre. Bubilar er det lite av, men det er enkelt å passere dei takka vere dei gode vegene. I Noreg er det langt verre, Sognefjellet og Lustrafjorden er eit mareritt om sommaren.
Lading: Som under forrige reise valde eg å basere meg på Tesla og Ionity-abonnement. Dei er klart rimelegast, omlag halv pris med kr 3 – 4 per kwh. Ionity hadde førsteprioritet sidan dei støttar 800 volt-arkitekturen i bilen. Vanlegvis kjem eg til ladarane med 15-20% igjen på batteriet. Eg køyrer ikkje batteriet i botn sidan eg likar å vere budd på det uforutsette. Alt fungerte og eg var ofte einaste bilen som lada. Med maks ladefart på 240 kw og ei rimeleg flat, trinnvis kurve er eg med ein 350 kw Ionity-ladar vidare på mellom 15 og 20 minutt. Etter 3-4 timar i bilen er det godt å bruke minuttane til å gjere nødvendige ærend og gå litt rundt før neste økt bak rattet. Med ein Tesla-ladar, som i dag berre leverer 400 volt, er maks ladefart rett under 100 kw og ladestoppet vert i overkant av 30 minutt.
Førarstøtte: Er veldig nøgd med førarstøtta, ho skuffar ikkje. Bilen har full oversikt over det som skjer rundt han som gjer det veldig avslappende å køyre. Det einaste kjedeleg er at eg ofte må svakt røske i rattet når bilen kjeftar på meg fordi han meiner eg ikkje har hendene på rattet på dei laaaaange, rette strekkene.
Med litt aktiv køyring på vestlandsvegar som inkluderer kapping av svingar og å legge seg ut på eller over kvitestripa for å passere møtande bilar, får eg ofte opp «Ta deg ein pause»-varslet. Må trekke på smilebandet når det kjem opp 5 minuttar etter min siste stopp, men ein lita berøring av bremsen fjernar som oftast varslet. Skulle gjerne hatt moglegheit å slå det heilt av, men den innstillinga er ikkje tilgjengeleg.
Navigasjon: Det er framleis lite tilfredsstillande at Tesla-ladarene ikkje er med i navigasjonen til Hyundai. Eg må nytte Chargefinder for å sjå om det er Tesla-ladarar på neste strekket om det er for langt mellom Ionity-ladarane. Lista over dei geografisk næraste ladarane, der du er eller ved destinasjon, i bilen sin innebygde navigasjon er smart om ein må gå for ein anna ladeleverandør.
Komfort: Det har teke meg litt tid til å bli komfortabel i førarsete. Setet er ikkje like komfortabelt som i min forrige bil, Byd Tang. Eg må passe på å variere sitjestillinga meir. Skulle gjerne hatt meir støtte under låra, men i Ioniq 6 kan du ikkje trekke ut framdelen av seteputa.
Underhaldning: Med Android Auto har eg naturlegvis musikk og bøker via strauming, men det eg lyttar mest på under turane mine er NRK som radio-app. Alltid kjekt å få med seg nyhende, Reiseradioen og anna underhaldning på turen.
Eg har køyrt litt rundt no i fellesferien og kjenner meg att i trafikkbilete. Det har vorte vesentleg meir utfordrande opp gjennom året. Det er uhorveleg mange bubilar, nokre personbilar dreg campingvogner og det er mange leigebilar på vegene. Med andre ord det er mange ulike type turistar på vegene. Nokre køyrer for første gong eller ein av dei få gongene i året ein større bil.
I går var eg på retur frå ein lengre tur. Ca 5 mil heimefrå kom eg bak ein bubil som femte bil. Bubilen holdt 50-60 km/t i 80-sona. Her på Vestlandet er strake strekker sjeldan og vegane er ofte smale. Etter ei rask visualisering av den næraste mila konkluderte eg med at her ville det vere vanskeleg å arbeide seg fram i køen for å forsere hindringa. Bubilen viste ikkje teikn til å ville køyre ut og sleppe personbilane som følgde forbi. Eg valde å ta av og køyre «gamlevegen» for å sleppe køen frå meg. Orkar ikkje å ligge bak i rykk og napp, langt under fartsgrensa fordi den/dei framfor ikkje taklar svingete veger.
Etter avstikkaren kom eg ut att på hovudvegen og jaggu kom eg bak nok ein bubil, denne gong som fjerde bilen. Same erfaring som bubilen og køen eg valde å sleppe frå meg, det gjekk i 50 – 60 km/t i 80-sona. Når vi kom til ei 70-sone med rettare veg, forsvann han i 80 km/t. Nærma vi oss svingar, minka farten att. Bilane som hadde lege mellom bubilen og meg, hadde teke av frå vegen dei siste kilometerane og eg var no rett bak. Sidan vi ville kome til eit parti med mange svingar, gav eg teikn til at eg ville forbi med lyshornet. Bubilføraren viste ingen teikn. Litt etter brukte eg lydhornet, men ingen reaksjon. Føraren passerte fleire stadar han kunne køyre ut og virka heller å forsøke å auke farten. Vi kom til partiet med svingar og der starta bubilen å kappe svingane. Etter eit par svingar blinka eg godt med lysa, bubilen sakka av farten slik at eg kom meg forbi.
Når eg køyrer bil, held eg alltid full kontroll med det som kjem bak meg. Dersom det er køyretøy som tek meg att, gjer eg alltid mitt for å sleppe dei forbi så raskt som mogleg. Eg vel å gjere for andre det eg vil at andre skal gjere for meg. Er det å vise omsyn for mykje å forlange?
Dei japanske bilmerka har slite med omstillinga til elektriske køyretøy. Nissan var først ute, men «somna ved rattet». Mazda har rota på med ein MX-30 med 200 km rekkevidde, men lanserer no Mazda 6e, ein kinesisk bil med Mazda-logo. Bilen ser pen og tiltalande ut, ein bil som har fanga min interesse. Alt fell i hop når eg ser på detaljane.
Bilen kan leverast med eit batteri på nesten 69 kwt eller eit på 80 kwt. Det minste batteriet kan lade med maksimalt 165 kw. Det store batteriet kan berre lade med maksimalt 90 kw.
Lite batteri
Stort batteri
Det burde ikkje vore lov å selje bilar med stort batteri og ein maksimal ladefart på 90 kw i 2025. Slik ladefart var bra for 10 år sidan, ikkje i dag. For dykk som ønskjer ein Mazda 6e, styr unna det store batteriet. På hurtigladar vil ei lading frå 10 – 80% ta dobbel så lang tid i høve det små batteriet. Du kan lade det små batteriet to ganger før du har lada det store batteriet ein gong frå 10-80%! Valet er enkelt.
Vi tok ein tidleg ferietur i år og køyrde ned Sverige over Storebelt via Kolding og Tyskland. Autopass-brikken fungerer på Storebelt-brua, men på Lillebelt må du fram med kredittkortet. Andre overnatting vart i Büsum for deretter å følgje kysten av Tyskland, Nederland, Belgia og Frankrike nedover til Carentan. Vi var innom tallause landsbyar langs landevegen på turen ned og heim. Det gir eit heilt anna inntrykk enn å følgje dei store motorvegane.
På turen ned var vi innom området der slaga om Ypres stod. Vi besøkte museet i Zonnebekke og fekk formidla grusomheitene i perioden 1914-1918. Ein halvmillion drept og skada langs ei frontlinje som flytta seg att og fram 5-8 km i løpet av åra.
Vi vandra på stranda i Dunkirk, der engelskmennene hadde ryggen mot havet i starten av andre verdskrig. Nede i Carentan nytta vi tida til å vitja strendene for D-dagen i 1944, frå Utah Beach i vest til Sword Beach i aust, nær Ouistreham.
Returen heim gjekk via Paris, Verdun, Ardennes og motorvegane i Belgia og Tyskland tilbake til Danmark og over Storebelt igjen. Ikkje overraskande stoppa vi ved minnesmerka i Verdun til minne om slaga under første verdskrig. Nok ein stad med opp mot ein halv million døde og skada. Vi opplevde området der tyskarane hadde ein siste motoffensiv i slutten av andre verdskrig. Men kva med bilen, spør du?
Lading: Eg valde å basere meg på Tesla og Ionity-abonnement. Dei er klart rimelegast, omlag halv pris i høve andre. Sidan eg køyrde mykje utanfor dei store transportårene, måtte eg også nytte andre ladenettverk. Sidan Tesla ikkje tilbyr 800 volt lading, maksar ladinga med 97 kw. Det er fint når du treng ein matbit og ein tur på «det lille kontoret». Ein slepp å svelge maten heil medan ein «gjer sine forretningar». Pausar er gull etter 3-4 timer på motorvegen i til tider tett trafikk i opp til seks felt. Sidan eg har hatt to ICCUar som har teke kvelden, valde eg å ikkje ta med ladekablar for vekselstraum/AC. Det var like greitt sidan hotella vi overnatta på ikkje tilbaud lading.
Førarstøtte: Om det er noko som overraska meg stort er det førerstøtta til bilen. Tillit er noko man byggjer, ikkje noko man har. Her må eg sei at eg aldri har opplevd at førerstøtta feila. Bilen har full oversikt over det som skjer rundt han. Veldig avslappende å la bilen køyre seg sjølv. Kunne tenkt meg at bilen kunne kjenne at eg holdt i rattet, ikkje at det var motstand i styringen. Kjedeleg å ofte svakt røske i rattet når bilen kjeftar på meg fordi han meiner eg ikkje har hendene på rattet på dei laaaaange, rette strekkene.
Navigasjon: Det er lite tilfredsstillande at Tesla Superchargers ikkje er inkludert i navigasjonen til Hyundai. Det andre er at stemmestyring ikkje er tilgjengeleg på norsk språk. Du må skrive med tastatur og det er ikkje smart når du køyrer. Eg testa engelsk språk på navigasjonen i 2024, men bilen forstod ikkje mi uttale av namna på dei norske stadane. Orka ikkje å teste uttala mi av flamske og franske stadar. Lista over dei geografisk næraste ladarane i bilen sin innebygde navigasjon er smart når det nærmar seg lading. Opplevde at Ionity til tider var full med ladekø og plan B må ein alltid ha om ikkje Tesla er i nærleiken.
På sommaren er ikkje trongen til å forvarme batteriet før lading stor. Bruk av innebygd navigasjon er ikkje nødvendig. Du kan bruke Android Auto eller Apple Carplay. Google Maps har ingen problem å forstå meg, sjølv om mi uttale av franske og flamske stadnamn til tider kan bli feiltolka.
Motorveg i høg fart: På Autobahn med fri fart var det heilt greitt å legge cruisekontrollen på 140 eller 150 km/t. Eg testa ein periode i 175 km/t, men det vart litt for fort i mengda med trafikk på turen. Forbruket aukar vesentleg med høgare fart. Det kan vere like greitt å legge bilen på det som blir tilrådd, 130 km/t. Berre hugs å følgje godt med i spegelen når du skal køyre forbi. Det hender at bilar med god fart nærmar seg fort. Minst to blikk må til for å bedømme farten på slike.
I dag var avtalen med forhandlar å hente ut lånebil i 14-tida for ei lengre feriereise. Like før kl 9 ringde telefonen min. Forhandlar lurte på om eg kunne kome til kl 11. Dei hadde fått inn ny ICCU/ladestyringseining til bilen min og ville montere den. Heldigvis har eg ein slik jobb som gjer at eg kan kaste meg rundt, køyre knappe 2 timar og plukke opp att der eg slapp. No kryssar eg fingrane for at den tredje ICCUen bilen har hatt aldri utviklar ein defekt. Eg er lei.
Medan eg sat der oppe tikka det inn ei melding frå Hyundai Motor Norway om eg kunne vurdere det siste verkstadbesøket mitt. Det var servicen 9. mai, gjekk eg ut ifrå. Når dei vel å pirke i ein gretten bjørn/kunde, skal eg jammen klore frå meg. Dei fekk ein kort versjon av det under.
Forhandlar gjer som godt han kan, og er fanga mellom borken og veden. Mi harme er retta mot Hyundai Norge, som ikkje vil ta ansvar for noko knytt til problema med ICCU. No har det kosta meg 1500 km ekstra køyring som utgjer gode 22 timar i bil att og fram. Og det er ikkje slik at reparasjonar kan takast utanom mi arbeidstid.
Hyundai er vel kjent med problemet, men har ikkje rekt ut ei hand til kundane. Dei let forhandlarane ta støyten. Nei, Hyundai, har de levert langt under pari kvalitet, må de stå rakrygga og ordne opp. Slik det er no står kundehandsaminga til stryk. Som kunde er eg IKKJE NØGD, for å stave det ut med store bokstavar. Eg veit ikkje om eg kan eller vil tilrå folk å kjøpe Hyundai i dag. Alt ekstra trøbbel og bortkasta fritid slit på humøret og ikkje minst tilliten til bilen. Eg forventa meg eit problemfritt bilhald med service kvart andre år eller 30 000 km.
Til og med ein 1984 Skoda 120 GLS eg «piska» att og fram til Oslo i studietida, for snart 40 år sidan, var langt meir driftssikker enn Ioniq 6en min. Skodaen kasta aldri inn handklede, sjølv om han ofte låg opp mot turtallsperra.
Hyundai kan hente inn att situasjonen ved å vise at dei set pris på kundane sine. Eg meinar at alle vi som har vore utsett for vanskane burde fått «eit plaster på såret» for ulempene og irritasjonen defekte ICCU(ar) har skapt. For min del kunne eg sett føre meg kompenasjon av denne typen:
3 servicar kostnadsfrie for kunden
3 år gratis lading på Charge MyHyundai
Hyundai, ikkje la ideane mine vere avgrensande og gjerne kombiner. Overrask oss kundar med noko postitivt. Som sagt kundehandsaminga hittil står til stryk. Frå botn kan det berre gå oppover.
Maskina eg sit med i stova saman med eit auga og øyra på TV, er ein eldre modell. Som dei fleste Windows-maskinene har ho vifte. Når maskina står på tøy eller skinn, blir det ikkje mykje luftgjennomstrauming. Sjølv om maskina arbeidar med lette oppgåver, blir ho varm. Det er berre slik det er med Intel-prosessorar. Engergieffektivitet har ikkje vore førsteprioritet der.
Eg har leita etter eit alternativ utan vifta ei stund og enda opp på Apple MacBook Air 13. Fann ingen Windows-baserte som var viftelause med god yting. Valde å kjøpe ei M3-maskin med 16 GB minne og 256 GB frå Outlet til Elkjøp som sparde meg fleire tusen. Maskina var kategorisert som ny, komplett i orginal emballasje og det stemde.
I dag var bilen 30 000 km service. Ny ICCU vart av forhandlar tinga 23. april, i håp om at han kom fram til servicen og kunne skiftast same dagen. Det gjekk ikkje, alle restordrar på ICCUar av typen til Ioniq 6 har ingen estimert leveransedato. Her kan det bli snakk om at det er «høgt opp og langt fram» til bilen blir reparert. For min del nærmar det seg ein lang bilferie. Forhandlar jobbar med å gi meg ein lånebil turen, men når ein kjøper ny bil var det ikkje dette eg forventa. To havari av ICCU, kva er sannsynet?
Arild Bjørk 