Det tok litt tid, men no er eg endeleg fri av Facebook.
Det var interessant, med eit snev av uskyld, for 10 år sidan. Det eg opplevde som ein kanal, som førte gamle vener saman, har endra seg til ein har kommersiell aktør med utvida kartlegging av deltagarane/medlem med massiv kommeriselle og politiske innslag utan filter.
Sosiale medier er i ferd med å forgifte oss, undergrave våre verdiar. Løgnarar som gjentek påstandar til ei opplevd sanning gjer det godt. Utan filter er eg redd for kor sosiale medier vil føre oss. Eg skal ikkje underslå at eg tenker på propagandamaskineriet for ca. 80 år tilbake.
For dei som saknar meg, de veit kor de kan finne meg. Til alle andre får eg berre sei adjø og vonar de innser det same som eg.
For to år sidan kjøpte eg meg ein stasjoner for å ha ein kraftig PC til nokre krafttak innimellom. Valet fall på ein Lenovo IdeaCentre Y720 Cube med Intel Core i7-7700, 16 GB RAM/minne og eit Nvidia GTX 1070-kort.
For snart eitt år sidan kjøpte eg meg eit GoPro Hero 7 Black. I løpet av vinteren, våren, sommaren og hausten har eg filma og redigert mang ein video frå turane i lokalområdet. Kanalen på Youtube finn du under namnet mitt. GoPro Hero 7 Black har eg sett opp til å levere råvideo i 4K (4 ganger full HD) i det tunge videoformatet H.265. All redigering inkludert fargekorreksjon, filter og lyd har vorte gjort i programmet ShotCut. Det har vore tungt arbeid for Lenovoen.
For ei veke sidan oppdaga eg eit knalltilbod på ei krafigare maskin. Det er ein HP stasjoner pc som baserer seg på AMD Ryzen 7 3700X saman med siste generasjon Nvidia Geforce RTX 2060-skjermkort. Her er ein test av prosessoren. I forhold til Intel Core i7-7700 blir talet prosessorkjernar dobla frå 4 til 8 med Ryzen. Kvar kjerne kan køyre to samtidige trådar, ein doblar frå 8 til 16 samtidige trådar med Ryzen.
I praksis kva utgjer det?
Først resultatet frå Geekbench 4, eit program for å test ytelse.
Legg merke til auken på testar som nyttar alle kjernane/trådane på prosessorane. AMD Ryzen 7 3700X doblar neste ytinga i forhold til Intel Core i7-7700.
Som du ser går det raskare når videokodinga blir avlasta med skjermkortet. Eg har testa med begge type drivarar til skjermkortet. «Game» er drivaren som er optimalisert for spel. «Studio» er drivaren som optimalisert for video og grafikkarbeid.
Med rett type drivar får ein over 25% betra yting. Eg er einig at det ikkje står i stil med resultatet med Geekbench. Eg sjekka prosessorforbruket under ytterlegare testar og det sjå ut til at ikkje alle trådane vart nytta like godt. Det var mange trådar som ikkje leverte full yting. Eg vonar det blir betre etterkvart som programmet blir oppdatert til å dra nytte av fleire prosessorkjerner/-trådar saman med støtta frå skjermkortet.
Når ein vel å berre bruke prosessoren til videkodinga, ser du at AMD Ryzen 7 3700X prosessoren køyrer over og ryggar tilbake over Intel-prosessoren. Forbetringa i ytinga er på opp til 86%, i tråd med forbetringa ein ser i Geekbench 4.
Eg måtte ein tur til Bergen denne veka. For å vere litt fleksibel og kunne gjere nokre ærend rundt i byen, valde eg å ta bilen. Eg køyrer diesel, ja. Noko anna var ikkje aktuelt med krava til storleiken til kupeen til bilen når eg bytte for snart 4 år sidan. 5 vaksne skal sitja godt, utan kompromiss. Valet var enkelt: Skoda Superb.
Turen min gjekk frå Hermansverk, over Vikafjellet og inn til Bergen på E16. I Bergen vart det noko småkøyring før eg returnerte. Bilen stod aldri så lenge i ro at snittmålinga starta på nytt. På E16 er ein så godt som låst til å følgje flyten, men opp Vikafjellet kan ein alltid trø til litt. Her la eg nok att eit par ekstra desiliter på snittforbruket. Med forsiktig fot over fjellet skulle eg nok greidd å dra forbruket nærare 0,4 liter på mila.
Eg bør legge til at no er det vinterdiesel på pumpene, som har litt mindre energi. Ein varm dag med sommardiesel og forsiktig fot, burde det vore mogleg å dra forbruket ned på 0,4 eller kanskje 0,39. Skulle likt å sjå ein hybrid gjere same turen utan ladestopp med same forbruket…
PS! Etter 80 mil har eg framleis att 1/4 tank….
Kan legge til at eg dagen etter fylte 45,9 liter etter 804 kilometer. Noko over 300 km var køyring i lokalområdet, resten turen til Bergen. Snittforbruket totalt blir 0,57 liter pr mil.
Vi skrive snart 2020. Eg har passert 50 med god margin. Av og til, når eg hentar opp det eg har gått glipp av på TV, NRK eller Netflix , tenkjer eg på «gamle dagar». Eg skal prøve å ikkje bli for nostalgisk.
Sidan eg er fødd på slutten av 60-talet, i hippeitida, har eg opplevd mangt. Video og VHS var ein del av mi ungdomstid. VHS var min Netflix, HBO osv. Før 1985 hadde vi ikkje videospelar (VHS). Eg måtte ned på Essoen, eller andre stadar, leige film(ar) og MovieBox (avspelar) saman med filmane.
I dag ligg eg på sofaen og jobbar fram ein velutvikla tommelfingeren på fjernkontrollen til min AppleTV. Her veljer eg enkelt frå eit stort utval. NRK, TV2, Netflix og Youtube er mine favorittar. Eg kan sjå det eg ønskjer når som helst. Ikkje lenger er eg bunden av faste sendeplanar på NRK (som einaste kanal) og Essoen sine åpningstider.
Ungdomen no til dags skulle opplevd tida før digtial distribusjon.
Eg har dei siste åra følgt med på det som skjer i USA. Det er ikkje til å legge skjul på at eg aldri har skjønt Trump og har vorte meir og meir forskrekka over løgner og hofteskot som kjem frå den sida. Like sjokkert er eg over det konservative partiet omtrent ikkje har protestar til det lenger. Det som ein gong i tida var eit parti for lov og orden har i det store og heile gått i forsvar for Trump. Frykten for å miste plassane sine i senatet og huset gjer dei handlingslamma. Kor vart det av prinsippa?
Eg har prøvd å halde auge med begge sidene der borte, mellom anna det eg vil kalle «propagandakanalen Fox News«. Her har du Jugde Jeanine, Sean Hannity, Tucker Carlson, Laura Ingram, Lou Dobbs, morgonvertane på Fox & Friends. Tross i nokre sprekker i det siste er desse underhaldarane hardnakka tilhengarar av Trump og fungerer som ekkokammeret til Trump. Nei, desse personane har ingen ting med nyhende å gjere. Dei er synsarar, pratmakarar, underhaldarar som sprer eller fyrer opp under konspirasjonsteoriar. Fakta er det tynt med. Med slike aktørar tilgjengeleg 80-90 år tilbake, ville ein viss propagandaminister vore strålande nøgd.
Ikkje alt har vore mørkt. Shepard Smith, i nyhendedelen av Fox News, har vore ein hardnakka tilhengar av fakta og har gang på gang påpeika det ville frå dagens administrasjon. Underhaldarane i Fox News, med sine støttespelarar, har til tider og i det siste angrepe Shepard Smith si faktabaserte formidling av nyhende. Likevel var det til mange si store overrasking at Shepard Smith i går valde å gi seg etter 23 år:
Eg har registrert at riksadvokaten William Barr har vore i møter med Murdoch, eigaren av Fox News, dei siste dagane. Det er framleis att nokre få lys i nyhende hos Fox News, men det vil ikkje overraska om Fox News blir fullt ut propagandakanalen Trump News eller skal vi sei Trumps Alternative Facts. Det er ei farleg tilnærming vi er vitne til.
I sommar vart barndomsheimen min selt. I løpet av prosessen lærte alle at overføring av gamle kartoppmålingar (1964) til dagens digitale kart hos Kartverket kan vere svært lite presise. Ikkje bli overraska om grensene i det digitale kartet for eldre eigedomar har feilmarginar på over 5 meter!
Til høgre har eg lagt ved eit utsnitt frå det som var lagt inn som vestre grensa på eigedomen i det digitale kartet hos Kartverket. Mor mi reagerte på at det nordre hjørnet var plassert feil. Sidan tomta vart utskilt til far min, har vi alle vore kjent med at grensa var meir inn mot midten av huset over. Mi eiga oppfatning var at grensa starta ein plass i nærleiken av den venstre, raude streken, som symboliserer arken på huset. Nabo var òg av oppfatning at grensa starta meir mot midten av huset, litt innom mi oppfatning.
Familien min hadde dei gamle kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretningane for tomta og nabotoma i vest frå henholdsvis 1964 og 1965:
På den tida var tomta gnr/bnr 22/26 mindre enn i dag. 153 kvm, eller litt større enn huset på den tida. Austveggen på huset, utan seinare tilbygg, stod i eller tett mot austgrensa. Legg merke til at det på oppmålinga frå 1964 for tomta til barndomsheimen min er det 6,32 m frå grensa i aust for gnr/bnr 22/26. På nabotomta si oppmåling er det målt 7,60 m frå vestre grense for gnr/bnr 22/26. Noko stemte ikkje og ein måtte be kommunen om ny oppmåling.
Eit anna moment som vart oppdaga i løpet av prosessen var at det i oppmålinga frå 1964 var notert arealet på barndomseigedomen.
Basert på grensene som var oppført i det digitale kartet skulle eigedomen vere på 1549 kvm, 170 kvm større enn oppgitt i 1964.
Kommunen utførte ny oppmåling basert på grensemerker/-steinar og ein avdekka avvik. Ei oppmåling kostar i underkant av kr 10 000. Dårleg overføring frå gamle kartoppmålingar synes eg ikkje burde lastast eigar. Eg meinte rekninga burde kommunen eller kartverket ta, men kom ikkje langt med den. Her er svaret frå kommunen ved teknisk sjef. Eg har utheva nokre liner som kan vere nyttig lærdom for andre som kjøper eldre eigedomar:
Hei
Dette er nok ei heilt vanleg sak om grenser i matrikkelen som avvik i høve til dei faktiske grensene i marka. I matrikkelen er grenser kodet med nøyaktighet. Nøyaktighet på grenselinjene er satt ut ifrå korleis dei er registrert i matrikkelkartet. Nøyaktigheten vil variere frå hjelpelinje fiktiv (ukjent) til betre enn 10 cm (oppmålt). Unøyaktige grenser i matrikkelen fører og til unøyaktig areal for eigedomane. For denne eigedomen var nøyaktigheten på grensa mot gbnr. 24/128 satt til +/- 5 meter. Grensa mot gbnr. 24/129 hadde ein nøyaktighet på dårlegare enn 5 meter. Grensa mot den kommunale vegen var ei fiktiv hjelpelinje. Unøyaktige grenser er heilt vanleg i matrikkelen og det er ikkje noko krav om at kommunane skal ha eit matrikkelkart kor alle grenselinjer er oppmålt med stor nøyaktighet. I utgangspunktet er det kun grenselinjer som er oppmålt etter 1980 som har stor nøyaktighet.
Det som er veldig viktig er at dei som brukar informasjon frå matrikkelen er klar over dette. Dei fleste (kanskje alle) innsynsprogram i matrikkelen nyttar fargekodar på grenser slik at det skal vere enkelt og sjå kva kvalitet dei ulike grenselinjene har. I denne saka har ein nytta areal direkte frå matrikkelen utan og ta høgde for kvaliteten på dei ulike grenselinjene. Når fleire av grenselinjene for eigedomen er registrert med dårleg kvalitet så kan det diverre få store avvik på arealet som vert berekna. Eigar av gbnr. 24/125 rekvirerte klarlegging av grensene med bakgrunn i at ho meinte at matrikkelført grense mot vest var feil. Ved oppmålingsforretninga påviste partane ei grense som er om lag 2 meter lengre aust enn kva matrikkelkartet viste. Matrikkelført grense hadde ein kvalitet på +/- 5 meter, slik at kodinga i matrikkelen var innanfor det som partane påviste som rett grense.
Som sagt ovanfor må brukarane av matrikkeldata vere klar over at data har ulike kvalitet og at informasjon vert handsama deretter. Kommunen dekkar i utgangspunktet ikkje utgifter til oppmåling av gamle grenser som er kodet med dårlig nøyaktighet i matrikkelen. Kommunane har ingen plikt/krav til å ha eit matrikkelkart kor alle grensene er innmålt med stor nøyaktighet.
Med helsing…
No stemmer det digitale kartet og arelet med kartoppmålinga innafor akseptabel feilmargin.
Råd til seljar og kjøpar
For alle som skal selje eller kjøpe eigedomar, ta ein titt på fargekodinga av grensene i det digitale kartet til Kartverket. Ei lysegrøn line rundt tomta tyder på at grensa er nøyaktig. Dersom grensene har andre fargar enn grønt, vil eg råde om å be om ei ny oppmåling basert på gamal kart- og oppmålings- samt skyldelingsforretning.
Det er surt å basere seg på unøyaktige grenser og seinare oppdage at gjerdet eller garasjen du sette opp, tett mot grensa, må rivast fordi gjerdet eller garasjen står delvis på naboen si tomt.
JBL PartyBox 1000 er eit godt eksempel på papir-watt. Her vert det lova 1100 watt makseffekt med lyd. Djevelen gøymer seg i detaljane, men dei er ikkje publisert hjå seljar og gøymt godt hos produsent.
Ta ein tur til JBL sine sider om produktet. Du finn ikkje det på nettsidene eller i spec sheet. Gå til Specs & Support, nederst på sida, og opne Manuals & Downloads. Opne Quick Start Guide (Multilingual) og bla nedover til du finn «strømforbruk» (side 46). Straumforbruket er oppgitt inntil 150 watt.
Effekt kan ikkje oppstå frå lause lufta. Høgtalaren kan ikkje levere vedvarande lydeffekt på 1100 watt. Om ein trekkjer vekk straumforbruk til elektronikk og lys, vil eg tru at vedvarande effekt maksimalt kan ligge på mellom 100 til 120 watt. Det blir likevel godt trykk av slikt.
Utrekninga av 1100 watt har eg ikkje funne, men det kan vere snakk om kondensatorar som lagrar straum og som kan sleppe den laus innafor ein brøkdel av eit sekund. Av erfaring er det mykje taltriks, ofte basert på målepunkt – f. eks. 1000 hz sinus-bølje eller lyden på det gamle prøvebilete på TV – med mykje forvrenging (10%+) over hundredels sekund, for å få fram eit stort tal som tek seg ut bra på papir (eller på nettet).
Skal du sjå etter effekt frå ein forsterkar, sjå etter kor mykje han kan levere over heile frekvensområdet (20 – 20.000 hz) med så godt som ingen forvrenging (0,0x THD) Sjekk f. eks. tekniske spesifikasjonar på NAD C368 som leverer 2 x 80 watt med lav eller normal motstand over heile frekvensområdet utan forvrening. Dynamisk effekt, takka vere gode kondensatorar, kan sparkast ut over tiendeler med inntil 2 x 250 watt med veldig låg mostand utan forvrenging.
PS! Eg hadde lenge klassikaren NAD 3020B frå 80-talet. Eg veit korleis denne var dimensjonert i forhold til f. eks. ein Philips-forsterkar med det som kunne sjå ut som same spesifikasjonar. Der Philipsen sleit med å levere trøkk, slo NADen deg overende. Eg kan love dykk at papir-watt og levert watt ofte er vidt forskjellig.
Eg trudde ikkje mine eigne øyre eller auge når eg såg dette innslaget på CNN:
I Storbritannia er det innført ein ny regel som forbyr reklame å spele på stereotypar av kjønn eller kjønnsmøster ein meiner kan vere skadande eller vesentleg krenkande. Tanken bak er at innbyggarane ikkje skal føle seg bundne i kjønnsrollemønster, men eg stiller spørsmål om slike reglar kan handhevast sidan dei virkar for lite objektive. Forbudet mot desse to reklamefilmane forstår ikkje eg, men det viser at eg som mann ikkje blir krenka. Eg har humor.
I reklamen for smørjeosten er det to nybakte familiefedre som forgløymer seg litt. Dei set ungane på eit saktegåande transportbelte for matrettar som går rundt i lokalet når dei blir frista av eit par skiver og nyt eit par bitar. Ifølgje intervjuobjekt fekk reklamen 130 klager forbi ein meinte reklamen spelte på at menn ikkje kunne ta vare på ungar. Ein kan ikkje spele på slike stereotypar at menn eller for den del kvinner ikkje kan ta vare på sine ungar….
Kven har ikkje forgløymt seg litt med ungane rundt seg?
I den andre reklamen for VW e-Golf la eg ikkje merka til at det utfordra stereotypar. Det er tre illustrasjonar på det å flytte grenser. I den første ser ein det eg oppfattar som eit par i eit telt. Kvinna søv og mannen lukkar teltet medan kamera zoomar ut, slik at vi ser at teltet heng i ein vertikal fjellvegg. I den andre scena ser vi to karar i ein romstasjon som flyt vektlaust rundt medan dei arbeidar. I den siste ser vi ein mannleg idrettsutøvar med kunstig fot som hoppar lengde. Som ei avslutning på desse tre scene kjem teksten «we can achieve anything» fram. Deretter endrar det seg til bilete av ei kvinne som sit på ein parkbenk, ved ein veg og les ei bok. Ved sida av ho står ei barnevogn. I bakgrunn kjem ein VW e-Golf inn i bilete, lydlaust, og glir forbi uten at kvinna ser på bilen. I etterkant løfter ho blikket som om ho har registrert eit vindsus av at noko som passerte. Det er stille ellers. Ungen i barnevogna vaknar ikkje. Alt er harmonisk og roleg og ein klipper til bilen som paserte med teksten «The 100% electric e-Golf». Eg sit og lurer på kva som var problemet med reklamen.
Kan nokon fortelje meg kva for skadeleg kjønnsrollemønster annonsa spelte på?
Eg trudde at Monty Python hadde løyst opp i den attekneppa haldninga i Storbritannia for lenge sidan. Det er tydeleg at Storbritannia på nytt treng nokon som kan harsellere med stereotypar og kome med ironiske og satiriske spark i alle retningar.
Eg har nok meir kontroll enn dei fleste på dei viktigaste kontoane mine. Eg sjekkar jamleg aktiviteten på Gmail. I starten av denne veka sette eg kaffien i halsen. Det var innloggingar til min Gmail frå Nederland, frå ei heilt anna IP-adresse (versjon 6) enn dei IP-adressene og IP-seriane eg var van med. Her er ei eksempel frå logging min som viser det:
Det tok ikkje langt tid før eg skjønte kva det kunne vere. Eg testar Microsoft sin Outlook-app for iOS som standard-app for e-post, kalendar med meir. Tidspunkta eg såg i loggen gjorde at eg mistenkte eg at det var appen som skapte innslaga. Eg bad appen sjekke for e-psot eit par gonger. Kvar gong kom det eit logginnslag frå Nederland. I praksis betyr det at for å hente ut e-post frå Gmail brukar Outlook-appen Office 365 til Microsoft i bakkant.
Ved oppsett av Microsoft sin Outlook-appen for iOS gir du outlook.com løyve til å lese, endre, slette osv informasjon på din Google-konto. Har du sett opp Outlook-appen, kan du besøke sikkerheitssjekken og finne informasjonen under Tredjepartstilgang: https://myaccount.google.com/security-checkup
Klikk på Tredjepartstilgang hos deg og finn Microsoft apps & services. Klikkar du på informasjonssymbolet som er gitt til Microsoft apps & services for kontoen din:
Legg merke til at tilgangen er gitt til outlook.com som betyr at det er skytenesta til Microsoft som handterer informasjonen. Et må innrømme at eg oversåg denne detaljen når eg sette opp appen.
Personleg er ikkje bekymra. Eg har nytta Office 365 privat og på jobb lenge. Eg er trygg på Microsoft som leverandør samtidig som eg har alle gode tiltak på plass. Det er likevel greit å vite at det ikkje er ein lokal app på min iPhone som har tilgang, men skytenesta til Microsoft.
Det får vere opp til deg å ta stilling til om du vil ha det slik.
Eg har dei siste åra følgt med på AMD og deira «comeback». Eg minnes storheitsdagane frå årtusenskiftet og framover til dei rota seg vekk i dårleg val som resulterte i dårleg yting i forhold til Intel. Med Ryzen, Threadripper og Epyc er dei på god veg tilbake til storheit. Intel har slite lenge med å forminske produksjonsprosessen frå 14 nanometer til 10 nanometer som gir meir plass til transistorar, betre yting og moglegheit for lågare straumforbruk. AMD har knekt nøtta og er nede på 7 nanometer med Ryzen 5/7 3xxx og Epyc. Det minner meg litt om tusenårsskiftet og «hengemyra» Intel hamna i med valet av Rambus-minne for Pentium 4.
Eg kjøpte meg ei rimeleg AMD Ryzen-maskin med AMD Ryzen 7 3700u for å sjå litt nærare på AMD-plattformen. Sidan grafikkdelen av prosessoren la beslag på 2 GB av dei installerte 8 GB, oppgraderte oppgraderte eg like greitt til 16 GB med ein gong. Eg testa tidlegare forskjell i yting på min stasjonere med Intel Core i7-7700 mellom Windows og Linux. Her er resultata med AMD Ryzen 7 3700u. Legg merke til at dei 3 første testane er køyrt med 8 GB minne installert, medan resten er køyrt med 16 GB:
For alle som skal selje eller kjøpe eigedomar, ta ein titt på fargekodinga av grensene i det digitale kartet til 
Arild Bjørk 