Bakstrevarar og reaksjonære

Eg trudde det var over, men no har bakstrevarane nok ein gong teke ein runde mot DAB og for FM. Dette lignar på det same peset som nødnettet vart utsett for i lang tid. Der har det ikkje vore å mykje styr dei siste åra som eg kan minnast.

Litt bakgrunn

Eg har køyrt bil i 30 år, hatt ungar dei siste 19 åra. Eg har levd med FM og radio frå den tida ein berre hadde NRK (P1). Eg hugsar innføringa av P2 og P3 og kommersielle radiokanalar. Eg bur i eit grisgrendt strøk med vanskeleg topografi. Den einaste kanalen vi fekk inn OK var NRK P1 på ordinært utstyr. P2 kom seg, men P3 og P4 og lokalradioar var ikkje til å lytte på over FM på ordinært utstyr. Radioen heime har så godt som stått fast på NRK P1 (Sogn og Fjordane).

I bil har radiolytting på FM marginal som følgje av mykje bortfall og radiostøy. NRK P1 har vore kanalen sidan den var best utbygd, men eg høyrde for det meste på kassett, minidisk og seinare MP3.

Eg har hatt DAB i bilane mine i mange år no, både fabrikkmontert og adapter montert av lokal radioforretning. Eg har ikkje montert noko sjølv og overlet slikt til fagfolk.

Mottak

Erfaringane mine med mottak når eg køyrer rundt i Noregs land er at DAB er langt betre i høve mottaket med FM. Radiostøy og dårleg mottak er ikkje eit problem lenger. Dekninga opplever eg som særdeles god i 2018. Ikkje alle tunnelar hadde FM-sendarar (NRK P1) før, men det er minst like bra med DAB i dag.

I sommar har eg vore turar i Jostedalen (til Styggevatnet), til Sverige via Sandvika og Oslofjordtunnelen og tilbake via Oslo samt i Møre og Romsdal. På turane høyrde vi mykje på radio.

  1. For Jostedalen sin del gav DAB seg når ein svinga opp frå Fåbergstølen mot Styggevatnet, heilt inne i dalen. Det skal nemnast at her er til og med mottaket på Telenor mobil dødt.
  2. På turen til Sandvika og Oslo har eg ikkje minne om problem når det vart lytta på radio.
  3. På turen til Møre og Romsdal køyrde vi via Eid mot Folkestad, men svinga av i Botnavika for å køyre til Fyrde og følgde E39 mot Volda. Vi køyrde den undersjøisk tunnelen mot øyene rundt Fosnavåg og besøkte Runde, Remøya, Leinøya, Nerlandsøya, Gurksøy, Dimnøya og Hareidlandet. Neste dag var det ferje frå Hareid. Vi tok turen ut på øyene Giske, Valderøya og Vigra utanfor Ålesund. Godøya droppa vi sidan det var arbeid i den undersjøiske tunnelen med opp til 2 timars ventetid. Etter å ha handla ferskt bakst på ei lite bakeri på Roald, snudde vi tilbake til Ellingsøy for å køyre inn til Tennfjord og vidare til Brattvåg, for ferje til Midøya. Her køyrde vi på nordsida øya og Otrøya for å ta ferje til Moralsvågen fergekai og kome til Molde. Neste dag blei det ein rundtur via Malme ut til Bud og nordsida mot Hustadvika til Vevang og over Atlanterhavsvegen til Kristiansund. Tilbake køyrde vi riksveg 70 til Molde. Siste dagen køyrde vi frå Molde til Vestnes. På Sjøholt tok vi av til Stordal og ferje Liabygda – Stranda tilbake til Hellesylt, Hornindal, Stryn, Utviksfjellet og heim. I løpet av heile turen beit eg meg merke til at det var nokre sekundars bortfall frå Botnavika (ca 8 km før Folkestad) inn Austfjorden mot Fyrde. Eg trur det skjedde 3 – 4 gonger. Her kan dei lokale gi beskjed slik at Norkring kan sjekke og justere sendarane sine slik at mottaket blir optimalt.

Tilbod

Radiotilbodet på FM var dårleg her punktum. Med godviljen hadde vi 4 rikskanalar og gjerne eit par lokalradioar. På DAB har det endra seg totalt: https://radio.no/radiokanaler-pa-dab/.

Før DAB var radio ikkje aktuelt for ungane. På radio var det berre kjedelege program. Med DAB har dei funne sine nisjekanalar. NRK mp3, P5 Hits og P6 Rock er dei mest populære når dei er med. Ja, det hender eg slår over på P6 Rock når eg er aleine i bilen 😉

Når vi er på tur under store sportsarrangement, er vi ikkje lenger avgrensa til det NRK P1, P2 eller P3 sender. No har vi eigen kanal, NRK Sport, som sender sportsarrangementa eller tek over for NRK P1-3-kanalane. Vil eg høyre nyhende, utan å vere slave av klokka for å treffe sendinga presis på timen, kan eg slå berre slå over på NRK Nyheter.

Med DAB har alle fått eit omfattande tilbod av radiokanalar. Eg har ikkje gjort meg kjent med alle, men det at ungane har byrja å lytte på radio har utvida min radiohorisont. Der eg var fast på NRK P1, er eg no ikkje like lojal. Når det er sagt, så slit eg framleis med reklameinnslag på kommersielle kanalar. Desse blir ofte veldig masande.

Oppsummering

Med ordinært utstyr er mottak betre enn FM og utvalet mykje større. Det forundrar meg at bakstrevarane romantiserer eit analogt sendesystem som sløste med radiofrekvensar. Teknologien endrar seg. Ingen vil vel tilbake til analoge TV-signal. Frå tid til anna må ein må ta val og når ein har teke eit val, gjer ein det beste ut av det. Å vere bakstreversk eller reaksjonær fører oss ikkje framover. Radiovanane hos oss har endra seg – i positiv retning – som følgje av DAB.

Tur: Austerdalsbreen (Veitastrand)

Austerdalsbreen-020Turen til Austerdalsbreen byrjar rett over brua, som kryssar Austerdalselva, like før Tungestølen på Veitastrand. Du må gå litt over 5 km ein veg for å koma fram til breen. Stigninga på turen er i underkant av 200 høgdemeter og kjem i to puljar; på den første og siste kilometeren.

Frå brua er det ei lita oppstigning, langs foten av fjellet Skyttarpiggen. Når du rundar inn i Austerdalen skal du ned på ei lang elveslette. Du går over elvegrunn med mykje elvestein, grus og moreneryggar. Eg gjekk med fjelljoggesko, men for dei som har lett for å vrikke foten, vil eg på det sterkast tilrå at ein brukar sko med god støtte for anklane.

Den første moreneryggen møter du tidleg. Ein dag var breen heilt framme her, men i dag må du gå over 3 km til for å koma til starten av breen. Stikk opp på moreneryggane for å ta bilete eller for å få oversikt over området.

Du vil kome til å krysse små bekkar og småelver som renn ut i Austerdalselva. Over nokre er det lagt meir eller mindre provisoriske bruer av treverk. Over andre må du finne steinar å stige på. Sommaren 2018 har vore tørr lenge, men i ein våtare sommar vil eg tru at nokre stadar utan bruer kan være litt meir utfordrande å passere tørrskodd.

I enkelte områder er vegetasjonen tett på deg. Det var tider eg tenkte at her kunne ein godt teke seg ein omgang med beskjæringsredskap for å ta bort det som er for tett på stien. På den andre side er området nasjonalpark, som kan begrense slike inngrep. I det store og heile er det ikkje noko stor problem for meg, men om nokre år kan det by på større utfordringar.

På turen framover elvesletta vil du legge merke til stien opp den siste stigninga, ved foten av Austerdalsnovi. På toppen av stien, før du går ned mot breen, finn du minnetavla som vart reist 13. august 1994 til minne om fjellklatraren William Cecil Slingsby og to andre som utforska brearmen for første gong 13. august 1894. Du kan lese meir om historia hjå Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane.

Tur: Togga i Sogndalsdalen

Togga-000Dette er ikkje den første turen til ein topp i Sogndal kommune, men det er den første turen eg har starta i Sogndal kommune.

Turen startar på parkeringsplassen ved enden av Gunvordalen. Du følgjer hovudvegen parallelt eit par hundre meter mot Vatnasete før du går inn på stien, som tek deg frå ca 430 moh til 1205 moh fordelt over 2,2 km.

Like under 800 høgdemeter fordelt på 2,2 kilometer betyr at det blir bratt. I den første 1/3-delen av turen er stigninga markant, men etter denne «forretten» skrur Togga til. Har du gått for hardt ut nederst, vil du no kome til å merke det. Turen er bratt så lenge at du får nok av høve til å studere vegetasjonen og skotuppane. Ta ein pause no og då og smak på bæra. Det blir litt slakare når du nærmare toppen, men ver inneforstått med at oppstiginga til Togga kan virke nådelaus. Ta den tid du treng! Er du i god form kjem du opp på timen, men sikt deg heller inn mot 2.

Utsikta gjennom skogen er begrensa. Du kan snike deg til ein titt inn Gunvordalen, men når du er over skogen kan du snu deg og sjå ut over Dalavatnet. Stien er godt brukt og tydeleg i terrenget. Du treng ikkje vere redd for å gå deg bort. Joggesko saman med ekstra klede til toppen er lurt, og for all del ikkje gløym drikke.

Tur: Smørkletten via Hammarskar frå Kleppa

Smørkletten om Hammarskar 000For nokre år sidan vart det merka ein sti frå Volamyri opp til Smørkletten, via Hammarskar. Denne veka la eg merke til at det var etablert ein grusa veg under den nye Fardal-Ørskog-lina frå utstyrsplassen, i enden av Orradalen. Det kortar ned turen frå Kleppa ved at ein slepp å gå nedom Volamyri.

Frå utstyrsplassen følgjer du den grusa vegen til endes. Her følgjer du spor etter køyretøy som vart nytta under linebygginga. Du skal passere to master. Når du kjem til den andre masta, svingar spora etter køyretøya opp over linetrasseen. Etter ca. 100 meter ser du ein staur med raud topp og turstimerke. Like etter finn du ein lys stein med ein stor raud prikk. Følg den godt merka stien oppover, gjennom granfelt og lauvskog, til du kjem opp vestom myrane vest for Smørkletten.

Like før du ser Smørkletten skal du krysse det eg trur er øvre del av Hammarskaret. Her kan du bli lurt. Det går eit kraftig dyretrakk ut til høgre, medan du skal rett fram på «den smale sti». I bileteserien er dette mellom bilete 54 og 55. Like etter vil du sjå Smørkletten med varden, dit du skal. Om du vel dyretrakket for å gå sørom myra og meir rett på Smørkletten, får vere opp til deg. Det kan gjere turen litt kortare.

Når du følgjer stien nordover, vil du til slutt kome til eit skilt som peikar i retning Kalbakk. Stien er noko svak, men ikkje umogleg å følgje. Du skal passere på nordsida av tjørna som ligg vestom Smørkletten. Litt etter tjørna kjem du til skiltet som peikar sørover mot Smørkletten. Her er det berre å sikte seg mot toppen og gå opp dei siste bakkane for å kome opp i nærleiken av varden.

Turen tilbake til Kleppa kan du gå den tradisjonelle stien langs lina som går nord og austom Smørkletten. Samla sett blir det ein fin rundtur på rundt ca 9 km. Turen via Hammarskar er ein halv kilometer lengre enn den tradisjonelle. Vel du å gå du på sørsida av myra, vil eg tru at distansen er mykje den same.

Tur: Hangsete til Våkeldahaug

Hangsete-Våkeldahaug-036Frå Njøs eller Sanden kan ein legge opp ein ikkje for lang rundtur innom tre postar: Bjørgahaug, Våkeldahaug og Hangsete. Våkeldahaug går ein vanlegvis opp til frå Hangsetegrinda. Men for rundturen er det lurt å gå til Hangsete med retur bort på Våkeldahaug og deretter ned til Hangsetegrinda.

Hangsete startar du ved turpostkassen og går nordover, i retning av hytta som ligg ved granfeltet. Stien startar like under gransfeltet ved hytta. Du må først gjennom eit lite omårde med små sprakar. Etter det følgjer du stien mot ein bakke. Her er det like greit å gå stien som går mest oppover. Det er snakk om ca 30 meter opp før det flatar ut i retning Våkeldahaug. Du skal litt etter oppstiginga passere på oversida eit stort lauvtre som er knekt. Kiker du deg tilbake ser du stølsområdet på Hangsete. Passerer du på undersida av treet betyr det at du ikkje har gått høgt nok opp, men du vil kome inn på stien mot Våkeldahaug like etter. Stien vestover er merka med raude prikkar i begge retningar.

Etter ca 700 meter frå Hangsete kjem du inn på stien som går ut mot Kyrafossen, like over turpostkassen på Våkeldahaug. Gå ca 10 meter i retning Njøs, ned til turpostkassen, og ut på utsiktspunktet.

Tur: Dalen til Skagasete

Skagasete er ein støl på 589 moh på Hermansverk. Du kan skimte sæl/hytter mot himmelen frå Njøs og frametter Gjerde og Moene. For å kome opp på Skagasete eksisterer det minst 3 alternativ. Den vanlegaste turen er å starte på Kvålen og gå via Haoahaug. Eit lengre alternativt er å følgje traktorvegen til Skagasete. Eit tredje alternativ er å starte på toppen av Dalenfeltet og tene nokre høgdemeter. Etter 3/4 km på sti gjennom skog vil du kome ut på stien som kjem opp frå Haoahaug like før Baukasaingjedn. Du treng ikkje å gå ned på Haohaug.

På turen passerer du gamle kvilesel/kvilehytter, løer på attgrodde teigar, nyrydda teigar, kraftliner og forbi gamle almar. Seinvåres og på seinsommaren kan du møte sauer. Dei er van med at eigarane kjem med noko til dei, så det kan verte litt styr når lam og sauer kjem deg brekande i møte. Om sommaren kan det gå kyr eller hestar ved stien. Dei er meir beskjedne og bryr seg lite om at du kjem pesande forbi.

Turen er eit godt alternativ for dei som synes at Bjørgahaug blir litt for bratt og luftig eller for dei som ønskjer at turen skal ta litt lenger tid. Her er det ingen stupbratte berg du må gå langs og turen har noko svakare stigning. Bjørgahaug ligg på ca 300 moh med 240 høgdemeter å gå. Skagasete ligg på 589 moh og frå Dalen skal du opp ca 400 høgdemeter. Dei skal fordelast over ein dobbel så lang tur, men eg skal lova deg at du vil få sveitte. Du bør rekne med 45 min til timen, som er vel dobbel tid av turen til Bjørgahaug. Frå Skagasete kan du halde fram vidare til Lusaskard på 1000 moh eller du kan gå mot Hottadalen.

Turen er delt i to deler:

  1. Dalen til Haoahaug (om du vil gå ned til utsikta før du gå vidare)
  2. Baukasaingjedn til Skagasete

Tur: Fadnastølen etter traktorvegen

Fadnastølen er den heimste stølen på austsida av Njøsadalen. Det er fleire måtar å kome dit som gir deg gode moglegheiter til å variere turane dine. Den vanlegaste turen til Fadnastølen er stien over Åsen. Eit lengre alternativ er å starte på Njøs og gå langs Seljeskredfjellet og Bjørnshovden.

I nærleiken av tusenårsskiftet vart det oppretta ein traktorveg til Fadnastølen. Du følgjer traktorvegen inn Njøsadalen i ca 1 km like forbi Pyttane og Bøllamannbrui. 40 meter etter Bøllamannbrui tek du til høgre inn på traktorvegen til Fadnastølen. Vegen kryssar stien frå Vetlagjerdet til Fadnastølen like under Åsen og held fram mot fjellet der han slynger seg opp forbi beiteteigar. Den øverste teigen heiter Fleken. Følgjer du vegen til endes, kjem du ut på austre del av Fadnastølen. For å koma opp til den øvre delen med litt utsikt, held du fram nordover langs bekken, før du kryssar han ved det øverste hytta/sælet. Skal du opp Kvannskar til Bergsete eller Havrane, kryssar du ikkje bekken, men held fram nordover, langs bekken, til du tek av i retning fjellet.

I bileteserien min har eg fokusert på korleis du enklast kan kome til turpostkassen til Syril plassert ved Tunga, på nedre del av vestre Fadnastølen. Eit par hundre meter før traktorvegen sluttar, i ein slak høgresving, ca 50 meter etter øvre grinda inn til teigen Fleken, tek du av og følgjer ein sti gjennom skogen. Du må krysse ein bekk ca 50 meter frå vegen. Er vassføringa stor, kan det vere lurt å gå tilbake og følgje vegen litt lenger før du går inn på austre del av Fadnastølen, ved dei første hyttene/sæla, og kryssar der. Du vil kome inn att på stien før neste bekk.

Kan du passere den første bekken, fører stien deg vidare til bekken som kjem frå Gamlestølen, området under kraftlina, lenger framme, og kløyver Fadnastølen. Om våren kan vassføringa verta i mesta laget. Du kjem lettare over om du går nordover til den øvre delen av Fadnastølen og krysse like ved den øverste hytta/sælet. Kjem du deg over bekken her nede, har du att 50 meter til Tunga og turpostkassen.

For å koma opp på øvre Fadnastølen, frå Tunga, går du nordover gjennom ein ørliten granskog, over marka opp til sælet/hytta øverst på Fadnastølen. Her får du den beste utsikta. Held du fram 50 meter forbi hytta, vil du sjå stauren med skilt som peikar mot Tuftahaug.