Det siste kvartalet har eg testa ut nettlesarar for å erstatta Firefox, som har vorte vel stor og tung. Til og med på kraftige maskiner merkar ein at Firefox ikkje er eit «olja lyn». Eg hadde lenge ein favoritt i Vivaldi og var innom Opera. Kika på ei forgreining av Firefox som heiter Librewolf. Han skrudde ting litt for hardt til samt nytta Firefox sin infrastruktur. Ingen av nettlesarane scora topp på alt, men Brave gjekk av med sigeren samla sett.

Korkje Microsoft Edge eller Google Chrome er interassant sidan eg ønskjer å fri meg frå dei store og sentrale aktørane. Som nemnt har eg kasta Microsoft Windows ut av mine system. Windows Recall var dropen som fekk begeret mitt til å renne over.

Eg må legge til at det er mykje unødigt ein bakar inn i nettlesarane. Krypto er totalt uinteressant. Når det gjeld AI, er det nesten i same klasse. Etter 30 år på internett har eg opparbeidd meg god kompetanse på å stille søkemotorane dei rette kombinasjonane med ord og opsjonar. Det er betre at eg kan «språket» til søkemotorane enn at dei prøver å forstå mi ordlegging.

Eg har den siste månaden testa ut ulike nettlesarar til erstatning for Firefox, som har vorte for stor og treg. Var lenge gira på Vivaldi, men han fall gjennom med manglande evne til å bruke geolokalisering under Linux. Brave bommar på geolokalisering og plasserer meg i Gaupne når eg er på Hermansverk. Opera fungerer fint med unntak av eit par mindre ting.

Eg likar å ha program som tilbyr norsk grensenitt innstilt på norsk. I Linux-versjonen av Opera kan ein ikkje endre dette enkelt via innstillingane. Etter litt søking fann eg løysinga for Opera distribuert via snap til Ubuntu.

• Opne terminal
• Skriv cd /var/lib/snapd/desktop/applications
• Skriv sudo gnome-text-editor opera_opera.desktop
• Erstatt /snap/bin/opera med /snap/bin/opera --lang=nb
• Lagre fila

No vil nettlesaren Opera starte med norsk språk i brukargrensesnittet.

Oppdaga etter eit par omstartar at opera_opera.desktop blir erstatta med gamal versjon. Har ikkje greve djupare på den enn at eg kopierte opera_opera.desktop til opera_norsk.desktop. Eg hadde festa opera_opera.desktop til knapperaden og fekk då eit ekstra oppstartsikon i app-oversikta. Det som er festa til knappraden vert ikkje med i app-oversikta. Der finn du resten av appane. No starta eg Opera med den ekstra (opera_norsk.desktop) i app-oversikta, fjerna den gamle frå knappraden samt låste den nye til knappraden.

Dei siste månadane har eg følgt med på det som har skjedd i USA sine telenettverka. Kort fortalt har trusselaktørar greidd å skaffe seg tilgang via systemet via ei bakdør som politikarane for 30 år sidan påla ein å opprette for å gi politiet moglegheit til å avlytte. Problemet med bakdører er at det er ein sårbarheit som vil blir utnytta. Når no trusselaktøren er inne, har dei ikkje lenger kontroll og det er uvisst om dei greier å få dei ut og lukka systemet.

Politikarar har ofte dei beste intensjonar, men er grusomt naive. I dag arbeidar dei framleis med å undergrave tilliten til kommunikasjonstenester ved å bestemme at ein må ha bakdører i tenestene eller kryptering for å legge til rette for at politiet skal kunne få avlytte. Faneflagget i dag er ofte «tenk på barna». Alt tryggleik kan ofrast for å sikre ei sårbar gruppe. Vi ikkje må gløyme at verda stadig er i endring og stadig meir polarisert. Har ein først etablert ei moglegheit, kan bruken utvidast og, som vist i eksemplet over, utnyttast. Det er passande å minne om Martin Niemöller – First theu came for the socalist.

Om du vil kommunisere sikkert i dag, må ein unngå SMS/MMS eller store kommersielle tenester som er og kan bli underlagt pålegg som bryt med privat livets fred. Signal er (kanskje) det beste, men sikraste alternativ.

Signal conversations are always end-to-end encrypted, which means that they can only be read or heard by your intended recipients. Privacy isn’t an optional mode — it’s just the way that Signal works. Every message, every call, every time...

Kommunikasjon er sikra på einingen. Det du sender blir kryptert før avsending og først dekryptert hos mottakar. Ingen mellomledd har tilgang. Signal får innimellom forespurnadar frå politiet, som blir publisert på sidene deira. Her er det lite å hente for uvedkomande:

*No message content.
*Date and time a user registered.
*Last date of a user’s connectivity to the service.

Som følgje av det politiske kaoset i USA det siste tiåret, har eg over tid vorte uroa over bruken av amerikanske tenester. Avsløringane av Snowden og påfølgjande Schrems-dommar viser kor djupt fingrane til etterretninga stikk. Eg er meir uroa i dag for kva eit autoritært USA kan finne på å gjere. Styresmaktene, med rette personen ved roret, kan enkelt skaffe seg tilgang til dine data.

Dei siste åra har eg flytt mest mogleg av mine personlege data ut frå amerikanske tenester. WordPress blir eg på inntil vidare. Sidan alle skal kunne lese det eg skriv, betyr det ikkje noko at det ligg på ei amerikansk teneste.

Kva har eg gjort så langt?

Personleg e-post er flytta til norsk leverandør for lenge sidan. Både kontaktar og kalendar ligg der. For å unngå at Android/telefon kjenner e-postpassordet, ligg kontaktar og kalendar i ein sekundær konto. Primær e-postkonto er ikkje sett opp på telefonen, han kan eg heller sjekke gjennom nettlesar og sleppe plingane når det kjem inn ny e-post. Passordet til e-postkontoen skifta eg etter eg fjerna kontoen frå telefonen. Passordstyring vert gjort via tyske Heylogin og lokal KeepassXC.

Microsoft har eg slutta bruke til anna enn lagring av kryptert backup. Eg kan ikkje la 6 TB med lagringsplass stå tom til Microsoft 365-abonnementet går ut hausten 2025. Alle maskiner er flytta over på Ubuntu 24.04 med LibreOffice.

Google kalendar er tom. Det tok litt tid å få sletta avtalar heilt tilbake til 2006. Kontaktar er tom. Alt av logging er gått gjennom og mykje har vore av lenge og sletta. Standard søkemotor dei siste fire åra er Startpage. Eg finn det eg leitar etter og saknar ikkje Google sin søkemotor.

Filsynkronisering tek ein liten server seg av ved hjelp av Syncthing. Kvar PC og telefonen har ein klient installert som gjer at eg kan synkronisere ulike type filer og bilder mellom dei. Det gjer det enkelt å få dei siste fotoa frå telefonen over til PCane utan å gå om andre sine tenester. Nett som med Dropbox og OneDrive, kan eg halde fram arbeidet på ein anna PC. Mini-serveren køyrer OpenMediaVault og er i tillegg filserver for alt eg vel å ta vare på.

Firefox er min ordinære nettlesar, men eg ser etter arvtakar. Vivaldi, frå tidlegare norske grunder av Opera, er eit alternativ. Brave kan vere eit alternativ, men eg likar ikkje knytinga til kryptovaluta. Slikt meiner eg er unødvendig i ein nettlesar. Opera vart kjøpt av kinesarar i forrige tiår, men det ser ut til at det har endra seg. Inntil vidare er Opera sett til side. Vivaldi skil seg ut som beste kandidat til å ta over for Firefox. Ulempa er at Google har gjort endringar i Chromium-basen, som Vivaldi, Brave, Chrome er basert på, for å gjere det vanskelegare å blokkere annonser og reklame. Firefox med Ublock Orgin langt å føretrekke.

Youtube er mi største utfordringa å fri seg frå. I mitt arbeid og privat er Youtube ei stor kjelde til informasjon, både om den globale situasjonen og ulike teknologiske fagfelt. Eg har tallause timar her og har vorte ein røvar til å lytte til vidoeane på dobbel fart. I praksis er Youtube ein «radiokanal» for meg. Eg har titta litt på programmet Freetube, men det har sine ulemper. Eg kan ikkje synkronisere loggar og innstillingar mellom maskiner. Spørsmålet er om ulempa kan oppvegast av andre fordeler. Tida vil vise. Videoane på Yotube-kanalen min skal du framleis kunne titte på.

Ei nøtt

Uansett kva ein vel, Android/Google eller iOS/Apple, er programvara og tenesta levert av amerikanske selskap. Ulike appar på telefonane våre gjer det daglege livet lettare. Eg kan berre nemne bank, parkering, lading, betaling, samarbeid med meir. Å vere utan min Google Pixel 8 er uaktuelt.

Det eksisterer andre operativsystem for Android-telefonar, men å teste dette ligg lenger fram i tid. For det første må eg ha ein ekstra og rett telefon. Det er ikkje alle produsentar som legg til rette for å kunne køyre alternativ oppstart. Som ved overgangen til Linux for alle PCar, er det lurast å prøve seg fram enn å satse alt og sitje att med mykje frustrasjon fordi eg ikkje får ting til å fungere.

Inntil vidare reduserer eg bruk av funksjonalitet frå Google. Der det er mogleg nyttar eg primært europeisk baserte alternativ. F.eks. har eg starta å bruke TomTom AmiGo som erstatning for Google Maps til navigasjon i bil. Google Maps har eg deaktivert heilt.