Min spede start som «gamer» på datamaskin

No må vi skru tida tilbake til tidleg 80-tal. Eg er ikkje sikker på om vi snakkar om 1982 eller tidleg 1983, men det var på den tida eg fekk ZX Spectrum 48k. I dag kom det ein video frå Spectrum User på Youtube som vekte mangt eit minne:

Spela 3D Tanx (video), Arcadia (video) og Horace goes skiing (video) var dei aller første eg spela på maskina.

3D Tanx var enkelt. Det var snakk om å lære seg kor høgt ein skulle heva løpet og finne det perfekte tidspunktet for å skyte. Når du hadde knekt den nøtta, var spelet enkelt og kunne nok fort opplevast som kjedeleg.

Arcadia var eit tradisjonelt skytespel av typen Galaxian, som eg hadde sett på kafeteriaer og tivoli åra før. Det vart aldri nokon favoritt for min del, men noko underhaldning fekk eg no ut av det.

Horace goes skiing derimot synes eg var meir underhaldande. Krysse vegen, hente seg ski, tilbake over vegen og deretter ta seg ned skibakken og passere gjennom portane utan å treffe tre med meir.

Men i samlinga frå 1982 er det eit spel som overskuggar alt anna: Chequered Flag (video), Formel 1 i 3D. Her kunne eg køyre på ulike baner rundt om i verda, prøve å setje rekordar medan eg unngjekk ting i bana, ta pitstop og fylle bensin med meir. Det var ikke andre bilar på bana. Du skulle køyre mest mogleg perfekt for best mogleg tid. Som i dagens spel kunne du velje mellom manuell eller automatisk girkasse. Med manuell girkasse måtte ein vere forsiktig, Køyrde ein for lenge på for høgt turtall, sprengde ein motoren. Fordelen var at ein manuelt gira bil var litt raskare.

GPU-støtta eller rein programvarekoding av video?

Koding av video er tungt for datamaskiner. Med 4K oppløysing og 60 bilete i sekundet, er det store mengder med data som skal handsamast. Legg til overgangar, tekst, lydjusteringar med meir, kan det bli store endringar som skal pakkast ned i ein handterbar fil.

Når ein arbeidar med video på moderne maskiner, har dei (som ofte) ekstra støtte for koding (og dekoding) av video i grafikkortet. Intel har Quick Sync, Nvindia har Nvenc og AMD har VCE som avlastar prosessoren. Fordelen under redigering er at tung video flyt og det er lett å redigere og sjå over det du lagar. Når alt er klart og skal eksporterast, går også eksporten vesentleg raskare.

Eg hadde noko råvideo i 4K, H.265-format liggande frå Sognefjordrennet 2019. Eit greit prosjekt for å teste den nye maskina for videoredigering. Lengda på videoen enda opp 16 minutt og 33 sekund.

Når ein skal eksportere eller omkode til andre format, merkar ein kor tungt det er å få lagre den endelege videoen. I mitt eksempel eksporterte eg frå ShotCut sluttprosjektet til H.264, «lossless MP4», for å ta vare på mest mogleg kvalitet. H.264 er eit eldre og lettare format som vil ha mindre innverknad på omkodinga til H.265.

Over 16 minutt med video enda opp med ei fil på 33,6 GB. Handbrake vart nytta til å omkode fila til «Matroska H.265 MKV 2160p60″. Storleiken på filene vart som følgjer:

H265_gpu_software

Fila som er koda med støtte av grafikkortet/Nvenc (Nividia Geforce RTX 2060) er nesten 5 gonger så stor som fila som er koda ved hjelp av prosessoren og H.265-algoritma i Handbrake. Skilnaden i tidsbruk er endå større, motsett veg:

  • H.265 med Nvenc: 15 minutt og 29 sekund
  • H.265 utan Nvenc: 1 time 55 minutt og 9 sekund

Det tek nesten 8 gonger så lang tid om berre prosessoren skal stå for omkoding til H.265. Ha på minne at eg nytta ein AMD Ryzen 7 3700X med 8 kjernar som samla sett kan køyre 16 samtidige (kalkulasjons)trådar. Skilnaden bør bli større om du har ein svakare prosessor.

Når det gjeld kvalitet, rangerer Handbrake dei ulike formata for koding slik:

  1. x265 and VP9
  2. x264
  3. Hardware encoders (AMD VCE, Intel QSV, Nvidia NVENC)
  4. VP8

Eg har ikkje 4K-skjermar eller -TV. Videoane vert lagt ut på Youtube. I mine auge er det ingen vesentleg kvalitetsforskjell. Når videoane vert lasta opp på Youtube, vil Youtube koda videoen om for strømming i det frie formatet VP9. Forskjell i kvalitet vil forsvinne.

Er du ein person som arkiverer mykje video, kan det vere lurt å investere tida i å kode alt utan støtte frå grafikkortet. Du får best mogleg kvalitet i minst mogleg fil. I stadenfor at samlinga di tek opp 10 TB, kan du greie deg med 2 TB. Mindre filer er også lettare å dele.

FastLoaders – Commodore 64-musikk

Ein liten oppfølgjar til artikkelen om Commodore 64 Sound Interface Device (SID). Det er mang ein fengande melodi som har kome frå den maskina. I den forrige artikkelen hadde eg lenker til 10 timar og 40 minutt med musikk frå SID.

Leitar du litt meir på internett vil du finne fan av SID. Nokre har danna ei gruppe, FastLoaders, som spelar kjente melodiar frå Commodore 64. På YouTube finn du ein konsert frå 2018:

  1. 0:00:00 Ocean Loader v2
  2. 0:04:00 Green Beret
  3. 0:07:07 Last Ninja 2 Central Park loader
  4. 0:11:53 Barbarian
  5. 0:16:45 The Last Ninja Wilderness
  6. 0:21:20 Ghosts n» Ghouls
  7. 0:24:00 Monty on the Run
  8. 0:30:25 The Last Ninja Wastelands loader / Wastelands
  9. 0:40:09 Forbidden Forest and Beyond
  10. 0:46:50 International Karate
  11. 0:51:23 Last Ninja 2 The Sewers loader
  12. 0:55:35 Last Ninja 3 Earth (with Reyn Ouwehand)
  13. 0:59:08 Last Ninja 3 Intro (with Reyn Ouwehand)
  14. 1:04:26 Last Ninja 3 Fire (with Reyn Ouwehand)
  15. 1:08:03 Turrican II Desert Rocks (with Chris Huelsbeck)
  16. 1:12:24 Turrican II Traps (with Chris Huelsbeck)
  17. 1:16:31 Delta
  18. 1:19:51 Commando
  19. 1:24:04 The Last Ninja The Palace loader
  20. 1:29:10 Last Ninja 2 The Mansion
  21. 1:33:07 Commando high score
  22. 1:35:50 Last Ninja 2 Central Park

Commodore 64 Sound Interface Device

C64Voks du opp på 80-talet, i den spede starten med heimedatamaskiner, har du nok stifta bekjentskap med Commodore 64.

Eg minnes mangt eit spel frå den tida. I motsetning til første versjon av ZX Spectrum, hadde Commodore 64 ein skikkeleg lydchip: Sound Interface Device forkorta til SID.

Etter nokre år dukka det opp fleire «trollmenn» som kunne få mykje ut av SID. Rob Hubbard, Martin Galway og Ben Daglish er dei eg framleis hugsar, men det var mange fleire. Spela inneholdt kunne innehalde ein eller fleire melodiar, men det var også musikk når spelet lasta inn frå (lyd)kassett. Saman med ein illustrasjon var det grei underhaldning dei vel 5 minutta du venta på at spelet skulle starta.

På YouTube finn du The Epic Commodore C64 SID Collection med 10 timar og 40 minutt musikk frå SID. Det fins ei tilhøyrande nettside der du mellom anna kan laste ned alle spora som MP3.

Under finn du lenkene til melodiane. Eit par gode eksempel er 03:57:41 Monty on the Run av Rob Hubbard eller 09:23:48 Rambo: First Blood Part II av Martin Galway, men du finn nok dine favorittar, om du tek deg tid…

00:00:00 Tune Nr. 2 – Klaus Grøngaard 00:01:32 D.Y.S.P.I.D.C.E. (part 2) – Sami Seppä (Rock) 00:02:33 For Shining 8 – Markus Schneider (Diflex) 00:03:34 The Magic Events – Markus Schneider & Johann H. Stoete 00:04:35 Alloyrun – Jeroen Tel 00:05:21 Spijkerhoek 3 – Falco Paul 00:07:28 Ikari Union – Jeroen Tel 00:08:44 Nexion – Edwin van Santen 00:11:32 Strike Force Introtune – Markus Schneider 00:12:34 Super Hang-On – Steve Barrett 00:13:50 Delta – Rob Hubbard 00:15:07 DMC Demo IV (Tune 2) – Johannes Bjerregaard 00:18:11 Unitrax ’88 Killermix – Henrik Buus Jensen 00:19:27 Hysteria – Fred Gray 00:22:16 Cosmonut – David Whittaker 00:23:32 Ahead Crack Intro – Markus Schneider (Diflex) 00:24:21 Robocop – Jonathan Dunn 00:25:53 Task III – Frank Endler 00:28:29 Pheric – Jens-Christian Huus 00:30:00 K.A.O.S. – Oliver Kläwer (Jess) 00:31:02 Noisy Pillars – Jeroen Tel 00:32:19 Think Twice IV – Jeroen Kimmel (Red) 00:33:56 Coco Intro – Markus Müller 00:34:56 ACE II – Rob Hubbard 00:40:08 Firefly – Fred Gray 00:41:57 Maniax – Oliver Kläwer 00:43:40 Radax – Jeroen Kimmel 00:45:41 Ark Pandora – Ben Daglish & Antony Crowther 00:47:25 Glider Rider – David Whittaker 00:49:05 BraveStarr – David Whittaker 00:52:36 Contest Demo (part 4) – Sami Seppä (Rock) 00:56:35 Spellbound – Rob Hubbard 01:02:17 Sampler #1 – Jens-Christian Huus 01:05:49 One Man & His Droid – Rob Hubbard 01:11:37 The Last Starfighter – Thomas E. Petersen (Laxity) 01:13:34 Speedball – David Whittaker 01:16:04 Omega Force One – Johannes Bjerregaard 01:17:15 GCF-Intro – Markus Müller (Superbrain) 01:18:16 Ikari Intro – Marcel Donné (Mad) 01:19:17 Rocky Star (Intro) – Kim Christensen (Future Freak) 01:22:55 Hurling Frootmig – Jörg & Frank Schäfers 01:25:23 Ice Age – Jeroen Tel 01:31:02 Basket Master – Jonathan Dunn 01:32:10 Jewels – Thomas E. Petersen (Laxity) 01:36:56 Beaty intro – Jens-Christian Huus 01:37:42 Amyloid – Marcel Donné (Mad) 01:42:44 Playboy, the Game – Jeroen Kimmel 01:43:34 Contest Demo (part 2) – Sami Seppä (Rock) 01:45:18 PCW-Tune ’88 – Edwin van Santen 01:49:07 Enduro Racer – David Whittaker 01:51:57 Phantoms of the Asteroid – Rob Hubbard 01:56:13 K.A.O.S. – Oliver Kläwer (Jess) 02:00:38 Comic Bakery – Martin Galway 02:03:48 Think Twice III – Jeroen Kimmel (Red) 02:11:56 R.I.S.K. – Wally Beben 02:15:10 M.A.C.H. – Johannes Bjerregaard 02:18:14 R1D1 – Antony Crowther 02:20:34 Give It a Try – Charles Deenen 02:22:31 Ala – Neil Baldwin 02:25:17 Thrust – Rob Hubbard 02:31:53 Masters of the Universe – Ben Daglish 02:33:10 Thanatos – Rob Hubbard 02:34:08 Draconus – Adam Gilmore 02:37:38 Wizball – Martin Galway 02:41:11 Future Knight – Ben Daglish 02:44:10 Driller – Matt Gray 02:54:23 Green Beret – Martin Galway 02:58:10 Miami Vice – Martin Galway 03:09:41 Stormlord – Jeroen Tel 03:15:49 Arkanoid – Martin Galway 03:18:06 I-Ball – Rob Hubbard 03:23:04 Traz – Jeroen Kimmel (Red) 03:26:59 Combat School – Martin Galway 03:29:16 Starball – Chris Hülsbeck 03:34:52 Fourth Dimension – Johannes Bjerregaard 03:40:06 Ricochet – Rob Hubbard 03:43:27 Crazy Sample II (intro) – Jeroen Kimmel (Red) 03:44:17 Skate or Die (intro) – Rob Hubbard 03:48:23 Bangkok Knights Loader – Matt Gray 03:53:06 Lions of the Universe – Karl & Hannes Sommer 03:54:53 Ocean Loader 3 – Peter Clarke 03:57:41 Monty on the Run – Rob Hubbard 04:03:30 Erebus – Dave Lee 04:04:31 Dexion Demo – Kim Christensen (Future Freak) 04:08:28 Crocket’s Mix – M. Claessens (The Dream Maker) 04:14:14 Supremacy – Jeroen Tel 04:18:04 Kaos – Markus Schneider 04:20:29 The Cat – Markus Müller (Hayes) 04:23:56 Shadow of the Beast (demo) – Joachim Wijnhoven 04:25:55 Snik – Jeroen Soede 04:27:13 Alloyrun – Jeroen Tel 04:33:59 Zamzara – Charles Deenen 04:39:29 R-Type – Chris Hülsbeck 04:41:39 DNA Warrior – Thomas Petersen & K. Christensen 04:46:02 Platou – Markus Schneider & Jens Blidon 04:47:27 Amyloid – Marcel Donné (Mad) 04:48:35 Commando – Rob Hubbard 04:52:30 Cybernoid – Jeroen Tel 04:59:08 Airwolf Title – Jeroen Soede 05:00:12 Crosswords – Thomas E. Petersen (Laxity) 05:06:22 CosMail (tune 02) – Karl Sommer (MC Lord) 05:08:30 Namnam Special – Johannes Bjerregaard 05:10:39 Hoppin» – Jens-Christian Huus 05:11:19 Jippie – Ward Selles 05:12:26 Scorpion – Marcel Donné (Mad) 05:15:29 Nefarious – Thomas E. Petersen (Laxity) 05:19:59 Battle Valley – Jeroen Tel 05:26:58 Panther – David Whittaker 05:29:52 Platoon – Jonathan Dunn 05:31:54 Shadow Skimmer – Neil Baldwin 05:35:19 Out Run – Jason C. Brooke 05:37:15 Another Tune for Joanna – Neil Baldwin (Demon) 05:40:19 Can’t Stop – Jens-Christian Huus 05:41:20 Funky Stuff – Jeroen Soede 05:43:11 That’s the Way It Is (intro) – Charles Deenen 05:50:45 Twistin’88 – Part 2 – Thomas E. Petersen (Laxity) 05:54:17 Silence – Thomas Mogensen (DRAX) 05:57:06 Take Over – Klaus Grøngaard 05:58:14 Hollow+ – Jens-Christian Huus 05:59:16 Kinetix – Jeroen Tel 06:01:52 Street Cred Boxing – Johannes Bjerregaard 06:05:27 Dynamic Range – Michael Hendriks 06:07:38 Krakout – Ben Daglish 06:10:24 Garfield – Neil Baldwin (Demon) 06:14:22 Nibbly’92 – Thomas Mogensen (DRAX) 06:17:13 Fist II – The Legend Continues – Neil Brennan 06:18:14 Enlightenment: Druid II – David M. Hanlon 06:19:31 The Last Ninja – Anthony Lees 06:24:08 Armalyte – Martin Walker 06:27:40 Auf Wiedersehen Monty – Rob Hubbard & Ben Daglish 06:33:39 The last V8 – Rob Hubbard 06:35:58 Last Ninja 2 – Matt Gray 06:41:34 Bulldog – Ben Daglish 06:44:05 Poltergeist – David Whittaker 06:48:38 Eagles – Johannes Bjerregaard 06:49:34 The Great Giana Sisters – Chris Hülsbeck 06:50:47 Ghosts’n Goblins – Mark Cooksey 06:54:37 Crazy Comets – Rob Hubbard 06:59:13 Hunter’s Moon – Matt Gray 07:00:03 Scout – Jeroen Tel 07:04:08 A Little Sample – Michael Hendriks 07:06:48 Ikari Intro Song – Thomas E. Petersen (Laxity) 07:07:34 S-Express – Jeroen Tel 07:09:22 Footballer of the Year – Ben Daglish 07:11:24 Layla Mix – Edwin van Santen 07:13:15 Artax – Jeroen Soede 07:15:53 Savage – Jeroen Tel 07:21:53 Platou – Markus Schneider & Jens Blidon 07:25:28 Ikari Intro – Thomas E. Petersen (Laxity) 07:26:53 Hawkeye – Jeroen Tel 07:33:16 Last Ninja 3 – Reyn Ouwehand 07:38:02 Platoon – Jonathan Dunn 07:41:11 Last Ninja 2 – Matt Gray 07:48:57 MacGyver Title – Jeroen Soede 07:50:21 The Corporation – Adam Gilmore 07:52:29 Zoids – Rob Hubbard 07:57:09 Maximum Overdrive II (intro) – Henrik Buus Jensen 08:00:32 Professional BMX Simulator – Matt Gray 08:01:40 Rhaa Lovely II – Jeroen Kimmel (Red) 08:04:44 Spriffs II – Ward Selles 08:06:16 Public Enemy – Thomas E. Petersen (Laxity) 08:07:10 Out Run – Jason C. Brooke 08:10:21 The Way of the Exploding Fist – Neil Brennan 08:11:45 Game Music 3 – Jeroen Kimmel (Red) 08:16:52 Revenge of Doh – Jonathan Dunn 08:18:55 International Karate – Rob Hubbard 08:29:37 Firelord – Ben Daglish 08:29:59 Defender of the Crown – Richard Joseph 08:30:59 Robocop 3 – Jeroen Tel 08:34:54 Double Dragon – Charles Deenen 08:38:06 Cybernoid II – Jeroen Tel 08:43:51 Cool Tune – Charles Deenen 08:44:40 Warhawk – Rob Hubbard 08:49:03 The Big Deal – Jeroen Kimmel 08:52:13 The Last Ninja – Ben Daglish 08:56:10 Nemesis the Warlock – Rob Hubbard 09:03:02 Grand Monster Slam – Chris Hülsbeck 09:06:39 Hawkeye – Jeroen Tel 09:07:41 Zybex – Adam Gilmore 09:10:06 Lightforce – Rob Hubbard 09:17:10 Cobra – Ben Daglish 09:20:16 TrailMix (intro) – Jeroen Soede 09:21:42 Storm – David Whittaker 09:22:46 Soldier of Light – Charles Deenen & Jeroen Tel 09:23:48 Rambo: First Blood Part II – Martin Galway 09:26:51 Sanxion – Rob Hubbard 09:32:24 Double Density Commercial – Markus Schneider 09:36:29 Dutch Breeze: Flip the Flop – Reyn Ouwehand 09:38:58 Beastie Boys Intro Music – Thomas E. Petersen (Laxity) 09:41:09 Synth Sample III – Rob Hubbard 09:41:54 Rocky Star – Kim Christensen (Future Freak) 09:45:55 3545 II – Thomas E. Petersen (Laxity) 09:49:33 Cooperation Demo – Kim Christensen (Future Freak) 09:53:24 Something – Thomas E. Petersen (Laxity) 09:54:56 That’s the Way It Is (main) – Jeroen Tel 10:01:54 Zoom – Johannes Bjerregaard 10:02:40 Shape – Johannes Bjerregaard 10:04:35 Crazy Sample II – Jeroen Kimmel (Red) 10:08:17 UniTechno – Thomas Mogensen (DRAX) 10:11:15 Gaplus – Jeroen Tel 10:16:54 RWE Intro – Charles Deenen 10:18:13 Twistin’88 – Part 1 – Thomas E. Petersen (Laxity) 10:20:52 Simple Music – Jeroen & Michiel Soede 10:22:13 Laxace – Thomas E. Petersen (Laxity) 10:25:01 Eagles – Johannes Bjerregaard 10:25:47 Zoolook – Rob Hubbard 10:29:57 The Master of Magic – Rob Hubbard 10:35:13 The Magic Writer (tune 00) – Jens Blidon 10:37:10 Saxophone – Wojciech Wojtkiewicz (Tracker)

Adjø Facebook

Det tok litt tid, men no er eg endeleg fri av Facebook.

Det var interessant, med eit snev av uskyld, for 10 år sidan. Det eg opplevde som ein kanal, som førte gamle vener saman, har endra seg til ein har kommersiell aktør med utvida kartlegging av deltagarane/medlem med massiv kommeriselle og politiske innslag utan filter.

Sosiale medier er i ferd med å forgifte oss, undergrave våre verdiar. Løgnarar som gjentek påstandar til ei opplevd sanning gjer det godt. Utan filter er eg redd for kor sosiale medier vil føre oss. Eg skal ikkje underslå at eg tenker på propagandamaskineriet for ca. 80 år tilbake.

For dei som saknar meg, de veit kor de kan finne meg. Til alle andre får eg berre sei adjø og vonar de innser det same som eg.

Meir kraft til videoredigeringa mi

For to år sidan kjøpte eg meg ein stasjoner for å ha ein kraftig PC til nokre krafttak innimellom. Valet fall på ein Lenovo IdeaCentre Y720 Cube med Intel Core i7-7700, 16 GB RAM/minne og eit Nvidia GTX 1070-kort.

For snart eitt år sidan kjøpte eg meg eit GoPro Hero 7 Black. I løpet av vinteren, våren, sommaren og hausten har eg filma og redigert mang ein video frå turane i lokalområdet. Kanalen på Youtube finn du under namnet mitt. GoPro Hero 7 Black har eg sett opp til å levere råvideo i 4K (4 ganger full HD) i det tunge videoformatet H.265. All redigering inkludert fargekorreksjon, filter og lyd har vorte gjort i programmet ShotCut. Det har vore tungt arbeid for Lenovoen.

For ei veke sidan oppdaga eg eit knalltilbod på ei krafigare maskin. Det er ein HP stasjoner pc som baserer seg på AMD Ryzen 7 3700X saman med siste generasjon Nvidia Geforce RTX 2060-skjermkort. Her er ein test av prosessoren. I forhold til Intel Core i7-7700 blir talet prosessorkjernar dobla frå 4 til 8 med Ryzen. Kvar kjerne kan køyre to samtidige trådar, ein doblar frå 8 til 16 samtidige trådar med Ryzen.

I praksis kva utgjer det?

Geekbench 4

Legg merke til auken på testar som nyttar alle kjernane/trådane på prosessorane. AMD Ryzen 7 3700X doblar neste ytinga i forhold til Intel Core i7-7700.

Garden Ruud

Som du ser går det raskare når videokodinga blir avlasta med skjermkortet. Eg har testa med begge type drivarar til skjermkortet. «Game» er drivaren som er optimalisert for spel. «Studio» er drivaren som optimalisert for video og grafikkarbeid.

Med rett type drivar får ein over 25% betra yting. Eg er einig at det ikkje står i stil med resultatet med Geekbench. Eg sjekka prosessorforbruket under ytterlegare testar og det sjå ut til at ikkje alle trådane vart nytta like godt. Det var mange trådar som ikkje leverte full yting. Eg vonar det blir betre etterkvart som programmet blir oppdatert til å dra nytte av fleire prosessorkjerner/-trådar saman med støtta frå skjermkortet.

Når ein vel å berre bruke prosessoren til videkodinga, ser du at AMD Ryzen 7 3700X prosessoren køyrer over og ryggar tilbake over Intel-prosessoren. Forbetringa i ytinga er på opp til 86%, i tråd med forbetringa ein ser i Geekbench 4.

Frå VHS til AppleTV

Vi skrive snart 2020. Eg har passert 50 med god margin. Av og til, når eg hentar opp det eg har gått glipp av på TV, NRK eller Netflix , tenkjer eg på «gamle dagar». Eg skal prøve å ikkje bli for nostalgisk.

Sidan eg er fødd på slutten av 60-talet, i hippeitida, har eg opplevd mangt. Video og VHS var ein del av mi ungdomstid. VHS var min Netflix, HBO osv. Før 1985 hadde vi ikkje videospelar (VHS). Eg måtte ned på Essoen, eller andre stadar, leige film(ar) og MovieBox (avspelar) saman med filmane.

I dag ligg eg på sofaen og jobbar fram ein velutvikla tommelfingeren på fjernkontrollen til min AppleTV. Her veljer eg enkelt frå eit stort utval. NRK, TV2, Netflix og Youtube er mine favorittar. Eg kan sjå det eg ønskjer når som helst. Ikkje lenger er eg bunden av faste sendeplanar på NRK (som einaste kanal) og Essoen sine åpningstider.

Ungdomen no til dags skulle opplevd tida før digtial distribusjon.

Outlook-app for iOS

Eg har nok meir kontroll enn dei fleste på dei viktigaste kontoane mine. Eg sjekkar jamleg aktiviteten på Gmail. I starten av denne veka sette eg kaffien i halsen. Det var innloggingar til min Gmail frå Nederland, frå ei heilt anna IP-adresse (versjon 6) enn dei IP-adressene og IP-seriane eg var van med. Her er ei eksempel frå logging min som viser det:
Aktivitetsinformasjon.png
Det tok ikkje langt tid før eg skjønte kva det kunne vere. Eg testar Microsoft sin Outlook-app for iOS som standard-app for e-post, kalendar med meir. Tidspunkta eg såg i loggen gjorde at eg mistenkte eg at det var appen som skapte innslaga. Eg bad appen sjekke for e-psot eit par gonger. Kvar gong kom det eit logginnslag frå Nederland. I praksis betyr det at for å hente ut e-post frå Gmail brukar Outlook-appen Office 365 til Microsoft i bakkant.

Ved oppsett av Microsoft sin Outlook-appen for iOS gir du outlook.com løyve til å lese, endre, slette osv informasjon på din Google-konto. Har du sett opp Outlook-appen, kan du besøke sikkerheitssjekken og finne informasjonen under Tredjepartstilgang: https://myaccount.google.com/security-checkup

myaccount_checkup

Klikk på Tredjepartstilgang hos deg og finn Microsoft apps & services. Klikkar du på informasjonssymbolet som er gitt til Microsoft apps & services for kontoen din:

MS_apps_and_services

Legg merke til at tilgangen er gitt til outlook.com som betyr at det er skytenesta til Microsoft som handterer informasjonen. Et må innrømme at eg oversåg denne detaljen når eg sette opp appen.

Personleg er ikkje bekymra. Eg har nytta Office 365 privat og på jobb lenge. Eg er trygg på Microsoft som leverandør samtidig som eg har alle gode tiltak på plass. Det er likevel greit å vite at det ikkje er ein lokal app på min iPhone som har tilgang, men skytenesta til Microsoft.

Det får vere opp til deg å ta stilling til om du vil ha det slik.

Best yting – Windows eller Linux – AMD Ryzen

Eg har dei siste åra følgt med på AMD og deira «comeback». Eg minnes storheitsdagane frå årtusenskiftet og framover til dei rota seg vekk i dårleg val som resulterte i dårleg yting i forhold til Intel. Med Ryzen, Threadripper og Epyc er dei på god veg tilbake til storheit. Intel har slite lenge med å forminske produksjonsprosessen frå 14 nanometer til 10 nanometer som gir meir plass til transistorar, betre yting og moglegheit for lågare straumforbruk. AMD har knekt nøtta og er nede på 7 nanometer med Ryzen 5/7 3xxx og Epyc. Det minner meg litt om tusenårsskiftet og «hengemyra» Intel hamna i med valet av Rambus-minne for Pentium 4.

Eg kjøpte meg ei rimeleg AMD Ryzen-maskin med AMD Ryzen 7 3700u for å sjå litt nærare på AMD-plattformen. Sidan grafikkdelen av prosessoren la beslag på 2 GB av dei installerte 8 GB, oppgraderte oppgraderte eg like greitt til 16 GB med ein gong. Eg testa tidlegare forskjell i yting på min stasjonere med Intel Core i7-7700 mellom Windows og Linux. Her er resultata med AMD Ryzen 7 3700u. Legg merke til at dei 3 første testane er køyrt med 8 GB minne installert, medan resten er køyrt med 16 GB:

DatoTestPlatformRAM Single  Multi
Aug 09, 201910Windows2 x 8 GB4 11311 306
Aug 09, 20199Windows2 x 8 GB3 98111 449
Aug 03, 20198Windows2 x 8 GB4 00011 395
Aug 03, 20197Windows2 x 8 GB4 02511 249
Aug 03, 20196Windows2 x 8 GB4 01011 434
Aug 02, 20195Linux2 x 8 GB4 62013 681
Aug 02, 20194Linux2 x 8 GB4 61813 600
Jul 26, 20193Windows2 x 4 GB3 99011 068
Jul 26, 20192Windows2 x 4 GB4 00811 060
Jul 26, 20191Windows2 x 4 GB3 90211 020
PlatformRAM Single  Multi Forskjell
Windows2 x 4 GB3 96711 04916,45 %23,45 %
Windows2 x 8 GB4 02611 36714,73 %20,01 %
Linux2 x 8 GB4 61913 641Best yting

AMD Ryzen yter 15 til 20% betre i Linux (Xubuntu 19.04) kontra Windows 10.

Minne konfigurert i enkel eller dobbel kanal

Eg får forklare tittelen først: Datamaskinene i dag har vanlegvis plass til 2, 4 eller fleire brikker med arbeidsminne (RAM). Ei maskin som har plass til 2 brikker kan ha installert 1 eller 2 brikker.

Fordelen med å ha 2 brikker er at du i stadenfor for den simplaste motorvegen til og frå arbeidsminne får ein fullverdig motorveg eller «Autobahn». Bandbreidde eller mengde data som kan skyflast att og fram til minne blir dobla. La meg ta ein analogi: Fleire kan reise til/frå Sørlandet på motorvegane frå Oslo enn ta turen i tilsvarande lengde til Gol i same tidsrommet. Det er mykje anna enn arbeidsminne som påverkar ytinga til ei maskin. Du får ikkje dobla ytinga, men raskare minnetilgang vil gi betra yting.

For snart 2 år sidan kjøpte eg meg ei stasjoner maskin sidan det gir mykje meir kraft for pengane i forhold til ein berbar PC. Maskina vart levert med 1 brikke med 16 GB arbeidsminne. Det siste halve året har maskina fått jobba med videomateriale i det tungt komprimerte videoformatet H.265. Eg ønskte å optimalisere maskina og spare sekundar og minutt ved å bytte ut den eine brikken med 2 minnebrikker à 8 GB.

Eg har brukt Geekbench til å måle endringa i yting. Testverktøyet køyrer mange ulike arbeidslaster som engasjere berre ein kjerne eller alle kjernene til prosessoren:singlevsdual

Er du ein/ei som er glad i å spele dei nye spela, kan det vere ein del å hente ved å gå for rett konfigurert minne. La ikkje det dyre grafikkortet bli hemma av at du har konfigurert arbeidsminne feil:

PS! Rådet gjeld også berbare datamaskiner!