Tur: Eitrebotn

For å kome til Eitrebotn, må du inn i Huksdalen. Ta av vegen like før Grindselva og køyr grusvegen inn Huksdalen til du kjem til parkeringsplassen under Nyastølen. Du kryssar brua og følgjer vegen som stig kraftig oppover lia, forbi eit par bekkeinntak, til Nyastølen. Kraftigaste stigninga får du i starten.

Bak Nyastølen ruvar Kjeringafjell og til venstre (nordaustleg) retning stig Kaldekletten. Mellom desse ligg Eitrebotn. Like bak det nordlegaste sælet finn du stien/dyretrakket innover. Etter nokre hundre meter er det eit stiskilje på nokre svaberg. Her er det viktig å ta stien austover svaberga og halde fram inn botnen, mellom Kjeringafjell og Kaldekletten. Vel du feil sti og går nordover, vil den stien/dyretrakket ta deg i retning av Stavsete. Etter kvart som du nærmar deg Eitrebotn vil stien/dyretrakket bli mindre tydeleg.

Turen er delt i to deler:

  1. Etter vegen inn Huksdalen
  2. Eitrebotn

7250 km med elbil

6. mai overtok eg min nye Byd Tang i fargen keisarraud. No er det meste av ferien over og bilen har i underkant av tre månadar klokka inn 7 250 km. Nysjerrig på kor mykje det har kosta meg, henta eg fram appane frå heimeladar, straumrekningane samt historikken på ladeappane. Eg har ikkje fått straumrekninga for juli enno og la til grunn same pris per kilowatt som i juni. 7 250 kilometer har kosta kr 5 433,89 i elektrisitet, eller kr 7,50 per mil.

Stor diesel-SUV

La oss sei at eg hadde kjøpt ein tilsvarande stor diesel-SUV til same kostnad for å eliminere verditap. Ja, eg veit at ein slik bil ville ikkje kosta kr 650 000. Eg har leika meg litt med BMW sin bilbyggar og ein BMW X5 xDrive40d kjem på kr 1 300 000 med vinterdekk. Vi har ein eldre Opel Antara på i underkant av 2 tonn med eit dieselforbruk rundt 0,8 liter per mil. Eg finn det samsvarar godt med oppgitt forbruk på BMW X5 xDrive40d.

Med ein pris på kr 24 per liter, ville ein stor diesel-SUV kosta meg kr 13 920 i drivstoffutgifter for 7 250 km. Om vi held borte eller seier at andre kostnadar som service, forsikring og verditap er like, har eg spart ca kr 8 500 ved å velje elektrisk bil. I realiteten ville ein BMW X5 xDrive40d kosta i innkjøp dobbelt så mykje. Eg legg til grunn ein restverdi på kr 150 000 etter 10 år. Det ekstra verditapet blir stort.

Elbilen sparar omtrent (29 225 – 5 739) kr 23 500 i høve tilsvarande, ny diesel-SUV.

Ikkje kjøpt ny, elektrisk bil

Samanlikna med min gamle Skoda Superb, er kjøp av ny bil ikkje fornuftig. For det første ville Skodaen greidd seg med 0,55 liter per mil. Den elektriske bilen har berre spart utgifter til drivstoff med ca. kr 4 100.

Når eg reknar inn verditapet for dei neste 10 åra, snur det seg i favør av Skodaen. Eg selde Skodaen for kr 155 000. Eg legg til grunn at eg ville hatt han i 10 år. Det vil tilsei eit resterande verditap dei neste 10 åra på kr 15 500 per år, om eg skriv han ned til 0. For tre månadar utgjer verditapet kr 3 875. Legg eg til grunn ein restverdi på Byd Tang etter 10 år på kr 100 000, utgjer verditapet kr 55 000 per år. Verditapet for tre månadar vert kr 13 750. Verditapet til den nye bilen er kr 9 875 høgare enn Skodaen på tre månadar.

Eg kunne drege inn dyrare forsikring samt dyrare dekk på Byd Tang. Serviceutgifter kunne vore noko rimelegare på Byd Tang, men basert på det eg har fått med meg er det ikkje snakk om dei heilt store innsparingane her. For å gjere det enkelt, held eg det ute frå reknestykket.

Å ikkje kjøpe ny bil ville vore omlag kr 5.700 rimelegare.

«Intelligent» fartsperre kan bli farleg

Ny bil og ny teknologi. Per no har eg ikkje siste, store oppdatering av systemet, men bilen les trafikkskilt. Om eg gløymer meg, blinkar skiltet med fartsgrensa til meg på dashboardet. Som mange andre hender det eg sit i mine eigne tankar og ikkje får med meg skilt, men med blinkinga midt i fjeset får eg korrigert meg raskt. Eg er sjeleglad at eg korrigerer og ikkje bilen.

Automatisk gjenkjenning av skilt og fartsgrense fungerer ikkje til tider. Første gong eg merka det var når eg nesten hadde forlete Årdalstangen på veg mot Øvre Årdal. Systemet fanga opp skiltet på sidevegen og påstod hardnakka at fartsgrensa på hovudvegen var 30 km/t.

No har eg vore eit par dagar i Skien og mellom anna til Verdens Ende. I går, på turen til Verdens Ende om Stavern, tok eg av ved Langangen mot Helgeroa. Her startar ny motorveg med 110 km/t. Eg køyrde av på første rampe og la merke til at bilen framleis hevda at det var 110 km/t nedetter dei svingete «vestlandsvegene» mot Helgeroa, før det første fartsskiltet.

Litt seinare på gårsdagen, på motorvegen, oppdaga eg at bilen hevda at det var 120 km/t i 110 km/t-sona. Eg fekk ikkje med meg når det skjedde, men eg trur det kan ha vore ein utanlandsk buss eller større bil som har hatt eit forbodsskilt med 120 bak på seg.

På heimreisa i dag plukka skiltlesinga opp eit 30 km/t-skilt på ein sideveg som steig meir eller mindre parallelt frå vegen min, med 80 km/t fartsgrense.

Kanskje eg skal feste eit stort klistermerke med 30 km/t-forbudsskilt bak på bilen. Blir kjekt for den som tek meg att. Er bilen ny nok, les bilen skiltet og bremsar automatisk.

Eg er glad eg ikkje har ein Renault Megane e-tech:

Tur: Hest opp Gildal

Følg grusvegen inn Huksdalen til parkeringsplassen under Nyastølen. Like før parkeringsplassen vil du sjå ein veg som stig opp over til venstre. Dette er grusvegen som tek deg opp mot vassinntaket til kraftverket. Omtrent 50 meter før inntaket, tek du av grusvegen og inn på sti. Det tek ikkje lenge før du passerer det første sælet og får glimt av eit anna før det tredje.

Alle sæla du har passert er av nyare dato. Går du vidare, i retning av Storebotnen, kjem du til dei gamle stølstuftene. Ifølgje det eg har blitt fortalt gjorde eit snøras ende på stølen. Elva Gildøla renn i nærleiken slik at du enkelt kan drikke eller fylle flaska før du går vidare.

Sommaren 2022, midtveges i juli, har vore kald, men snøsmeltinga pågår. Eg held fram inn i Storebotnen før eg kryssar alle småelvene og startar oppstigninga på ryggen, mellom Storebotnen og Vetlebotnen, opp mot austenden på Hest. I likheit med starten på grusvegen er det bratt og tungt. Ta pausar, sjå tilbake og rundt deg.

Du kjem opp i austenden av Hest. Her går du opp og vender vestover. Når snøen har smelta, er det små vardar som du kan følgje til du står ved den store varden. I videoen kom eg ut litt lågt når eg snudde vestover. Eg korrigerte og kom rett på dei resterande vardane.

Oppe på Hest er det berre å nyte utsikta 360 grader. Her ser du i vest Storholten og Vassvarden. I sør ser du mot Vik og fjella der, Vangsnes, Mælen, Feios, Borlaug. Innover fjorden ser du langt inn til fjella på Frønningen, Storhugen, Bjørgahaug, Mjellhaugane, Skriki. Og austover langs ryggen på Hest ser du Fagreggi, Smørkletten, enden av Eitrebotn, Kjeringafjellet, Kaldekletten og Voggebreen.

Ladekabalen…

Det er mykje enklare å fylle og betale for bensin og diesel i dag. Med elbil er du avhengig ein smarttelefon og ei samling av appar. Eg hadde lyst å bruke brikke på det meste og sleppe å knote med appar ved ladestasjonane. Når andre i familien køyrer bilen, blir det enklare for dei.

Eg vart tilrådd å melde meg inn i Elbilforeningen. Her ville eg få ei blå ladebrikke som dekka fleire ladeoperatørar. Problemet er at korkje Mer eller Eviny/BKK/Bilkraft er med i ordninga. Det er lite av Recharge, Kople, Ionity og E.ON i nærleiken.

Etter å ha undersøkt litt fann eg ut at Mer berre tillet visse brikker, men ikkje den blå ladebrikka til Elbilforeningen. Sidan ein kan registrere brikker hos andre, kom eg til at det var like greitt å kjøpe Mer si brikke til kr 50. Medlemsskap i Elbilforeningen eller NAF kosta langt meir og gav meg ingen vesentlege fordeler.

Når eg mottok ladebrikka, henta eg ned app på telefonen som kunne lese av IDen til brikka. Du kan bruke ladarane til Eviny/BKK/Bilkraft til å lese av IDen når du registrer brikken på ladaren. Du finn att IDen i appen Bilkraft etter avlesing. IDen registrerer du i andre appar som CircleK og Fortum. Sistnemnde dekkar Kople og Shell Recharge. Med dei fire første appane i bilete over, vil du vere godt dekka med ei ladebrikke:

  1. Mer
  2. Eviny/BKK/Bilkraft
  3. CircleK
  4. Shell Recharge (via Fortum)
  5. Kople (via Fortum)

I løpet av tida eg har hatt bilen og alle turane mine, har eg nytta ladarar frå dei fem. Tesla-ladarar, som ikkje støttar brikke, har i hovudsak vorte brukt til testing om 150 kw og 250 kw-ladarane til Tesla vil lade bilen min.

Med brikke registrert i appane Mer, Bilkraft, CircleK og Fortum, meiner eg at målet med å gjere det lettare for andre i familien å køyre bilen på tur, utan at eg er med, er nådd.

PS! Du la sikkert merke til appen Elton, Schibsted sin lade-app. Elton støttar ikkje brikker, men når eg er med på tur nyttar eg Elton i staden for Fortum. Prisane er betre med Elton, og appen støttar mange andre operatørar: Recharge, Kople, E.ON, Ragde Charge, EVBox, Porsche og Ionity i Norge og Sverige. Fleire operatørar skal kome til.

Forskrift om merking av retusjert reklame er for vid

Den 1.7.22 trådde Forskrift om merking av retusjert reklame i kraft. Forbrukertilsynet har lagt ut rettleiar om merking av retusjert reklame. Fleire fotografer har lufta frustrasjon over forskrifta den siste sida. Her er eit eksempel. No blei eg nysjerrig på lovteksten:

§ 1. Merking av reklame
Reklamebilder og reklamefilmer der en kropps fasong, størrelse eller hud er endret ved retusjering eller annen manipulering, skal merkes ved bruk av et offentlig, standardisert merke, se vedlegg til forskriften.

Første ledd av § 1

Her er det ingen nyansar. Om du gjer noko med bilete eller videoen, skal det merkast. Eg er ikkje negativ til å merke reklame med «optimaliserte» framstillingar av personar. Med det meiner eg der ein har pynta på storleik eller rensa bort små (og store) skavankar.

La oss sei at du vil lage eit reklamebilete med ei gotisk framtoning med personar. Gotisk framtoning er kjent ved at fargar blir tona ned og bilete blir dunklare. For å få til dette må du justerer mellom anna lys, kontrast, skugge, fargemetning og moglegens fargetemperatur. Her er det snakk om ei justering av heile bilete, ikkje den individuelle person i bilete. Justeringa påverkar alt i bilete, inkludert personane. Om ein legg til grunn forskriftsteksten «…hud endret…» betyr det at dette reklamebilete må merkast sidan huda på personane har fått ei gråare og kaldare framtoning.

Rettleiaren gir eksempler på retusjering av hud:

– Endre hudfarge, for eksempel mer solbrun/lysere hud eller endre farge på lepper.

Forbrukertilsynet sin rettleiar

Då er vi inne på kjernen i det fotografen tek fram:

Dette er fordi de fleste fotografer tar bilder i rå-format, og dermed må bildene etterbehandles, åkkesom. er et filformat som ikke er prosessert og som må etterbehandles.

Fotograf Mirian Skeie

Eg vil meine at absolutt all reklame med personar i bilete (eller video) må merkast. Så lenge ein justerer noko som kan påverke framtoninga av ein person, vil det vere krav om merking.

Forskrifta er lite nyansert og er «å skyte sporv med kanon

PS! Vil prosessering i kamera medføre krav om merking, sjå RAW kontra JPEG over?

Lade Byd Tang hjå Tesla

Det har blitt nokre kilometer bak rattet i nyebilen den siste månaden. Laurdag 11.06.22 tok eg med dei eldre på ein rundtur i Gulen. På veg dit, stoppa eg i Lavik, for å teste om eg kunne lade med Tesla-ladarane. Første ladar var visst defekt. Eg fekk beskjed i Tesla-appen om å bruke ein anna bås. I den nye båsen starta ladinga og etter eit par minutt med oppvarming av batteriet, auka ladinga til litt over ca 80 kw. Eg hadde ikkje brukt mykje av batteriet på turen ut. 80 kw var god ladehastigheit med sopass fullt batteri, mykje betre enn den einslege 50 kw Mer-ladaren på andre sida. På returen om kvelden, stoppa eg også for å lade litt. I teorien skulle eg greie turen heim, men det er alltid lurt med betre margin. Sidan eg var midt i køen av ferja, bak både trailerar og bubilar, er eit stopp på 10-15 minutt ein grei måte å få køen innover fjorden.

Ufordringa med Byd Tang er at bilen har ladeluka bakhøgre side, medan Tesla-bilane har ho bakvenstre side. Eg må vise omsyn. Som de ser er kablane på båsane veldig korte. Ein må rygge godt inn til båsen for at dei skal rekke. Problemet mitt er at eg må stå på plassen til båsen ved sida og ta opp plassen til Tesla-bilen som kunne brukt den båsen. I Lavik kunne eg ha løyst dette ved å ta båsen som står ved inn-/utkøyringa, rygge slik at eg står med høgresida og ladeluka ved ladaren.

ABBA Voyage Arena

ABBA Arena, London, er no klar. Før helga var det ei stor lansering og alle medlemmene var samla.

Eg har ikkje tenkt å hoppa på eit fly med det første for å få med meg dette. Ja, eg er ABBA-fan, men ikkje blodfan som skal ha med seg alt når det skjer. I løpet av helga har eg søkt på Youtube og funne nokre klipp frå «konserten». Eg må sei at det ser skikkeleg bra ut, men du greier ikkje heilt å gjenskape eit menneske og formidlinga av kjensler mm.

Den første videoen eg såg var deler av The Winner Takes it All. Det var ikkje lenge før eg la merke til at augeføringa og ansiktsuttrykket ikkje heilt var etter det eit vanleg menneske ville gjort. Det var ei umiddelbar kjensle som eg merka ned over ryggen. La oss sei att ryggmargrefleksen min slo ut, noko stemte ikkje heilt.

I tillegg ser eg at det på eit punkt i framføringa ikkje er samsvar mellom avatarane på scena og den store videovisinga. Agneta-avataren har mikrofonen i høgre hand på scena, men i høgre i det store «nærbilete». For meg ser det du til at det store bilete er speglvendt i høve scena. Teknisk sett er dette lett å korrigere.

Det kjem til å bli betre over tid, når dei får finslipe teknologien. Om nokre år vil det vere vanskeleg å skilje avatar frå menneske.

Det må bli krav om førarkort på bubil

Sommarens mare byrjar å dukke opp på vegane. Bubilar i alle storleikar og former har byrje å vakne frå vinterdvala. Nordmenn og utanlandske sjåførar går over frå å køyre små familiebilar til bubilar. Vestlandsvegar og skrekk for autovern eller kvite sidestriper går ikkje godt i lag.

I går, litt før kl 17, køyrde eg ein tur til Sogndal. Eg kom etter ein tysk bubil i Fatla, som hadde samla opp eit par «følgjarar». Her er vegen god og etter å luska seg inn i tunnellen plukka farten seg opp. Dei to bilane framfor meg passerte han rett før 60-sona på Slinde. Eg vart liggande bak sidan farten var akseptabel. I 60-sona vart det underhaldning heilt til forbi Ølmheim.

Når du kjem inn i 60-sona på Slinde, blir vegen smalarar og midtlina forsvinn. Skrekken for autovernet og kvitastripa må ha slege hardt inn hos føraren av bubilen. Han plasserte seg så godt som midt i vegen. Når det kom bilar i mot veiva han seg meir over til si side, gjerne med ei nedbremsing. Kjekt med bilar som sperrar vegen og i tillegg køyrer i jo-jo-fart. Slik gjekk det innover mot Ølmheim. Til tider var bubilen meir over i motgåande køyrefelt, jamvel i svingar med redusert sikt. Eg valde å passere han mellom Ølmheim og Ylvisåker. Det er litt breiare veg der, men eg passa på å signalisere godt til han at eg ville køyre forbi, slik at han ikkje skulle ligge midt på midtstripa.

Opplevinga er for meg eit godt eksempel på at har du aldri køyrt stor bil, bør du heller ikkje finne på å køyre utan trening. Aller helst burde det vore obligatorisk opplæring på slike bilar. Bubilar har gått frå å vere enkle folkevognbussar til bilar med vide og til tider lange skåp. Det er noko anna å køyre ein varebil, brei som ein stor SUV, enn å køyre ein bubil med kasse vesentleg breiare enn bilen han er bygd på.

Skal du køyre større køyretøy, som lastebil, må du ta teori og praktisk køyreopplæring. Du får opplæring i korleis du skal lasta bilen og erfaring med korleis eit større køyretøy oppfører seg på vegen. Nei, køyreeigenskapane til ein stor bil påbygd ein kasse er ikkje like smidige og skarpe som for ein personbil. I tillegg blir du lært opp i å ta omsyn til medtrafikkantar. Eg har ikkje tal på gongen eg har hamna bak ein bubil som luffar avgårde i nærare 60 i 80-soner utan å ta omsyn til halen bak. Når eg blir teken att av nokon som vil halde eit høgare tempo, syt eg for at vedkomane får passere trygt. Eg skal ikkje nøre opp under irritasjon og legge grunnlag for ein farleg trafikksituasjon.