Eg testa Xubuntu 10.04 LTS når han kom. Eg greidde å kople til nettverksdisken min, men han ville ikkje opnast i utforskaren (Thunar). Tenkte eg skulle teste igjen etter at det har gått 3 månadar og vel 160 MB med oppdateringar, men problemet var framleis der. Eg søkte litt etter løysingar og løysinga fann eg her:
såg det ut til fuse mangla i Xubuntu. Det er merkeleg at ein gløymer ein essensiell komponent når ein legg opp til å bruke Gigolo til å handterar nettverksdiskar.
Deretter var det berre å få på plass det andre. Her må du bytte ut username med ditt brukarnamn og/eller repetere lina for kvar brukar som skal bruke løysinga:
sudo gpasswd -a username fuse
Til slutt må du opne brukaren si mappe i utforskaren. I utforskaren må du slå på visning av skjulte filer. I Linux er alle filer og mapper som startar med punktum skjulte. Ergo vil du først sjå mappa .local når du har slått på visning av skjulte filer. Dobbelklikk på .local og deretter share og til slutt mappa applications.
Deretter opnar du mousepad eller tilsvarande tekstredigerer og legg inn følgjande tekst:
og lagrar denne som fila defaults.list i mappastrukturen .local/share/applications/ til brukaren. Til slutt kan det vere lurt å logg ut og så inn att for at det skal fungere.
Etter testinga av diverse Linux-versjonar la eg tilbake eit gamalt Windows-diskbilete med Microsoft Security Essentsitials. Eg oppdaterte all programvare inkludert Thunderbird e-postklient til versjon 3.1. Når eg skulle lese e-posten min, tok det svært lang tid før Thunderbird var klar.
Etter litt sjekka eg prosessbruk for prosessane i Oppgavebehandling. Til mi store overrasking var det ikkje Thunderbird som skapte problemet. Det var MsMpEng.exe (Microsoft Security Essential) som gjorde krav på det meste av ressursane. I vedlagde bilete er ikkje denne på meir enn 52%, men på forsøka mine har den faktisk vore oppe i 99%. Eg køyrer andre antivirusprogramvare som F-prot, Immunet og Panda Cloud Antivirus, men eg har ikkje opplevd noko slikt tidlegare. Konklusjonen er enkel:
Ikkje bruk Microsoft Security Essentials dersom du brukar Thunderbird som e-postklient!
I går posta eg ei melding der eg var skuffa over Ubuntu 10.04 LTS sidan vifta aldri stoppa. Greitt nok at ho gjekk for det meste på det minste nivået, men det var aldri ein stopp. So sat eg her og sjekka litt rundt ein prosessor til ein berbar pc og kom inn på ein minitest:
I also notice that the laptop runs slightly warmer on Ubuntu than it
does on Windows, even when it has been underclocked from 2.26 GHz to 800
MHz. The fan is also on much more often in Ubuntu than in Windows 7 and
is quite audible but not loud. CPU temps under load can exceed 50 C in
Ubuntu, significantly higher than that of Windows 7. Because of the lack
of optimization for notebook hardware in Ubuntu, the battery life in
Ubuntu is quite short, about 4 hours of life, give or take half an hour
depending on type of usage.
Det kan kanskje vere at det eg opplevde var at Ubuntu krevde litt for mykje av maskineriet slik at temperaturen aldri datt under det som var grensa for å stoppe vifta. Eg sjekka og såg at temperaturar på prossoren på like under 50 grader.
Ubuntu er Debian-basert og der er det høge krav til kva som kjem med. Debian si stabile utgåve ligg ikkje på «the bleeding edge». Debian 5.05 er basert på eldre kjerne og er meir restriktive med kva som vert installert. Debian er ein sterk støttespiller av fri programvare og det set sine grensar for kva som blir med i forhold til Ubuntu. Diverre passa ikkje Debian 5.05 til maskina mi. Det rimelege Broadcom 4315-kortet var ikkje støtta av kjerne 2.6.26 og ville difor ikkje fungere med Debian 5.05. Det merkeleg er at det har fungert fint med Ubuntu 8.04 LTS, men som sagt er det ein viss skilnad mellom standard Debian og Ubuntu.
Eg testa deretter openSUSE 11.3 med installasjon over nettverket/internett. Det som var merkeleg her var at den vesle installasjons-cden såg Broadcom-kortet, men år eg hadde installert openSUSE 11.3 så fekk eg ikkje det til å virke. Alt var på, men ikkje kul om eg fekk det til å virke. Eg er visst ikkje aleine med problemet.
Det kan vere at eg prøver meg att, men eg vurderer å anskaffe ei standard maskin. Ei lita nettbok med avgrensa oppløysing på skjermen er ikkje så godt å jobbe med når ein skal prøve ut noko nytt.
Eg var skuffa over 10.04 LTS når han vart slept i slutten av april 2010. Det første eg la merke til var at eg ikkje fekk han til å slutte å autolaste og vise innhald på diskar og einingar som vert kopla til.
Sidan det no er gått vel 2 månadar sidan han kom, tenkte eg skulle teste han på mi HP Compaq Mini 730eo. Installasjon gjekk greitt og eg lasta ned vel 220 MB med oppdatering inklusiv ny kjerne. Det var ein del nedlastingar med installasjon i starten, så det var ikkje uventa at vifta gjekk heile tida. Men eg byrja å stusse litt når maskina stod så å sei inaktiv i lengre tid og vifta ikkje stoppa. Søkte difor på nettet etter ubuntu 10.04 fan control og fann at det var mange som hadde problem med viftestyringa. Sensorar vart ikkje oppdaga og vifta gjekk. Verre var det med dei som hadde maskiner som vifta ikkje starta på. Maskina sloknar på grunn av varme.
Nei, Canonical dette er skikkeleg dårleg. 10.04 skal vere ein Long Time Support versjon som har høgare kvalitet og stabilitet enn dei ordinære versjonane. Kanskje er det tilfeldig at to av tinga eg treng er defekt.
I går lærte eg noko nytt. Eg fekk inn ei 3 år gamal HP 510 som i førstninga såg ut til å fungere upåklageleg. Dei som hadde ho hadde opplevd at ho brått slo seg av med ujamne mellomrom. Eg sette ho i støpselet og slo ho på. Maskina fungerte heilt fint ei lang stund. Eg la merke til at batteriet ikkje ville ta lading, men det er ikkje uvanleg at batteri er kaputt på gamle maskiner.
Eg sjekka kva for prosessar som Windows køyrte og om det var noko som hadde snike seg inn i oppstarten som kunne tyde på at ho var infisert av eit eller anna. Alt såg heilt fint ut og eg hadde sågar tenkt å friskmelde ho. Men brått slo ho seg av utan forvarsel. Det første som slo meg var overoppheting. Eg fekk blåst reint vifte og kjøleribber med pressluft. Starta maskina att, men ho slo seg av igjen etter ei lita stund. Eg var inne i BIOS og sette opp at vifta skulle gå når maskina var på. Det såg det ut til at maskina gjekk greitt, men eg var litt att og fram og det var pausar i løpet av testane så det var andre ting som gjorde det. Det enda uansett med at eg til slutt ikkje greidde å starte maskina att. Når eg trykte på av/på-knappen, blinka straumdioden men ingen ting skjedde. Eg såg meg nøydd til å dra nedom jobb for å få ut disken og sikre data frå han. Det er i slike situasjonar ein skjønar kor viktig det er å ta backup.
På jobben såg eg at eg hadde eit 90 watts HP straumadapter til ei eldre maskin. Volt, amper og pluggen stemde med HP 510. Maskina starta opp med ein gong. Eg la merke til at batteriet byrja å ta lading. Det var berre å setje igong utkopieringa og krysse fingrane for at det gjekk. Maskina oppførte seg eksemplarisk heilt til eg avslutta Windows. Ingen krasj, plutselege stopp eller anna tull.
Årsak til problema Det orginale straumadapter var forlagt og det var kjøpt inn eit 90 watts universaladapter på Elkjøp. Om ein les på det, skulle det greie å dra rundt maskina, men det har nok mangla litt. Det som har skjedd er at maskina har gradvis tappa ut batteriet når ho har gått på straum. Har ho vore lagt bort utan å vere påslått, har adapteret lada opp batteriet. Men når batteriet er på tilnærma 0% byrjar problema.
Lærdomen er å passe på å skaffe seg eit skikkeleg adapter. Skal ein gå for universal adapter bør ein gå for 120 watt når maskina har hatt eit 90 watt adapter og 90 watt når maskina har hatt eit 65 watt adapter. Eg såg på ClasOhlson at adapteret på 90 watt ikkje ville greidd å fylt krava HP 510. Det mangla noko på amperen når ein kom opp i spenning på 18-22 volt. Kanskje ein ikkje bør sjå så nøye på det som er skrive. For på universaladpateret som var kjøpt stemte volt og amper, men i praksis var det litt for lite.
Det skal ikkje vere enkelt å vere nynorskbrukar. Eg er vanlegvis OpenOffice-brukar, men held Microsoft Office i tilfelle det er det som blir brukt på skulen eller eg får ei kranglevoren fil som OpenOffice ikkje taklar. Hittil har OpenOffice aldri svikta meg.
Microsoft Office var installert og eg skulle berre klargjere for nynorsk på kontiane. Det naturlege var å gå via snarvegen Microsoft Office 2007 Språkinnstillinger. Alt skulle vere klart for at du skulle kunne skrive i Word 2007 med nynorsk som standard redigeringsspråk, men den gang ei. I over ein time prøvde eg mange forskjellige måtar fleire gonger:
via bandet “Se gjennom” og sett nynorsk og klikka på Standard…
redigert malen normal.dotm via «Fil» og Åpne osv.
sletta normal.dotm,
restarta maskinene og logga på med fleire konti utan hell.
Eg prøvde å finne løysingar via søk på nettet utan hell. Word 2007 ville ikkje ta nynorsk som standard redigeringsspråk. Til slutt måtte eg krype til krosset og stille Microsoft support eit spørsmål. Svaret fekk eg i dag først per telefon og så e-post.
Det viser seg at det er ei “lus” i Word 2007. “Lusa” har Microsoft visst om ei stund, men dei har ikkje gitt ut nokon fiks på ho enno. Ei midlertididig løysing er å gå inn i kontrollpanelet og justere tastaturoppsettet til nynorsk. Her er oversikt over alle plassar du må innom i Windows Vista. Det skal ikkje vere så stor forskjell på Windows 7:
Du må setje Standard inndataspråk i Windows Vista eller Windows 7 til Norsk, nynorsk (Norge) – Norsk.
Før du kan gjere det må du klikke på knappen Legg til… og krysse av for nynorsk slik at det kjem med i nedtrekksboksen for Standard inndataspråk.
Over tid har eg lagt merke til at dagens antiviruspakkar har blitt ressurskrevjande applikasjonar. Det er lettast å merke dersom du avinstallerer antivirus. Ein vil merke seg at det mellom anna går raskare å logge inn i Windows. Skilnaden er størst på eldre maskiner eller på dei nyare netbooks og maskiner med svakare prosessorar. Men du vil jamvel merke det på dei kraftigaste maskinene.
Eg har vore innom produkt frå Symantec, Norman, Avast, Avira, AVG, F-prot og Microsoft Security Essentials. Av desse er det nok dei to siste som eg vurderer som minst ressurskrevjande og masande. Sidan eg byrja å bruke F-prot har han est ut frå ca 36 MB i 2007 til nett i overkant av 60 MB i 2010. Norman anser eg til å vere ein av dei verste. Meinar å hugse at på jobbmaskinene tek Norman Antivirus ein plass mellom 100 og 120 MB i 2010. Det vil sei over 20% av tilgjengeleg minne på dei fleste maskinene våre. Det tek laaaaannnnngggg tid å starte opp ei berbar maskin med lite internminne, treg hard disk og ein stakkarsleg Pentium M-prosessor!
Sjølv har eg merka det mest på mi netbook med svak Intel Atom N270-prosessor, men også på ei 3 år gamal maskin med ein Core 2 Duo-prosessor. Minne er det nok av. F-prot fungerer greitt, Microsoft Security Essentials betre, men no meiner eg at eg har funne eit betre alternativ som eg testar:
ClamAV for Windows baserer seg på sky-basert teknologi for å spare på ressursane til maskina. Du kan gjerne stille spørsmål om kva dersom ikkje nettet er tilgjengeleg. For meg er det eit minimalt problem. Maskinene mine er for det meste kopla til internett. For det meste lastar eg ned programvare frå nettet og dei få eg har kjøpt på fysiske medium blir sjekke mot skya når eg legg dei inn. Det neste spørsmålet eg stilte meg var om mine data vert gjort tilgjengeleg for andre på nettet. Svaret er nei. Du kan lese meir om korleis ClamAV for Windows fungerer i FAQ.
Einaste ulempa er at han ikkje har tradisjonelt virussøk. Du kan ikkje søke gjennom ei mappe eller disk. Han har berre sanntidsøk av program som vert køyrt. Dette ordnar du ved å bruke ClamWin for Windows.
ClamWin for Windows har ikkje sanntidsøk og vil ikkje dra maskinressursar med mindre du gir han oppgåver som scanning av filer, mapper og diskar. Eit anna alternativ er å setje opp virussøk til visse tider, t.d. søke i Windows-katalogen. Funksjonaliteten vil bli integrert i ClamAV for Windows etter kvart. Inntil vidare kan eg leve med dette.
PS! Nemnde eg at dette er gratis med mindre du vil donere nokre slantar til dei?
Underhaldningsindustrien på pc held fram sin marsj mot å framandgjere alle som ønskjer å spele på sin pc. For litt sidan kom Ubisoft og Assassin Creed 2 med sin Digital Rights Managment (DRM) som krev 100% tilkopling til nett for å kunne spele eit sjølvståande spel på pc. Berre gløym å setje deg ned ein plass utan tilkopling.
EA med Crysis Warhead, Far Cry 2 og andre titlar med SecurROM-aktivering via server prøver seg igjen. DRMen, på t.d. Command & Conquer 4 Tiberian Twilight, er like idiotisk som Ubisoft sin:
PERSISTENT INTERNET CONNECTION, EA ACCOUNT, REGISTRATION WITH ENCLOSED SERIAL CODE AND ACCEPTANCE OF END USER LICENSE AGREEMENT REQUIRED TO PLAY. SOFTWARE REGISTRATION IS LIMITED TO ONE EA ACCOUNT PER SERIAL CODE AND IS NON-TRANSFERABLE. YOU MUST BE 13+ TO REGISTER FOR AN EA ACCOUNT. EULA, EA ONLINE TERMS AND CONDITIONS AND FEATURE UPDATES CAN BE FOUND AT WWW.EA.COM. EA MAY PROVIDE CERTAIN INCREMENTAL CONTENT AND/OR UPDATES FOR NO ADDITIONAL CHARGE, IF AND WHEN AVAILABLE. EA MAY RETIRE ONLINE FEATURES AFTER 30 DAYS NOTICE POSTED ON WWW.EA.COM.
Du må her også sitje kopla til nettet for å spele eit tradisjonelt einmannsspel. Du er nøydd å teikne konto hjå EA og når du har spelt ferdig spelet og er lei det, kan du ikkje selje det til ein anna fordi serienr er “NOT-TRANSFERABLE”. Legg også merke til siste setninga. I det minste kan deler av funksjonaliteten til spelet bli deaktivert med 30 dagars varsel. Det største problemet er den dagen dei slår av servarane. Ein endar opp med spel like brukbare som musikk med DRM. Kor vart det av den? I dag leverer alle med respekt for seg sjølv musikk utan DRM.
C&C-serien starta sitt liv i 1995. I 2005 kom dei ei 10-årspakke med sagaen kronologisk. Berre synd at det ser ut til av vi aldri vil oppleve ein 1995-2015-serie.
Fjellet Skriki på 1.227 moh ligg ikkje i Leikanger kommune, men i Sogndal kommune. Toppen ser du lettast når du nærmar deg Fardal frå Sogndal, etter bilvegen. Skriki ligg over Ølmheim og mot Fardal. Det er blir eit godt stykke å gå frå Leikanger. 4 – 5 timar bør du rekne på turen. Naturlegvis vil du også sjå han på turar som til t.d. Lusaskard eller Kjeringafjell.
Utgongspunktet for min tur var transformatorstasjonen på Njøs. Etter eit lite stykke på traktorveg startar den bratte stien kalla Kidlestigen (Geitekillingstien) opp til Bjørgahaug. Eit mindre bratt og luftig alternativ er å parkere ved rasteplassen på Sanden, like ved der 80-sona startar mot Fatla og Sogndal. På Bjørgahaug, 362 moh, kan det vere greitt med ein liten pause før ein stig vidare opp til Andhovden.
Frå Andhovden mot Hangsete og inn Hangsetedalen til Kalvavatnet, ved foten av Skriki, er det eit langt stykke å gå på god sti. Heldigvis er ikkje stiginga like kraftig som på den første biten. Du må ha tolmod og rekne med 2 til 3 timar frå Andhovden. Sørg for å ta pausar med jamne mellomrom og fyll på med mat. Etter cirka halvveges vil det vere mange alternativ til å bryte av mot nord og gå i retning av Mjellhaugane.
Framme ved Kalvavatnet kan du gå ei sløyfe mot aust/søraust og kome inn inn på stien som kjem opp frå Norane. Eg likar å gå direkte på og siktar meg inn på ein stein, kalla Novstein, som ein ser, litt oppe, på sørlege del av vestre veggen til Skriki. Når du kjem opp til Novsteinen, er det berre å følgje stien mot toppen og varden som ligg på 1.227 moh.
Ved varden vil du legg merke til at du er opp på eit vidt platå. Ta turen rundt for å sjå deg om. Det er vel verd den ekstra spaserturen. Utsikt i aust over Sogndalsdalen, Slakkafjellet, Skardsbøfjellet, Kjørnes, Eidsfjorden. Skyene sperra for utsikta til Storehaugen og TV-sendar. Mot sør ser du Fimreite og Fresvik. Skyene sperra for utsikta mot Frønningsåsen, bak Fimreite. Under Skriki ser du stølane Breisete og Orrabu. Ser du meir vestover ser du over Honnsetevatnet, Kalvavatnet, ned mot Hangsete og Leikanger, Feios, Vangsnes og Balestrand.
Den nordvestlege toppen, Veten, gir best utsyn mot vest, nord til aust; frå fjorden og bygdene langs han, samt Skriksvatnet, Kalvavatnet, Mjellhaugane, Lusaskard, Furusete, Fjærlandssetevatnet. Mot himmelen skimtar fjelltoppane i Leikanger som Mælen, Hest, Kjeringafjell, Myrdalsbreen, Synnavaskjer og Sogndals skitopp Blåfjell. Tek du turen seinare på dagen, vil tinderekka vera i utsikta vere mindre utsett for skyer. Du ser også ned i fremste del av Øvstedalen med Svartavatnet og stølane rundt, samt over i Sogndalsdalen. På Skriki kan du også oppleve skyene stryk forbi deg.
Eit alternativ nedatt er å følg merka sti ned til store steinen. Ikkje sving inn under steinen på den første stien/dyretrakk. Neste sti er merka med raude prikkar. Følg den nedover til du kjem til den store, mørke kampesteinen ca 1 minutt og 30 sekund ut i videoen under. Den skal vere grei å sjå når ein er oppe på haugane aust for Kalvavatnet på veg opp.
Når eg braut av ved steinen, valde eg å halde meg litt for mykje til nord. I stadenfor å kome rett på Kalvavatnet vart det meir ein boge, men det er ingen problem å korrigere kurs i dette terrenget.
Har i løpet av dei siste månadene opplevd at etter ein kaldstart av berbar pc, har oppstarten grått greitt, men når eg loggar meg på ein brukarkonto tek det svært lang tid før eg er inne i arbeidsområdet mitt. Har opplevd det før på andre maskiner og har mekka litt med tenester i Windows for å få det til.
Både i Windows Vista og Windows 7 er det minst ei teneste som ikkje er nødvendig: ReadyBoost. Alle maskiner er i dag så godt spesifiserte at ein ikkje treng bruke minnekort eller –pennar for å hjelpe til med å auke ytinga i Windows. Denne tenesta treng ikkje lastast og kan enkelt deaktiverast.
Ei anna teneste som eg har stussa litt på er Superfetch. På papiret skal det fungere glimrande, men erfaringane mine er miksa. På ei maskin med små ressursar på deaktiverte Superfecth og etterpå virka ho betre. Etter ein del månadar opplevde brukaren at det tok svært lang tid å få starte Windows og kome inn på skrivebordet. Ikkje kunne eg finne noko feil i loggar. Tenkte at kanskje det var ei av dei dektiverte tenesten som kunne skape problem. Mellom anna vart Superfetch reaktivert og maskina starta på nytt. Maskina vart faktisk vesentleg raskare av dette. Ikkje veit eg kvifor, når den ved deaktivering av tenesta ikkje synte problem. Men ein kan aldri vite om ein eller anna justering i ei oppdatering har utløyst noko som har ført til at Windows tek ekstra tid å starte sidan ein ikkje følgjer “standard prosedyre”.
Så er det tilbake til den berbar eg har i dag. Den har så gode spesifikasjonar at eg ikkje har sett det som nødvendig å deaktivere unødige tenester i Windows Vista. PCen er heller ikkje ein pc som har veldig statisk programvare. Her blir det installert, avinstallert og oppdatert heile tida. Det einaste eg har sett til manuell oppstart frå automatisk er to tenester knytt til ein Oracle database. Syntes det var betre å starte dei når eg av og til har bruk for databasen enn at han heile tida skal ligge å ta ressursar. Sidan han ikkje er ein del av Windows, har eg ikkje tru på at den skaper problem.
Eg søkte litt på nettet om at innlogging i Windows som tok svært lang tid. Eit av tipsa var at Superfetch kunne skape problem. Det første eg gjorde var å deaktivere tenestene ReadyBoost og Superfetch. For å gjere det må du om Kontrollpanelet, inn på System og vedlikehold og dobbelklikke på Tjenester. Her må du finne dei i lista, dobbelklikke på oppføringa og setje oppstarttype for ReadyBoost og Superfetch til Deaktivert.
Under C:WindowsPrefetch finn ein filer som Superfetch og ReadyBoost brukar. For å få fekk evt. problem her, merke eg alt og sletta dei. Vær svært merksam på at du er inne i katalogar som høyrer til operativsystemet. Sletting av feil filer og katalogar kan medføre at Windows ikkje vil starte att. Sørg for at du alltid har backup av dine data og evt. heile systemet før du prøver deg på noko.
Deretter tok eg ein restart av maskin. Det var som om å få ei ny maskin. Innlogginga var rask.
Sidan eg hadde rydda opp i C:WindowsPrefetch, valde eg å gå inn att på kontrollpanelet og aktivere Superfetch att, restarta maskina og logga meg inn. Innlogginga var like rask som utan Superfetch.
Konklusjon Det tyder på at det har vore eit eller anna i C:WindowsPrefetch som har skapt problem for Superfetch og/eller ReadyBoost. Opplever eg tilsvarande problem seinare vil eg:
om Kontrollpanelet,
inn på System og vedlikehold
inn på Tjenester,
deaktiverea og stoppe Superfetch og ReadyBoost,
slette alle filer og katalogar i C:WindowsPrefetch
Arild Bjørk 