Når du skal kvitte deg med ei datamaskin eller eit lagringsmedium, er det sikrast å øydelegge det fysisk ved å skru det ut av maskina, demontere einingen og knuse det skikkeleg. Eit problem er å vite kva du skal øydelegge. Kor mange veit korleis ein lagringseining i ein pc ser ut? Ei maskin sitt design blir meir framtredande i dag. Enkelte maskiner er det umogleg å få ut lagringseininga av. MacBook Air med fastlodda lagringseining er ei slik.

I Parted Magic finn du verktøy for å fjerne data frå lagringseiningar. Før du set i gong er det viktig å vite litt om Linux som Parted Magic brukar. I Linux finn du ikkje stasjonsbokstavar som C, D osv. Filsystemet i Linux startar på / eller den såkalte rota og byggjer ut derifrå.

I Linux er diskar og partisjonar omtala som device og slike er organisert under mappa /dev. For ei maskin med ein intern disk vil disken sitt device bli refert til som sda. Nummereringa for diskar er at ein brukar alfabetet i den siste bokstaven (sd[a-z]) slik at andre diskar vil bli få namn som sdb, sdc eller sdd osv. Ein ekstern usbdisk vil alltid kome blant dei siste.

Vanlegvis har ei datamaskin ein eller to diskar. Du vil kome langt med å slette sda og eventuelt sdb.

• Start maskina med Parted Magic
• Skift språk til norsk
• Start Erase Disk frå startmenyen under inndelinga System Tools

Eg har valt å bruke den enklaste og raskaste varianten som fyller verdien null til kvar einaste del på disken.  Nokon vil hevde at det ikkje er godt nok, men slik eg ser det må ein fram med spesialverktøy for å kunne «sniffe fram» data. Ibas har nok utstyr for å sniffe i magnetisk varisjonar, men elles er det nok svært få som har tilgang til slikt. Vil du bruke eit sikrare alternativ enn berre nulling, kan du velje nwipe frå menyen til Erase Disk. Nwipe er sett opp til å gjere 3 overskrivingar med tilfeldige data som til slutt blir avslutta med skriving av verdien null med påfølgjande verifisering på at eininga er nulla.

Under følgjer skjermbilete på korleis du går fram med den enklaste varianten:

This slideshow requires JavaScript.

Det aller siste bilete inngår ikkje i Erase Disk. Her har eg starta ein terminal (kalla Ledetekst i Windows)  frå oppgavelina nederst. Eg har skrive kommandoen fdisk -l /dev/sda for å sjekke om disken har innhald i «innhaldslista» i starten av disken. Klare indikasjonar på at disken er nulla er at Disk identifier står til 0x00000000 og at Disk /dev/sda doesn’t contain a valid partition table.

Eg har sidan jul gått over til å bruke for det Microsoft Security Essentials på maskinene sidan den ligg der stille og ikkje plagar deg med unødige meldingar. Eg har av og til stussa litt over kor lang tid det tek å starte maskiner og no sat eg på ei maskin å kopierte over data til ekstern disk med SyncBack for å klargjere maskin for å setje 3 diskar i RAID.

Medan kopieringa pågjekk var eg innom Youtube for å sjekke ut om eg fann ein video av Serious Sam 3. Det hakka noko voldsomt og video i ordinær kvalitet var meir som eit lysbileteshow. Maskina er over 5 år, men med AMD X2-prosessor og eit Radeon X800GT har det aldri vore problem tidlegare. Etter forsøk med eit par videoar sjekka eg Oppgåvebehandling/Task Manager. Til mi store overrasking oppdaga eg at det var Microsoft Security Essentials som hadde mesteparten av skulda:

Bilete viser at det er 3 prosessar som stel alle kreftene. SyncBack.exe er kopieringsprogram. MsMpEng.exe er Windows Defender. Men så har du ein liten prosesses som heiter System som tek 3/4 av alt. Eg har mistanke om at System blir brukt aktivt av Microsoft Security Essentials og Windows Defender. Dersom eg slår av Microsoft Security Essentials blir ressurskravet til System kraftig redusert:

Eg fjerna Microsoft Security Essentials og installerte Avira AntiVir Personal – Free Antivirus som skal vere blant dei lettaste på ressursar av dei tradisjonelle antivirusprogramma. Kopieringa til SyncBack tek endå mindre ressursar:

Sidan eg har opplevd tregheit på fleire maskiner har eg no skifta ut Microsoft Security Essentials med andre program. Av tradisjonelle antivirusprogram har eg valt Avast Antivirus og Avira AntiVir Personal – Free Antivirus. Av dei skybaserte har eg valt Panda Cloud Antivirus.

Alle tre har eg tidlegare testa og brukt i meir eller mindre grad utan eg har hatt dårlege erfaringar anna enn at både Avast og Avira har sine ulemper med at den eine snakkar og den andre av og til viser reklame. Heldigvis går det han å slå lyden av. Det kan virke som om litt støy i ulike former er ein akseptabel pris for at antivirusprogramvare ikkje skal få maskina di i kne på noko så enkelt som kopiering av filer.

Kanskje endar eg tilbake på F-prot som er rimeleg og ikkje gjer noko av seg. Einaste ulempa eg har hatt med F-prot i løpet av åra eg brukte han var at han av og til slo ut med falske positive, det vil sei reagerte på filer som ikkje var virus ein sjeldan gong. Uansett skal Microsoft Security Essentials ikkje tilbake på mine maskiner med mindre det blir drastisk endra.

Fellesnemnaren for dei fleste abonnement for internett over gsm/3G/LTE-nett er at dei har ei grense som ved overskriding medfører store ekstra kostnader eller at farten blir skrudd dramatisk ned. Tregheit er til å leve med, men store rekningar er litt vanskelegare å takle om du ikkje forventar slike. For å unngå slikt er det nokre ting som kan vere lurt å gjere før du reiser på ferie med pcen.

1. Windows update

Her er det viktigt at du slår av automatisk oppdatering av maskina. Du vil ikkje at Windows skal setje igong ei nedlasting på 50 MB av oppdateringar over mobilt breiband. Dette kan du heller gjere når du er kopla til eit nett med fri bruk.

Du går inn på Windows update og endrar innstillingar til at Windows kan sjå etter oppdateringar, men at du avgjer når dei skal lastast ned:

2. Opera

Nettlesaren Opera har to sentrale innstillingar som vil vere til stor hjelp:

• enkelt slå av/på nedlasting av bilete og animasjonar
• opera turbo

Sidan animasjonar/videoar og bilete er det som vil ete mest av din kvote med data så slå det av inntil du absolutt på ei side treng å slå det på. Dette kan gjerast i innstillingane permanet, omtala seinare, eller du kan veksle mellom det ved å klikke Opera i venstre del av tittellina, så menyen Side, deretter Bilder og veksle mellom alternativa.

Opera Turbo er funksjonalitet som gjer at nettsidene går via Opera sine serverar og blir pakka før dei blir sendt deg. Tekst som du ser på sidene inneheld artikkeltekst og ulike kodar i tekst for presentasjonen. Slik tekst er lett å komprimere og du kan forvente deg at dette blir pakka ned til 1/4 av orginal storleik. Det betyr at når du har surfa sider med 4 MB data har Opera Turbo berre sendt deg 1 MB.

Opera Turbo virkar òg på bilete ved å komprimere dei ned til ein høgare komprimeringsgrad enn originalt. Du vil nok oppleve litt kompresjonsstøy i bileta, men ønskjer du å alltid vise bilete er det betre å bruke Opera Turbo enn ingen ting. Uansett vil du merke effekten av Opera Turbo godt dersom du sit på ei treg oppkopling.

For å slå av visning av bilete og animasjonar og slå på Opera Turbo klikkar du på Opera i venstre del av tittellina, så menyen Innstillinger og deretter Instillinger… (med punktum bak). Eit raskare alterantiv er å trykke tastekombinasjonen CTRL + F12. I fana Nettsider finn du Opera Turbo og vising av bilete. I mitt eksempel har eg slått Opera Turbo på og valt å berre vise bilete som allereie ligg i cachen/mellomlageret til Opera. Ingen ny bilete frå nettet blir lasta ned.

Og kva blir resultatet etter litt surfing? Eg surfa nokre få sider med visning av bilete avslege og turbo på. Resultatet er svært bra. Megabyte spart kan vere pengar spart:

Opera fins til dei fleste mobiltelefonar og har den same funksjonaliteten.

I Parted Magic finn du Clonezilla som er eit vertkøy som kan ta kopi av heile diskar eller partisjonar/inndelingar. Clonezilla gjer det raskt å gjenopprette eit fungerande system utan først å installere operativsystemet, all programvare du brukar og oppdatere alt.

Når først uhellet er ute og Windows ikkje vil starte, er det ein forutsetning for raskt å gjenopprette eit system at du har oppdatert backup av dokument, bilete, video med meir som kan leggast tilbake etter at fungerande systemkopi er lagt inn.

For å kunne gjenopprette eit system treng du:

• Parted Magic
• Ekstern eller intern disk med ein tidlegare kopi av fungerande system på maskina.

Ein ekstern disk er det lurt å ikkje kople til før Parted Magic har starta. Dette sikrar at han blir sett på som den siste disken. Det blir lettare å vere sikker på at ein finn kopifilene.

Før du set i gong er det viktig å vite litt om Linux som Parted Magic brukar. I Linux finn du ikkje stasjonsbokstavar som C, D osv. Filsystemet i Linux startar på / eller den såkalte rota og byggjer ut derifrå.

I Linux er diskar og partisjonar omtala som device og slike er organisert under mappa /dev. For ei maskin med ein intern disk vil disken sitt device bli refert til som sda. Nummereringa for diskar er at ein brukar alfabetet i den siste bokstaven (sd[a-z]) slik at andre diskar vil bli få namn som sdb, sdc eller sdd osv. Ein ekstern usbdisk vil alltid kome blant dei siste.

Filsystemet, det som gjer at du kan lagre og finne att filer, ligg på inndelingar/partisjonar på disken. I Linux og Clonezilla vil du sjå at dei blir referert til som som t.d. sdb1. Nummeret angir nummer på partisjon/partisjonstype. Du kjem tidleg til eit punkt i Clonezilla der du må velje partisjon kopifilene ligg på. Clonezilla monterer partisjonen inn i filsystemet til Linux slik at Clonezilla kan lese frå han. Pass på å velje rett.

Har du kopla til den eksterne disken etter at Parted Magic har starta, skal han (vanlegvis) vere den siste, t.d. sdb, sdc eller sdd osv.

Eksterne diskar har vanlegvis berre ein partisjon. Ser du fleire nummer som t.d. sdb1,  sdb2, sdb5 eller liknande på disken du trur er den eksterne, må du sjekke nærare. Ein siste kontrollsjekk før du gjer det endelege valet er å sjå på storleiken som Clonezilla gir opp.

Det aller viktigaste er at du gjenopprettar systemet til rett disk. Har maskina berre ein disk internt, vil denne vere sda.

• Start maskina med Parted Magic
• Skift språk til norsk
• Kople til USB-disk som sikrar at den blir sist som t.d. sdc
• Start Clonezilla frå startmenyen under inndelinga System Tools

Under følgjer bilete på korleis eg gjenoppretta systemet på ei maskin med ein systemdisk (sda) og der kopifilene vart henta frå ein ekstern disk med ein partisjon (sdb1).

This slideshow requires JavaScript.

Når systemet er gjenoppretta, avsluttar du Parted Magic. Deretter må du hugse å kopiere tilbake dokument, bilete, video med meir frå oppdatert backup.

I Parted Magic finn du Clonezilla som er eit vertkøy som kan ta kopi av heile diskar eller partisjonar/inndelingar. Clonezilla gjer det raskt å gjenopprette eit fungerande system utan å installere operativsystemet, all programvare du brukar og oppdatere alt.

Med gode backuprutinar på dokument, bilete, video med meir, vil du ved hjelp av Clonezilla få tilbake eit fungerande system på minuttar i stadenfor å bruke timar eller dagar på å få på plass programvare og oppdateringar. Du treng berre oppdatere eller installere programvare som ikkje var med då kopien vart laga før du kopierer tilbake dokument med meir frå backup.

Clonezilla lagrar ikkje innhaldet i ledig plass på disken, berre det som vert brukt av disken. Data vert komprimert før lagring til kopifiler, men vel du å ta med  foto, musikk og video er dette ikkje lett komprimerbare data som vil ta stor plass. Det kan vere at det kjem til ein 10-15 gigabyte med data frå ein skjult gjenopprettingspartisjon for Windows. Uansett vil kopifilene totalt bli ein del mindre enn oppteken plass på disken.

I Windows bør du høgreklikke på systemdisk og køyre ei diskopprydning for å fjerne mellombels filer. Ta gjerne ei full opprydning som i tillegg fjernar gamle  systemgjenopprettingspunkt i Windows med unntak av dei siste. Alt i alt kan dette spare fleire gigabyte med kopifiler. Berre hugs at meir data krev meir prosesseringstid og lagringskapasitet.

For å kunne gjenopprette eit system, må du først lagre ein kopi av systemet. Til dette treng du:

• Parted Magic
• Ekstern eller intern disk med nok ledig plass til å lagre kopi på

Ein ekstern disk er det lurt å ikkje kople til før Parted Magic har starta. Dette sikrar at han blir sett på som den siste disken. Det blir lettare å vere sikker på at ein skriv kopifilene til rett disk.

Før du set i gong er det viktig å vite litt om Linux som Parted Magic brukar. I Linux finn du ikkje stasjonsbokstavar som C, D osv. Filsystemet i Linux startar på / eller den såkalte rota og byggjer ut derifrå.

I Linux er diskar og partisjonar omtala som device og slike er organisert under mappa /dev. For ei maskin med ein intern disk vil disken sitt device bli refert til som sda. Nummereringa for diskar er at ein brukar alfabetet i den siste bokstaven (sd[a-z]) slik at andre diskar vil bli få namn som sdb, sdc eller sdd osv. Ein ekstern usbdisk vil alltid kome blant dei siste.

Filsystemet, det som gjer at du kan lagre og finne att filer, ligg på inndelingar/partisjonar på disken. I Linux og Clonezilla vil du sjå at dei blir referert til som som t.d. sdb1. Nummeret angir nummer på partisjon/partisjonstype. Du kjem tidleg til eit punkt i Clonezilla der du må velje partisjon kopifilene skal ligge på. Clonezilla monterer partisjonen inn i filsystemet til Linux slik at Clonezilla kan skrive til han. Pass på å velje rett.

Har du kopla til den eksterne disken etter at Parted Magic har starta, skal han (vanlegvis) vere den siste, t.d. sdb, sdc eller sdd osv.

Eksterne diskar har vanlegvis berre ein partisjon. Ser du fleire nummer som t.d. sdb1,  sdb2, sdb5 eller liknande på disken du trur er den eksterne, må du sjekke nærare. Ein siste kontrollsjekk før du gjer det endelege valet er å sjå på storleiken som Clonezilla gir opp.

• Start maskina med Parted Magic
• Skift språk til norsk
• Kople til USB-disk som sikrar at den blir sist som t.d. sdc
• Start Clonezilla frå startmenyen under inndelinga System Tools

Under følgjer bilete på korleis eg tok kopi av ei maskin med ein systemdisk (sda) og lagra filene til ekstern disk som hadde ein partisjon (sdb1)

This slideshow requires JavaScript.

Som for det meste på nettet så er ikkje norsk førstevalet for programvare. Før du tek til å bruke verktøya i Parted Magic er det lurt å slå om tastatur og teiknsett på skjermen slik at du får norske teikn og tastaturoppsett.

Når Parted Magic er starta, finn du ikonet Keyboard Layout på skrivebordet. Klikk deg gjennom og gjer følgjande val:

This slideshow requires JavaScript.

For det siste valet om lagring kan du svarar eg yes, men på cd vil ein ikkje kunne lagre innstillingane og eg kan ikkje hugse at dei blir lagra på minnepinnen heller.

PS!
Du må ha på minne at du helst ikkje bør bruke norske teikn i mappe- eller filnamn i tilfelle dei skapar uventa problem. Dette er ein gamal regel, men kan vere til hjelp i dag òg.