Amazon fekk nok av Parler sin brot på deira vilkår og avslutta oppdraget med å drifta fundamentet til tenesta.
Er dette brot på ytringsfridomen?
La oss sjå litt på første tillegget (first amendment) til grunnlova i USA:
Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances.
Amazon, eit privat aksjeselskap, er ikkje bunden av første tillegget til grunnlova. Det er kongressen, lovgivarane, som ikkje skal lage lover som skrenkar inn fridomen til å ytra seg.
Sjå på Amazon som ein bar. Her kjem det inn folk som vert servert. Nokon vert fulle, høglytte, yppar til kamp eller blir for pågåande mot f.eks. det motsette kjønn. Som eigar av baren har du visse reglar som må følgjast. Når ein gjest ikkje føl reglane, vert vedkomande bortvist frå baren.
– Om kommunane og dei folkevalde seier nei til å nytta kraftressursane våre til å skapa arbeidsplassar på denne måten, og meiner dei heller bør etablerast i meir sentrale strøk, så er det eit tydeleg signal me sjølvsagt rettar oss etter.
Som ein som har levd gjennom slutten på den kalde krigen, glasnost og roen som følgde, er det med stor uro eg har sett korleis USA har utvikla seg dei siste 4 til 5 åra. Med Donald Trump er det tydelegare enn nokon gong at USA er på veg inn i einvelde. Det republikanske partiet er redusert til lojale, tanketomme følgjarar utan ryggrad, livredd for å kome i unåde, samtidig som dei ser at å vere lojal, kan sikre dei økonomi og status når einevelde kjem. Eg kan ikkje noko anna enn å stille meg spørsmålet:
Eg har følgt med på forfallet av det amerikanske demokratiet og no er det ikkje tvil lenger.
Ein kan ikkje lære patriotisme. Kjærleik kan ikkje lærast. Det Donald ønskjer er å etablere ei nasjonalistisk opplæring. For oss som har historien med oss, veit vi kva som skjedde for 80-90 år sidan og følgjene av det. Som ein som vaks opp og opplevde «glasnost» på slutten av 80-talet, var det aldri i mine villaste fantasiar at vi var på veg til å repetere historien. At det var USA som skulle stå for det er heilt ufatteleg, men når inkompetanse tek makta og partiet er piska til blind støtte, er ingen ting sikkert lenger. Eg kan ikkje sei noko anna at dette er ei trist vending.
Patriotisme/-ist
Patriotisme = fedrelandskjærlighet, sterk støtte til f. eks. landet, byen, idrettslaget.
Patriot = fedrelandsvenn, fedrelandsvenn; glødende tilhenger av et distrikt, en idrettsklubb eller lignende
Nasjonalisme/-ist
Nasjonalisme = politisk ideologi eller synsmåte som sterkt (og ensidig) hevder verdien av det nasjonale, ideologi som sterkt betoner verdien av nasjonen og den nasjonale egenart; overdreven nasjonalfølelse
Nasjonalist = tilhenger av en sterkt selvhevdende nasjonal politikk, forkjemper for en nasjonal selvstendighetspolitikk, for nasjonale interesser og hjemlig kultur
Fascisme/-ist
Fascisme = nasjonalistisk, autoritær politisk bevegelse og ideologi, et autoritært, nasjonalistisk og høyreekstremistisk styresett, ekstremt reaksjonært og rasistisk politisk syn eller styre, som særlig dyrker staten, eliten og lederen
Fascist = tilhenger av fascismen eller lignende (nasjonalistiske, høyreekstreme eller antidemokratiske) holdninger og oppfatninger, en person som er tilhenger av fascismen, betegnelse for autoritær eller reaksjonær person.
På reis i Noreg er det mangt ein kan kome over. Eg har full forståing for at vi som gjester skal vere varsom med bruk av vatnet. Det har hendt eg har dusja i rimeleg kaldt vatn. Nokre heite gloser og tankar til dei som har tømt varmtvatntanken før meg har vore til hjelp under «ekspressdusjinga».
Å påstå at vatn ikkje er fornybart eller at vi ikkje får nytt vatn er å dra det for langt, spesielt når Gudbrandsdalslågen og Mjøsa ikkje er langt derifrå. Lurer på kva dei trur fell frå himmelen i både flytande eller fast form er…
Berre so det er klart, eg er ingen rasist. Alle er likeverdige mennesker er likeverdige uavhengige av opphav. Og, ja mange blir dårleg handsama basert på sitt opphav, men no er vi på veg i ein farleg retning. Skal vi gløyme historien? Skal vi brenne bøker, filmar, slette musikk, sensurere alt? Det har vorte gjort før.
La oss ta Hotell i særklasse. Basil Fawlty er ein Donald Duck-karikatur som heile tida er på tuppa og handlar irrasjonelt. Figuren, som Donald Duck, synleggjer og karikerar det verste ved oss som menneske. Serien er frå midten av 70-talet og har vore min favoritt så lenge eg kan hugse. Eg las mykje Donald på 70- og 80-talet. Det kan godt vere at rollefiguren fanga mi interesse og fasinasjon på grunn av likskapen til Donald Duck. Basils evne til irrasjonelt å gå totalt av sporet er sjølv i dag underhaldande. Irritert på alt og alle med syrlige kommentarar i aust og vest. Ein motpart til oppfatninga av engelskmenn, og kvinner, som tilkneppa og forsiktige – keeping the stiff upper lip.
Burde heile Fawlty Towers vorta sletta fordi serien øydelegg det lenge opparbeide bilete av trauste og sindige engelskmenn?
Eg fann episoden om tyskarane. Det er to ting som eg ser kan bli reagert på. Start ved 3 minutt og 30 sekund og sjå utover, til og med samtalen med gamle Major Gowen:
1. Sjukehuset
Basil kjem ut frå kona sitt rom på sjukehuset. Han har heile tida ryggen til legen på vegen ut av rommet og når han lukkar døra. Når han snur seg og oppdagar legen, kvepp han og trekker seg tilbake eit steg og løfter eine armen halvveges i ein slags forsvarsposisjon.
2. Major Gowen
Den gamle, ungkaren Major Gowen er ein fast figur i serien. Aldermessig er han rundt 80 til 90 år som betyr at han var fødd på slutten av 1800-talet. Han er prega av gamle haldningar og framstår som rørete, halvsenil, gammelmodig, stereotypiske og koloniale engelskmann. I samtalen med Basil kjem ungkaren Major Cowen inn på eit stevnemøte med ei kvinne han tok med på cricket-kamp mot India. Han minnes at ho heile tida refererte til indarane som n***ers, medan han meiner det er feil og korrigerer ho. I eit kort øyeblikk trur vi han fordømmer henne, men berre få ord seinare avslører han sine eigne rasistiske haldningar, sjå utdrag frå denne artikkelen. Han omtalar indarane med omgrepet wogs (mørkhuda) og for den del det første ordet knytt til folk frå Karibien. Major Gowen brukar også omgrepet kraut om tyskarane. Alle, uavhengig av farge, blir omtala med slangord. Ha på minne at rollefiguren tenkjer tilbake på perioden mot slutten av 1910- til ut mot 1930-talet.
Kva med tyskarane?
Serien er frå 30 år etter krigen. Europa var framleis prega av andre verdskrig. Vi er framleis prega i dag. Basil, med heileskaking og sin frykt for tyskarane, gnir krigen inn både verbalt og med utagerande fakter overfor tyskarane. Sjå frå 23:30 og utover i episoden eller ta ein titt under. Bruken av slangordet kraut i den fysiske og verbale tiraden Basil kulminerar i er det minste problemet:
Bør vi fjerne alt om tyskarane og krigane?
Skal vi gløyme historien og berre få servert sukkersøte bilete og forteljingar? Kan vi aldri ta inn over oss det som er vondt og feil for å ta lærdom? Må vi fjerne bøker og seriar som Roots (Røtter) som skildrar slaveriet? Ønskjer vi at nokon tek kontroll på historien i fortid og nåtid?
Kunne det vere at Sognenett AS får refundert heile eller deler av rabatten dei gir kunden frå Get?
For å rydde dette av bana sende eg eit spørsmål til Sognenett AS. Her er svaret eg fekk:
Svaret var ikkje uventa, men likevel overraskande. Sognenett AS innrømmer at dei tek frå sin eigen pengesekk og gir pengar til dei som abonnerer på eit produkt (Get TV) som dei ikkje leverer eller har finansielle interesser i. Sognenett AS vel å bidra gratis til at Get kan auke kundegrunnlaget sitt og innteninga si.
Ved å sponse fiberabonnementet for dei som vel Get TV, gir Sognenett AS dei som ønskjer å setje saman sin eigen underhaldsningspakke ei økonomisk ulempe. Sognenett AS har med andre ord lagt på eit «gebyr» på andre innhaldstenester (TV 2 Sumo, Dplay, HBO Nordic, Netflix, RiksTV på nett, Apple TV+ osv). I mitt eksempel, for eit fiberabonnement på trinn 2, er «gebyret» kr 118 pr mnd. Ønskjer eg å berre abonnere på TV2 Sumo, må eg legge på kr 118 på pakken eg vel. Det rimelegaste abonnementet blir ikkje lenger kr 99 per månad, men kr 217 pr månad. Kostnaden med sponsinga av Get blir velta over på kundane som ikkje ønskjer Get TV. Kr 118 kan være mykje for personar med låg inntekt. Dei må betale Sognenett AS sponsing av eit produkt dei ikkje ønskjer eller har råd til. Gi oss kr 100 ekstra, seier Sognenett AS, og du skal få sleppa Get TV.
Tilgang til digital infrastruktur er eit produkt på same line som tilgang til vatn og kloakk. Vi er eit samfunn der meir og meir blir utført via nettet. For 4 år sidan selde eg bil. Vi sat og venta i lange tider på trafikkstasjonen for å få unna omregistreringa. Eg må legge til at mykje av tida skuldast forsikringsselskapet som rota med å få på plass forsikringa på bilen for kjøpar. For ei veke sidan kjøpte sonen min bil. Eg betalte via nettbank, gjennomførte eigarskifte på nettsidene til Vegvesenet. Forsikring ordna eg via nettsidene til forsikringsselskapet og betaling av omregistreringa via Skatteetaten. Til slutt kunne eg skrive ut eit mellombels vognkort og bruke bilen. Dei ulike trinna var over på minuttar og ikkje avhengig av opningstider.
Arbeidet mitt er av ein slik art at eg kan sitje (nesten) kor eg vil i verda. Alt eg treng er tilgang til internett. Om eg må sitje i sjølvpålagd Korona-isolasjon, kan eg jobbe heimeifrå kvar einaste dag (eg er frisk). Vi samskriv på innhold, kommenterer innholdet, gir råd, diskuterer, utvekslar meldingar osv. Åpne spørsmål løyses via e-post, «chat», telefon eller ein videosamtale eller -møte mellom ein eller fleire i Leikanger, Oslo og/eller Brønnøysund. Office 365 og ei aktiv satsing på å utnytte internett og «skya» til det beste for tilsette og samarbeidspartnarar, sparar samfunnet for mange unødige kostnader. Eg slepp lange dagar på reise og du slepp å betale for dei. Verktøya våre støttar godt rundt Digitaliseringsdirektoratet sin distribuerte organisasjon, spredt over tre vesentleg adskilte geografiske lokasjonar. Vi viser dagleg at ein ikkje treng å vere lokalisert i eit bygg sentralt i hovudstaden. Alt vi treng er tilgang til internett (utan TV-pakke).
Det er ingen naturleg samanheng mellom ein TV-pakke og at det skal medføre at ein nyttar mindre av kapasiteten ein abonnerer på frå Sognenett AS. Det blir som om vi skulle fått eit tilbod frå kommunen på saftabonnement frå Orkla som ein pakke med vatnet. For kr 400 pr månad får du 10 liter ublanda saft frå Orkla mot at kommunen sler av 20% på vassavgifta.
Korleis ville du ha reagert på eit slikt tilbod?
Folkehelsa og lokalpatriotar for Lerum ville gått i fistel. Aviser, Facebook, Twitter osv hadde plassert Sognal kommune på kartet nasjonalt og internasjonalt. Tinghuset på Leikanger hadde vorte nedrent. Rådmann sin telefon hadde vore rødglødande og e-postkassen full.
Sognenett AS: «Ikkje bland saft i drikkevatnet mitt.»
Sonen min hadde funne ein bil han ville kjøpe. I går, fredag 28.02, testkøyrde vi og sjekka ut at alt var som det skulle vere. I dag, laurdag 29.02 – skotsårdagen, skreiv vi kontrakt og gjennomførte eigarskifte på nettet. Forsikring teikna eg, men eg la merke til at eg ikkje fekk setje 29.02 som forsikringsdag. 01.03 var einaste alternativ. Sidan forsikringa først gjeld frå i morgon, fekk eg ikkje gjennomføre omregistreringa hjå Vegvesenet i dag.
Eg ringde forsikringsselskapet. Dei kunne heller ikkje endra datoen til 28.02, slik at vi lovleg kunne køyre bilen i dag. Eg oppfatta at det var det ei teknisk avgrensing i systemet som medførte at ein ikkje kunne setje 29.02 som dato, eller at dei kunne endre datoen. Dersom eg trong forsikring frå og med 29.02, måtte eg undersøke med andre selskap. No skapar det ikkje problem for oss. Bilen står hjå meg, men dersom vi hadde reist langvegs måtte vi mest sannsynleg ha overnatta. I staden for frustrasjon og sinne, enda det opp med ein god latter i samtale med dei på telefonen.
Etter nokre ekstrarundar på forsikringssidene etter samtalen, oppdaga eg denne:
For oss som har opplevd styret rundt tusenårsskiftet, synes eg det er merkeleg at ein – i det herrens år 2020 – har system som IKKJE taklar skotårsdagar.
Arild Bjørk 